Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới

Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài khóa luận tốt nghiệp “Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới, mình nhận thấy rằng đề tài không chỉ giúp bản thân vận dụng hiệu quả những kiến thức đã học vào thực tế mà còn góp phần củng cố, mở rộng hiểu biết và tích lũy kinh nghiệm quý báu cho công việc và chuyên môn sau này. Với mong muốn hỗ trợ các bạn sinh viên đang trong quá trình học tập và làm khóa luận, mình xin chia sẻ đề tài khóa luận tốt nghiệp: Hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới và một số bài học kinh nghiệm cho Việt Nam này như một tài liệu tham khảo hữu ích, hy vọng sẽ phần nào giúp các bạn định hướng tốt hơn khi nghiên cứu các vấn đề liên quan đến công tác đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp.

I. QUÁ TRÌNH RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ MẠO HIỂM TRÊN THẾ GIỚI

1. Sự hình thành và phát triển

Sau chiến tranh thế giới lần thứ II, Hoa Kỳ là nước đã thu được nhiều lợi thế nhất cả về ảnh hưởng chính trị cũng như là kinh tế trên trường quốc tế. Về kinh tế, Mỹ có ngành công nghiệp rất phát triển, đặc biệt là ngành công nghệ cao ở thời kì này đang thống trị thế giới với rất nhiều nhà khoa học đến đây, có nhiều ý tưởng và phát minh được đưa ra. Do đó, đã thúc đẩy hoạt động đầu tư phát triển, và trong số các hình thức đầu tư thì Đầu tư mạo hiểm cũng đã ra đời. Như vậy, có thể kết luận rằng khái niệm Đầu tư mạo hiểm hiện đại được bắt nguồn từ Mỹ, và gắn liền với các tên tuổi sau:

American R&D coporation (AR&D): Vào năm 1946 tại Boston, Georges Doriot cùng với những cộng sự là Ralph, Flanders, Karl Compton đã lập ra công ty nghiên cứu và phát triển Mỹ (AR&D). AR&D là một công ty chứng khoán đầu tư vào các công ty nhỏ tiến hành thương mại hóa các công nghệ triển khai cho cuộc chiến tranh thế giới lần thứ II. Một trong những thương vụ thành công nhất của AR&D đó là sự kiện đầu tư vào công ty Digital Equipment chuyên sản xuất các thiết bị số. Vào năm 1968, khi Digital Equipment phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO-Initial public official) đã mang lại cho AR&D tỉ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư ROI hàng năm là 101%. Từ một khoản đầu tư ban đầu chỉ là 000 đô la vào Digital Equipment năm 1959 đã tăng lên 37 triệu đô la. AR&D cũng được coi là quỹ Đầu tư mạo hiểm đầu tiên chuyên thực hiện những thương vụ đầu tư vào các doanh nghiệp có tiềm năng phát triển vượt trội một cách có chọn lọc.

H Whitney & Co, cũng được thành lập vào năm 1946, với một trong những sản phẩm thành công nhất đó là nước hoa quả Mindle Maid. Ông chủ công ty này Jock Whitney cũng được coi là một trong những người sáng lập ra ngành công nghiệp Đầu tư mạo hiểm.

The Rockerfeller Family: Đặc biệt là L.S Rockerfeller, người đã thành lập hãng hàng không East Airlines, mặc dù hiện nay hãng hàng không này không còn tồn tại nữa nhưng nó được coi là một trong những hãng hàng không thương mại sớm nhất trên thế giới. Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Venrock Associates được ghi nhận là công ty Đầu tư mạo hiểm tư nhân đầu tiên tiến hành đầu tư cho một dự án mạo hiểm. Đó là sự kiện vào năm 1957, khi họ cấp vốn cho công ty Fairchild Semiconductor chuyên về sản xuất thiết bị bán dẫn.

Như vậy, sự hình thành và phát triển của hoạt động Đầu tư mạo hiểm trên thế giới hiện nay có vai trò không nhỏ từ hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Mỹ. Chính Mỹ là cái nôi sản sinh ra hoạt động này, và vai trò của hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Mỹ là rất lớn góp phần phát triển nền kinh tế Mỹ như ngày nay. Tại các quốc gia khác trên thế giới hoạt động Đầu tư mạo hiểm ra đời muộn hơn ở Mỹ nhưng hoạt động này đã có những đóng góp đáng kể đối với sự phát triển của nền kinh tế các quốc gia.

Ở châu Âu, mãi đến thập niên 80, Đầu tư mạo hiểm mới trở thành một nguồn vốn đầu tư quan trọng. Trước đó, liên minh châu Âu đã tụt lại khá xa so với Mỹ về hoạt động đầu tư vào công nghệ cao của “nền kinh tế mới”, khi những doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ (SMEs) mới thành lập rất khó khăn để nhận được nguồn vốn này và tăng trưởng chậm hơn so với các doanh nghiệp SMEs ở Mỹ. Một trong những vấn đề cốt lõi mà Ủy ban châu Âu (European commission) đã nhận thấy ở thời điểm đó đó là không chỉ hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở châu Âu bị thiệt hại từ sự chia nhỏ ở thị trường các nước, nó còn có hạn chế của sự thiếu co cụm về mặt địa lý của các khu công nghệ cao. Kinh nghiệm từ hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Mỹ làm hình mẫu, sự phát triển của thị trường vốn Đầu tư mạo hiểm lớn, và thành công đi cùng với sự nổi lên và tăng trưởng nhanh của các doanh nghiệp công nghệ thông tin ở một số khu vực cụ thể như thung lũng Sillicon Valley, New York … so với Mỹ, châu Âu có ít các khu vực công nghệ cao tập trung nhiều các SMEs, mạng lưới các SMEs ở châu Âu khó liên kết hơn so với ở Mỹ, do đó khả năng hợp nhất của các SMEs xảy ra không nhiều. Do vậy, ủy ban châu Âu đã thực hiện một số biện pháp để thay đổi, tháo dỡ, và xóa bỏ các hàng rào ngăn cách thị trường giữa các nước đã tồn tại trong hệ thống tài chính châu Âu một thời gian dài. Điều đó đã góp phần thúc đẩy các quỹ Đầu tư mạo hiểm ở châu Âu tăng trưởng, và hoạt động mạnh và hiệu quả hơn. Cũng như đã thúc đẩy sự phát triển của Thị trường chứng khoán thông qua việc niêm yết các công ty nhận đầu tư trên Thị trường chứng khoán, gia tăng hiệu quả hoạt động của thị trường và tính thanh khoản các khoản đầu tư.

Theo hiệp hội Đầu tư mạo hiểm châu Âu (EVCA – Europe venture capital association), vốn Đầu tư mạo hiểm ở đây tăng mạnh kể từ giữa những năm 90, trong thời kỳ từ 2007 – 2014 tổng vốn đầu tư tăng khoảng 5 tỷ Euro mỗi năm, năm 2017 đạt 58,4 tỷ Euro, năm 2019 đã tăng lên 106,8 tỷ Euro, đến năm 2025 đã tăng hơn 2 so với lần năm 2019 đạt 211,4 tỷ Euro.

Biểu 1: Tổng vốn Đầu tư mạo hiểm và đầu tư vốn cổ phần tư nhân ở châu Âu giai đoạn 2012 – 2025 Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Không giống như ở Mỹ, các nhà Đầu tư mạo hiểm châu Âu đầu tư vào các công ty thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. Năm 2014, có gần 25% vốn đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao, con số này năm 2018 là 54%. Trong đó, có tới 80% vốn đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao được đầu tư vào các ngành máy tính và công nghệ viễn thông. Hiện nay, vốn ĐTMH ở châu Âu tập trung đầu tư chủ yếu vào các quốc gia có nền kinh tế phát triển như Anh, Đức, Pháp, Italia. Năm 2025, có khoảng 20% tổng vốn Đầu tư mạo hiểm được đầu tư vào các công ty ở Anh, ở Đức là 19%, ở Pháp là 17% và ở Italia là 8,8% (EVCA desk research – VentureOne). Nguồn cung vốn Đầu tư mạo hiểm ở châu Âu có sự khác biệt cơ bản so với Mỹ, ở đây vốn Đầu tư mạo hiểm được thu hút chủ yếu từ các định chế tài chính như là các ngân hàng và các công ty bảo hiểm và chiếm khoảng 45,5% nguồn cung vốn ở châu Âu, trong khi quỹ hưu trí chỉ chiếm gần 24,2%, ở Mỹ con số này là hơn 50%.

Ở châu Âu, Anh là nước thành công hơn cả trong Đầu tư mạo hiểm. Đầu tư mạo hiểm xuất hiện ở Anh hồi thập niên 70, đến nay đã chiếm 40% tổng vốn Đầu tư mạo hiểm của toàn châu Âu. Năm 2017, nước Anh đã có gần 250 công ty Đầu tư mạo hiểm với tổng số vốn đạt 11,9 tỷ USD. Chính phủ Anh đã ban hành luật ủy thác Đầu tư mạo hiểm, trong đó có ưu đãi về thuế thu nhập cá nhân đầu tư vào quỹ ủy thác để tiến hành Đầu tư mạo hiểm.

Ở Đức, tổng vốn Đầu tư mạo hiểm năm 2016 chỉ là 1,1 tỷ USD, nhưng đến năm 2019 đã đạt 5,6 tỷ USD. Chính phủ Đức đã cho thành lập quỹ Đầu tư mạo hiểm nước Đức, và bảo hiểm đến 75% các khoản lỗ, đồng thời lợi nhuận của quỹ từ các doanh nghiệp được giới hạn trần. Tuy nhiên, điều này cũng có mặt trái đó là sẽ làm cho các quỹ thiếu động cơ và hoạt động không thật sự thành công. Cũng tại Đức, quỹ Đầu tư mạo hiểm đầu tiên không thu hút được đồng tiền nào trong nước, nhưng năm 2014 chỉ trong một lần phát hành đã thu hút được 162 triệu đôla từ các quỹ hưu trí và cá nhân giàu có. Mobilcom, một công ty viễn thông được tài trợ bởi quỹ Đầu tư mạo hiểm, tháng 3/2015 đã trở thành công ty đầu tiên niêm yết trên sở giao dịch dành cho các công ty nhỏ của Đức. Tuy nhiên các nhà Đầu tư mạo hiểm châu Âu thường có xu hướng cấp vốn cho các công ty đã trưởng thành, an toàn hơn so với các nhà Đầu tư mạo hiểm Mỹ. Thực tế, phần lớn vốn ở châu Âu được dùng để đầu tư vào các nghành công nghiệp tiêu dùng hơn là các ngành công nghệ cao. Năm 2022, trong khối liên minh châu Âu, chỉ 31,5% vốn Đầu tư mạo hiểm được đầu tư vào các ngành viễn thông, công nghệ thông tin và công nghệ y – sinh học, trong khi tỉ lệ này ở Mỹ là 75%.

Tại châu Á, Nhật Bản là quốc gia có hoạt động Đầu tư mạo hiểm ra đời tương đối sớm, tuy nhiên hoạt động này lại không phát triển lắm do tâm lý thận trọng và văn hóa của người Nhật không thích mạo hiểm. Theo số liệu của viện nghiên cứu tổng hợp Nhật Bản năm 2025, tỷ lệ về giá trị Đầu tư mạo hiểm so với GDP của các nước phát triển trên thế giới cho thấy tỷ lệ này ở Nhật Bản là rất thấp khoảng 0,03% ; trong khi đó ở Mỹ, Canada chiếm từ 0,4-0,5%; ở Anh, Thụy Điển, Phần Lan tỷ lệ này là 0,2%. Một quốc gia khác ở châu Á là Singapore có hoạt động Đầu tư mạo hiểm tương đối phát triển, ngay từ đầu thập kỷ 90, chính phủ đã thiết lập một trung tâm luân chuyển vốn mạo hiểm. Năm 2025, tại Singapore có khoảng 90 quỹ Đầu tư mạo hiểm và đã đầu tư gần 1 tỷ đôla, trong đó 17% vốn đã đầu tư cho 40 công ty trong nước. Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Tại các nước đang phát triển, Đầu tư mạo hiểm mới thực sự hình thành từ đầu những năm 2008. Nguyên nhân là ở những nước này thiếu những điều kiện cần thiết cho sự phát triển của Đầu tư mạo hiểm. Tuy nhiên, trong những năm gần đây thực trạng này đã có sự biến đổi rõ rệt. Đầu tư mạo hiểm đang phát triển mạnh mẽ ở Ấn Độ và Trung Quốc : Năm 2025, tổng vốn Đầu tư mạo hiểm ở Ấn Độ đạt 928 triệu đôla đầu tư vào 80 công ty, tăng 166% so với năm 2024. Tại Trung Quốc, năm 2020 vốn Đầu tư mạo hiểm mới chỉ có 418 triệu đôla thì đến năm 2022 đã tăng lên 992 triệu đôla, đến năm 2025 là 3,2 tỷ đôla. Đầu tư mạo hiểm tại một số khu vực khác trên thế giới như châu Mỹ latinh và châu Phi, Đầu tư mạo hiểm hầu như chưa phát triển.

Hiện nay khu vực Bắc Mỹ (gồm Mỹ và Canada) chiếm 52% tổng nguồn vốn Đầu tư mạo hiểm, châu Âu 30%, khu vực châu Á – Thái Bình Dương là 15%, Trung Đông và châu Phi 2%, Trung và Nam Mỹ là 1%.

Biểu đồ 2: Tổng vốn Đầu tư mạo hiểm trên thế giới giai đoạn 2016 – 2025

Tổng giá trị của các nguồn vốn Đầu tư mạo hiểm năm 2017 lên đến 125 tỷ USD tương đương với 0,5% GDP toàn thế giới. Năm 2018, con số này tiếp tục tăng lên đến 192 tỷ USD. Tuy nhiên đến năm 2019 giảm xuống còn khoảng 103 tỷ USD, năm 2021 giảm còn 86 tỷ USD. Sự suy giảm này có nguyên nhân là sự sụp đổ của “nền kinh tế bong bóng” khiến cho hàng loạt nhà đầu tư rút vốn khỏi quỹ Đầu tư mạo hiểm. Đến năm 2022, tổng lượng vốn mà các quỹ Đầu tư mạo hiểm đang nắm giữ tăng lên 115 tỷ USD, tăng 33% so với năm 2021 và tương đương 0,36% GDP toàn cầu. Năm 2022, thị trường Đầu tư mạo hiểm đã có những dấu hiệu tích cực, báo hiệu một chu kỳ tăng trưởng mới. Trong năm 2022, khoảng 25,7 tỷ USD vốn đã được đầu tư vào 3222 doanh vụ ở Mỹ, châu Âu và Israel. Năm 2023, có 21 công ty của Trung Quốc được tài trợ bởi các quỹ Đầu tư mạo hiểm đã chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng được 4,1 tỷ USD, đứng vào hàng các thương vụ IPO lớn nhất của ngành công nghệ thông tin. Một xu hướng rõ rệt từ năm 2022 là sự “toàn cầu hoá” hoạt động Đầu tư mạo hiểm. Ngày càng nhiều quỹ Đầu tư mạo hiểm nước ngoài đầu tư vào các trung tâm R&D tại Trung Quốc, Ấn Độ, Israel, Nga, Mỹ, và vào các nhà máy sản xuất thiết bị công nghệ cao ở Trung Quốc, Ấn Độ, Đông Âu, và Việt Nam.

2. Xu hướng hoạt động Đầu tư mạo hiểm trên thế giới Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

ĐTMH đi cùng với xu hướng phát triển kinh tế thế giới đang trở nên vô cùng lớn mạnh, và có một số những xu hướng phát triển chủ đạo như sau:

Đầu tư dưới dạng quỹ Đầu tư mạo hiểm

Hoạt động Đầu tư mạo hiểm có thể được tiến hành bởi các cá nhân hoặc tổ chức. Tuy nhiên đầu tư cá nhân gặp nhiều rủi ro, thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm quản lý, thiếu các mối quan hệ cũng như mô hình chuyên nghiệp. Do đó, hoạt động Đầu tư mạo hiểm tư nhân thường là vào các doanh nghiệp rất nhỏ, có trường hợp không thể hiện được hết vai trò của một nhà đầu tư chiến lược trong quá trình xây dựng, phát triển công ty. Đa phần các nhà đầu tư cá nhân sẽ góp vốn đầu tư thông qua các quỹ đầu tư như là các quỹ hợp danh hữu hạn limited patnership. Các quỹ Đầu tư mạo hiểm có cơ cấu tổ chức rõ ràng, vững chắc, tiềm lực tài chính lớn, và có các nhà quản lý Đầu tư mạo hiểm chuyên nghiệp … thể hiện rõ tính ưu việt của Đầu tư mạo hiểm. Ngoài ra còn một xu hướng nữa nhưng không thật sự phổ biến là các công ty có tiềm lực tài chính hay các tập đoàn tài chính lớn không tiến hành đầu tư thông qua quỹ Đầu tư mạo hiểm mà họ lập ra một hay một quỹ riêng, tiến hành tuyển chọn các nhà Đầu tư mạo hiểm chuyên nghiệp để quản lý, điều hành quỹ. Mô hình này chỉ có ở một số quốc gia có nền kinh tế phát triển mạnh như Mỹ, Anh … vì nó đòi hỏi các công ty phải có tiềm lực tài chính lớn.

Vốn Đầu tư mạo hiểm trên thế giới đổ ngày càng nhiều vào các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh qua mạng – một loại hình kinh doanh khá mới, đặc biệt là trong mảng WEB 2.0 – một loại trang WEB trực tuyến, có khả năng tương tác và kết nối cao. Hiện nay việc mua bán trên thế giới không còn giới hạn trong phạm vi của quốc gia hay nhóm quốc gia mà nó đã mang tính toàn cầu. Một cá nhân chỉ cần ngồi ở nhà bằng những cái “kích chuột” anh ta có thể mua được tất cả những gì mình muốn, và được giao đến tận nhà trong một thời gian rất ngắn, mô hình WEB 2.0 này ngày càng phát triển với tốc độ chóng mặt. Do đó, các nhà Đầu tư mạo hiểm không thể bỏ qua cơ hội có được những khoản lợi nhuận khổng lồ khi đầu tư vào các công ty kinh doanh qua mạng. Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Trong thời kỳ bùng nổ các công ty dot-com, các nhà Đầu tư mạo hiểm đã chi ra các khoản đầu tư rất lớn vào các công ty internet. Khi thị trường sụp đổ phần lớn số tiền họ bỏ ra đều không thu hồi được và do đó có một tâm lý thận trọng khi khái niệm WEB 2.0 ra đời. Nhiều nhà Đầu tư mạo hiểm thẳng thừng từ chối đầu tư vào WEB 2.0, một số nhà đầu tư thì đặt câu hỏi “làm thế nào để thu được tiền từ dịch vụ WEB 2.0?”. Trong vài năm trở lại đây, nhiều công ty WEB 2.0 đã có những thành công nhất định, như You-tube, E-bay hay Alibaba.com … đã buộc các nhà Đầu tư mạo hiểm phải xem xét mô hình WEB 2.0 dưới góc độ khác hơn. Thêm nữa, WEB 2.0 là thị trường có trị giá hơn 20 tỷ USD vào năm 2028 và nó đang cướp dần “miếng bánh” của báo chí và truyền thông.

Hiện nay, Đầu tư mạo hiểm có xu hướng tập trung nhiều vốn vào các công ty trong giai đoạn khởi nghiệp, tài trợ cho doanh nghiệp trong giai đoạn vốn mồi/ươm tạo tăng lên đáng kể. Các quỹ đầu tư vào các doanh nghiệp khởi nghiệp ngày càng nhiều do các công ty này mới là các công ty thật sự “khát vốn” và cần vốn tài trợ nhiều nhất. Mặc dù, khi đầu tư vào các doanh nghiệp mới rủi ro gặp phải rất lớn, đòi hỏi nhiều sự hỗ trợ quản lỹ và tư vấn từ phía quỹ đầu tư nhưng khi doanh nghiệp thành công, tiến hành phát hành cổ phiếu ra công chúng IPO thì khoản lợi nhuận quỹ Đầu tư mạo hiểm thu về là không hề nhỏ, cũng như là danh tiếng mà quỹ sẽ có được nhà dự án thành công đó. Trên thực tế, xu hướng này đôi khi không chỉ chịu sự tác động của lợi nhuận mà nó còn là triết lý của các nhà Đầu tư mạo hiểm.

Các nước lớn ngày càng mở rộng hoạt động đầu tư mạo hiểm sang các nước khác. Vốn Đầu tư mạo hiểm ở các nước như Mỹ, Anh, Đức, Nhật … tiến hành đầu tư ra nước ngoài ngày càng nhiều. Có thể thấy rằng các nhà Đầu tư mạo hiểm ở các nước này đã thấy được những tiềm năng đầu tư từ thị trường nước ngoài.

Các nước đang phát triển, có thể chế chính trị, môi trường kinh tế ổn định đang thu hút ngày càng nhiều vốn Đầu tư mạo hiểm trong và ngoài nước. Các quốc gia như Trung Quốc, Ấn Độ, Singapore là những quốc gia có nền kinh tế ốn định, tốc độ phát triển kinh tế cao đã thu hút một số lượng vốn lớn từ các nhà đầu tư trong những năm gần đây. Đồng thời, chính phủ các nước cũng đã xây dựng hành lang pháp lý cho các hoạt động Đầu tư mạo hiểm tiến hành, cũng như các biện pháp thuế ưu đãi về thuế để khuyến khích đầu tư.

II. HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ MẠO HIỂM TẠI MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

1. Hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Mỹ

1.1. Sự hình thành và phát triển hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Mỹ

1.1.1 Sự hình thành và phát triển

Mỹ là quốc gia đi đầu trong lĩnh vực đầu tư mạo hiểm, sự hình thành của ngành Đầu tư mạo hiểm Mỹ cũng chính là sự hình thành của hoạt động này trên thế giới. Sự phát triển của hoạt động Đầu tư mạo hiểm đã trải qua những biến động thăng trầm cùng với nền kinh tế Mỹ và thế giới. Qua tìm hiểu và nghiên cứu có thể chia sự phát triển đó ra làm hai giai đoạn chính:

Giai đoạn 1: Từ khi hình thành đến năm 2008

Sự tăng trưởng chậm trong những năm 1960s đến 1980s, hoạt động phát triển mạnh vào năm 1983: Cho đến trước những năm 70, có rất ít vốn mạo hiểm đổ vào ngành công nghiệp ở Mỹ. Trong suốt thời kỳ đó danh mục đầu tư của các nhà Đầu tư mạo hiểm chủ yếu tập trung vào những công ty đang ở giai đoạn khởi động, và giai đoạn mở rộng sản xuất. Đó là những công ty hoạt động trong các lĩnh vực điện tử, y khoa, và công nghệ truyền dữ liệu. Vì đây là thời kì đầu của hoạt động Đầu tư mạo hiểm nên những văn bản pháp luật ban hành chưa thật đầy đủ, và cụ thể để tạo ra hành lang pháp lý cho hoạt động Đầu tư mạo hiểm phát triển. Vào năm 1974, khi Thị trường chứng khoán rơi vào tình trạng suy thoái đã ảnh hưởng trực tiếp đến các giao dịch trên thị trường, đó là việc giảm giao dịch đầu tư vào cổ phiếu các công ty, chứng khoán phái sinh .v.v… trong tình hình chung đó các quỹ đầu tư mạo hiểm đã phải hạn chế hoạt động đầu tư của mình, do Thị trường chứng khoán là kênh thoát vốn chủ yếu của các nhà Đầu tư mạo hiểm. Năm 1978 là năm thành công nhất của ngành công nghiệp Đầu tư mạo hiểm tính đến thời điểm đó, ngành công nghiệp này đã tăng trưởng đạt khoảng 750.000 đô la. Cho đến nhưng năm tiếp theo, nguồn vốn Đầu tư mạo hiểm hàng năm đã tăng lên gấp 10 lần. Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Cũng trong năm 1978, các quy định về đầu tư nằm trong Luật bảo đảm lương hưu cho người làm công (ERISA) đã cho phép các quỹ hưu trí có thể đầu tư một phần tài sản vào cổ phiếu tư nhân, trong đó có đầu tư vào các công ty Đầu tư mạo hiểm, đồng thời áp dụng một tỷ lệ thuế đối với lãi vốn giảm so với trước đó. Năm 1983, chứng kiến thị trường chứng khoán Mỹ có những bước phát triển mạnh mẽ, lần đầu tiên trong lịch sử có hơn 100 công ty phát hành cổ phiếu lần đầu IPO trên Thị trường chứng khoán. Đây cũng là năm có rất nhiều công ty Đầu tư mạo hiểm lớn hiện nay được thành lập. Giai đoạn những năm 1980 – 1983 chứng kiến sự thành công của những công ty nhận vốn mạo hiểm đang hoạt động kinh doanh rất tốt hiện nay như công ty máy tính Apple, Compaq, công ty Lotus Development, Microsoft, Oracle System, và 3Com. Tuy nhiên, trong những năm 2005 – 2009 luồng vốn Đầu tư mạo hiểm liên tục giảm, nguyên nhân chính là do ảnh hưởng bởi sự bão hòa của nhiều kế hoạch IPOs, sự thiếu kinh nghiệm của các nhà quản lý quỹ … đã làm hoạt động Đầu tư mạo hiểm chững lại, và rất khó khăn để các công ty Đầu tư mạo hiểm thành công với những dự án đầu tư của mình.

Giai đoạn 2: Sự bùng nổ của các công ty Dotcom từ năm 2008 cho đến ngày nay.

Những năm cuối thập niên 90 đánh dấu sự thay đổi cả về quy mô và số lượng các công ty Đầu tư mạo hiểm ở Mỹ: Có thể thấy được sự phát triển của hoạt động Đầu tư mạo hiểm chịu tác động trực tiếp bởi sự biến động của Thị trường chứng khoán, mỗi khi Thị trường chứng khoán hoạt động tốt thì đây chính là thời cơ tốt nhất cho các công ty Đầu tư mạo hiểm thoát vốn ra khỏi công ty mà họ đầu tư bằng những thương vụ IPO lớn. Những năm cuối thập niên 90 là những năm điển hình minh chứng cho nhận định này. Khi các phiên giao dịch trên Thị trường chứng khoán liên tiếp tăng kịch trần thì có hàng loạt các công ty nhận vốn Đầu tư mạo hiểm đăng ký, và đã được niêm yết trên thị trường mang về cho các công ty Đầu tư mạo hiểm những khoản lợi nhuận lớn. Do đó, có thể nói nửa cuối những năm 90 đã chứng kiến thị trường có sự đổi chiều ngoạn mục, thống kê cho thấy luồng vốn cho Đầu tư mạo hiểm đã tăng gấp 25 lần so với trước đó, từ năm 2013 – 2016 có hơn 600 công ty nhận vốn Đầu tư mạo hiểm tiến hành phát hành cổ phiếu lần đầu IPO ra công chúng.

Tuy nhiên, đến những năm cuối thế kỉ XX, đầu thế kỉ XXI, do ảnh hưởng của cuộc suy thoái ở các nước châu Á như Thái Lan, Indonesia … đã ảnh hưởng đến nền kinh tế thế giới trong đó có Mỹ. Năm 2018, chỉ số NASDAQ (TTCK thứ cấp NASDAQ) sụt giảm đã làm các công ty Đầu tư mạo hiểm phải cắt giảm vốn đầu tư. Theo thống kê năm 2018 có 105,035 tỷ USD (đầu tư vào 7905 công ty), thì đến năm 2019 con số này giảm hơn một nửa chỉ còn 40,617 tỷ USD (đầu tư vào 4478 công ty). Tiếp đó có sự suy giảm 80% luồng vốn vào năm 2020, cùng với những tác động bất lợi kèm theo đối với các công ty nhỏ và doanh nghiệp mới khởi sự. Thậm chí, đến năm 2021 rất nhiều công ty, cũng như các quỹ phải từ bỏ đầu tư vào các doanh nghiệp họ góp vốn vài năm trước đó, và thêm nữa các nhà đầu tư vốn mạo hiểm cố gắng giảm những cam kết đã có của họ đối với các quỹ Đầu tư mạo hiểm về nguồn vốn cung cấp cho các quỹ hoạt động.

1.1.2 Hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Mỹ những năm gần đây Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Hoạt động Đầu tư mạo hiểm có vai trò rất quan trọng cho sự phát triển nền kinh tế Mỹ, đặc biệt là đối với các lĩnh vực công nghệ cao. Theo thống kê của hiệp hội Đầu tư mạo hiểm Mỹ NVCA, trong khi vốn Đầu tư mạo hiểm chỉ chiếm khoảng 0,2% GDP, thì từ năm 1970 – 2023 các công ty nhận vốn Đầu tư mạo hiểm đã thu hút hơn 10 triệu việc làm, và lợi nhuận đạt 2100 tỷ USD năm 2023. Số nhân công ở các công ty này chiếm khoảng 9% tổng số lực lượng lao động làm việc trong khu vực tư nhân, và chiếm tới 16,6% GDP của Mỹ năm 2023.

Theo báo cáo Money Tree Report được đưa ra bởi tập đoàn kiểm toán quốc tế PriceWaterHouseCoopers, và Hiệp hội Đầu tư mạo hiểm Mỹ NVCA, dựa trên dữ liệu của tập đoàn Tài chính Thomson. Trong năm 2025, các nhà Đầu tư mạo hiểm đã đầu tư 29,4 tỷ USD vào 3813 công ty đây là mức đầu tư cao nhất kể từ năm 2019. So với năm 2024, giá trị đầu tư đã tăng lên 10,8%, và tăng 5,04% số lượng các công ty nhận vốn đầu tư.

Biểu đồ 3: Tổng số vốn & số dự án Đầu tư mạo hiểm từ năm 2019- Quý 1 năm 2026

Theo thống kê, hoạt động Đầu tư mạo hiểm tăng mạnh trong năm 2025, được đóng góp chủ yếu nhờ mức đầu tư tăng mạnh vào các công ty “Internet đặc thù”, đặc biệt là mức đầu tư kỷ lục vào các ngành công nghệ sạch, và khoa học cuộc sống. Cũng theo báo cáo, vốn tài trợ cho những công ty trong giai đoạn vốn mồi/ươm tạo (Seed stage), và giai đoạn khởi động (Early stage) nhận được nhiều hơn so với những năm trước, nhưng tăng mạnh nhất là vốn đầu tư vào các công ty trong giai đoạn tăng tốc (Later). Cũng trong năm 2025, vốn tài chính lần đầu (First-time financings) cho các công ty đạt mức cao nhất kể từ năm 2019 khi các nhà Đầu tư mạo hiểm đặt cược vốn vào các công ty thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. Cụ thể: Phân tích số liệu của các lĩnh vực và ngành công nghiệp nhận vốn Đầu tư mạo hiểm trong năm 2025 như sau:

a. Hoạt động Đầu tư mạo hiểm vào các lĩnh vực, ngành kinh tế: Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Lĩnh vực khoa học cuộc sống: bao gồm công nghệ sinh học, và dược phẩm luôn giữ kỷ lục về vốn Đầu tư mạo hiểm trong năm 2025, với 862 thương vụ, tổng giá trị là 9,1 tỷ USD, so sánh với 768 thương vụ và tổng giá trị là 7,6 tỷ USD năm Trong khi cả hai ngành công nghiệp đều có mức tăng trưởng hai con số, thì mức tăng trưởng ấn tượng là ở ngành dược phẩm, đã tăng 40% trong năm 2025, với 385 thương vụ, tổng giá trị là 3,9 tỷ USD. Trong năm 2025, ngành khoa học cuộc sống vẫn duy trì vị trí số một của mình, đã thu hút lượng vốn Đầu tư mạo hiểm chiếm 31% vốn cảu tất cả các hoạt động Đầu tư mạo hiểm trên thị trường.

ĐTMH vào các công ty trong ngành phần mềm trong năm 2025 cũng tăng với 5,3 tỷ USD đầu tư vào 905 thương vụ, so với 5,1 tỷ USD đầu tư vào 920 thương vụ trong năm 2024. Mặc dù, mức tăng trưởng không cao nhưng đây là ngành duy trì được sự ổn định về mức đầu tư, và số lượng giao dịch. Nếu xét riêng các ngành đơn lẻ nhận vốn Đầu tư mạo hiểm thì đây là ngành đứng đầu trong việc thu hút đầu tư cả về giá trị và số lượng thương vụ, vượt qua cả ngành công nghệ sinh học.

Lĩnh vực công nghệ sạch, đã trình diễn 2 trong số 5 thương vụ lớn nhất của năm, mức tăng trưởng ấn tượng trong năm 2025 với 2,2tỷ USD đầu tư vào 201 công Mức tăng trưởng là 46% về tổng vốn đầu tư, và 57% về số thương vụ đầu tư so với năm 2024 với chỉ 128 công ty nhận được vốn Đầu tư mạo hiểm, và tổng giá trị chỉ 1,5 tỷ USD. Ngành công nghệ sạch đã vượt qua các ngành công nghiệp truyền thống bao gồm các ngành năng lượng, chất thải và tái chế, bảo toàn và cung cấp năng lượng.

Các công ty “Internet đặc thù” nhận được 4,6 tỷ USD đầu tư vào 748 công ty trong năm 2025, mức tăng tương ứng là 12%, và 8% so với năm 2024 khi các công ty nhận được 4,1 tỷ USD đầu tư vào 691 công ty. Các công ty “Internet đặc thù” là những công ty có mô hình kinh doanh dựa chủ yếu vào mạng Các công ty này chiếm 16% vốn Đầu tư mạo hiểm trong năm 2025, cùng mức đạt được trong năm 2024.

ĐTMH vào ngành truyền thông và giải trí cũng thu hút được một lượng vốn đáng kể trong năm 2025, với 1,9 tỷ USD đầu tư vào 340 công ty sơ với 1,7 tỷ USD đầu tư vào 318 công ty năm 2024. Các ngành khác cũng có sự tăng trưởng về thu hút vốn đầu tư bao gồm dịch vụ và sản phẩm kinh doanh, dịch vụ tài chính, dịch vụ IT, và ngành phân phối/bán lẻ.

Tuy nhiên, trong năm 2025 Đầu tư mạo hiểm vào các ngành công nghiệp như chăm sóc sức khỏe, điện tử/thiết bị đo đạc, và thiết bị bán dẫn lại sụt giảm. Đặc biệt là các công ty bưu chính viễn thông trong năm 2025 chỉ nhận được 2,1 tỷ USD trong 290 thương vụ, giảm so với 2,6 tỷ USD đầu tư vào 301 thương vụ năm Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Bảng 5: Hoạt động Đầu tư mạo hiểm vào các ngành của nền KT Mỹ trong năm 2024-2025
Biểu đồ 4: Tỷ lệ vốn Đầu tư mạo hiểm phân theo ngành ở Mỹ năm 2025

b. Hoạt động Đầu tư mạo hiểm vào các công ty trong các quá trình phát triển, và các giai đoạn đầu tư.

Đầu tư vào các công ty ở giai đoạn Later đã tăng cao cả về số lượng các công ty nhận đầu tư cũng như tổng vốn đầu tư. Trong năm 2025, các nhà Đầu tư mạo hiểm đã đầu tư 12,2 tỷ USD vào 1168 công ty, so với 9,8 tỷ USD đầu tư vào 1006 công ty trong năm 2024. Vốn đầu tư cho các công ty trong giai đoạn vốn mồi/ươm tạo duy trì mức đầu tư ổn định, nhưng tăng ấn tượng ở số lượng các công ty nhận đầu tư. Theo số liệu thống kê đã có 1,2 tỷ USD được đầu tư vào 455 công ty, so với 1,2 tỷ USD đầu tư vào 342 công ty trong năm 2024.

Đầu tư cho giai đoạn khởi động cũng tăng mạnh với 5,2 tỷ USD đầu tư vào 995 công ty, so với 4,1 tỷ USD rót vào 923 công ty năm 2024. Nếu cộng số công ty nhận đầu tư ở hai giai đoạn ươm tạo và khởi động lại thì chúng chiếm 37% tổng số công ty nhận đầu tư, tăng lên 2% so với 35% trong năm 2024.

Trong năm 2025, đầu tư vào các công ty trong giai đoạn mở rộng giảm nhẹ, với 10,8 tỷ USD đầu tư vào 1234 công ty, so với 11,5 tỷ USD đầu tư vào 1359 công ty trong năm 2024. Cho thấy số thương vụ đầu tư trong giai đoạn này chiếm 32% tổng số giao dịch toàn thị trường năm 2025, giảm 5% so với 37% năm 2024.

Bảng 6: Vốn Đầu tư mạo hiểm vào các công ty trong các giai đoạn đầu tư

Vốn tài chính lần đầu (First-time financings) đạt mức cao nhất kể từ năm 2019, với 1267 công ty nhận được 7,2 tỷ USD trong năm 2025, ghi nhận mức tăng 8% so với số lượng công ty nhận vốn tài chính lần đầu năm 2024.

Các công ty hoạt động trong lĩnh vực phần mềm nhận được số vốn Đầu tư mạo hiểm tài trợ tài chính ban đầu nhiều nhất, đã có 250 công ty nhận được tổng số vốn là 1,14 tỷ USD. Tiếp theo đó là ngành năng lượng với 1,08 tỷ USD đầu tư vào 141 công ty, và công nghệ sinh học với 982 triệu USD đầu tư vào 134 công ty. Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

70% tổng số vốn tài chính lần đầu của năm 2025 dành cho các công ty trong giai đoạn vốn mồi/ươm tạo, thiếp theo là các công ty trong giai đoạn mở rộng sản xuất với 23%, và 7% còn lại dành cho các công ty trong giai đoạn Later.

Đầu tư quốc tế trong năm 2025: Các nhà Đầu tư mạo hiểm Mỹ chưa tập trung vốn nhiều vào những cơ hội đầu tư ở ngoài lãnh thổ của mình. Năm 2025, các nhà Đầu tư mạo hiểm Mỹ đã đầu tư gần 1 tỷ USD vào 91 công ty ở Ấn Độ, và 1,4 tỷ USD vào 133 công ty ở Trung Quốc. Ngoài ra các nhà Đầu tư mạo hiểm Mỹ còn tiến hành hoạt động đầu tư khá mạnh ở các nước như Canada, Israel. Các nhà Đầu tư mạo hiểm Mỹ tiến hành đầu tư ra nước ngoài ở những khu vực có đặc điểm là có số lượng giao dịch nhiều, môi trường doanh nghiệp tốt, hành lang pháp lý thông thoáng. Cũng như là vào những nơi họ đã có kinh nghiệm, và tin tưởng vào sự ổn định của thị trường tiến hành đầu tư. Theo thống kê, từ nghiên cứu được thực hiện bởi công ty kiểm toán Deloitte và Hiệp hội Đầu tư mạo hiểm Mỹ NVCA cho thấy:

Ít hơn 5% tổng số vốn Đầu tư mạo hiểm ở Mỹ được đầu tư ra nước ngoài, cụ thể mỗi quỹ đầu tư chưa đến 3 công ty ở nước ngoài.
Có 46% các nhà Đầu tư mạo hiểm cho hay họ đang tiến hành đầu tư ra nước ngoài.
Có 54% các nhà Đầu tư mạo hiểm mong muốn mở rộng hoạt động đầu tư ra toàn cầu trong vòng 5 năm tới, lớn hơn so với con số này năm 2024 chỉ với 53%.
Gần 75% các nhà Đầu tư mạo hiểm hiện chưa tiến hành hoạt động đầu tư ra nước ngoài, không có dự định đầu tư trong những năm tới.
Có 60% các nhà Đầu tư mạo hiểm cho rằng họ có ít hơn 5% vốn quản lý của họ triển khai ở những khu vực nước ngoài. 78% cho biết họ có ít hơn 10%.
Khoảng 64% số các nhà Đầu tư mạo hiểm mong muốn triển khai ít nhất từ 6% đến 20% lượng vốn đầu tư của mình vào những khu vực nước ngoài trong vòng 5 năm tới.

Có thể thấy được rằng khi mà thị trường Đầu tư mạo hiểm nội địa ở Mỹ vần đang mang lại một tỷ suất lợi nhuận khá cao thì họ chắc chắn sẽ không mặn mà với thị trường Đầu tư mạo hiểm quốc tế, nhiều rủi ro hơn, và việc tiến hành đầu tư cũng gặp nhiều thủ tục khó khăn phức tạp hơn.

1.2 Nhận xét chung về hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Mỹ. Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Sự phát triển của thị trường Đầu tư mạo hiểm ở Mỹ được như ngày nay không thể không nhắc đến vai trò của chính phủ trong việc khuyến khích đầu tư, tạo môi trường thông thoáng cho các nhà Đầu tư mạo hiểm, cũng như sự lỗ lực hoạt động của các nhà Đầu tư mạo hiểm và các doanh nghiệp khởi sự. Sau đây là một số lưu ý rút ra từ quá trình điều hành hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Mỹ:

1.2.1. Các quy đinh về đầu tư

Các chính sách của chính phủ Mỹ đã đóng vai trò then chốt trong việc khuyến khích các tổ chức đầu tư vào cổ phiếu tư nhân và thúc đẩy sự tăng trưởng thị trường vốn mạo hiểm. Có hơn 7% số tài sản đầu tư của các tổ chức (trong đó có các quỹ lương hưu và bảo hiểm) ở Mỹ được phân bổ dưới các dạng cổ phần tư nhân (kể cả việc mua toàn bộ cổ phần), trong khi ở các nước OECD khác, tỷ lệ này chỉ đạt chưa đến 1%, như ở các nước Anh, và Canada. Mốc lịch sử quan trọng về đầu tư vốn mạo hiểm đó là sự ra đời của bộ Luật ERISA vào năm 1978, cho phép các quỹ lương hưu phân bổ một phần các nguồn lực của mình vào Đầu tư mạo hiểm. Các quy định về đầu tư đối với các tổ chức tài chính đã được nới lỏng vào năm 2017. Luật hiện đại hóa tài chính (hay còn gọi là điều luật Gramm-Leach-Bliley) đã quy định lại khung pháp lý cho ngành dịch vụ tài chính. Bộ luật này cho phép các ngân hàng, các công ty bảo hiểm và các công ty chứng khoán có quyền sáp nhập và bán cho nhau các sản phẩm đầu tư. Bộ luật này còn giải quyết những vấn đề kém hiệu quả trong hệ thống luật pháp bảo hiểm hiện thời giữa các bang của Mỹ bằng cách yêu cầu các bang phải thống nhất các quy định đối với các nhà cung cấp dịch vụ bảo hiểm.

1.2.2. Các biện pháp khuyến khích về thuế

ĐTMH tại Mỹ được thúc đẩy bằng cả hai đòn bẩy: Tỷ lệ tính thuế đối với lãi vốn thấp, và các khuyến khích thuế mục tiêu. Việc giảm thuế đánh vào lãi vốn từ 49% năm 1978 xuống 20% trong thời gian từ 1981 đến 2004, đã có tác động lớn đến sự phát triển toàn bộ hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Mỹ. Tuy nhiên, các triển vọng tăng thuế lãi vốn cao hơn vào năm 2014 đã làm các công ty muốn đăng ký niêm yết trên thị trường chứng khoán sơ cấp it hơn. Thực tế, các biện pháp khuyến khích tài chính cụ thể ở Mỹ đã trở nên phổ biến ở cấp bang hơn là cấp liên ban. Ví dụ, các bang Maine và Ohio cho phép khấu trừ thuế đối với các nhà Đầu tư mạo hiểm mạo hiểm tư nhân khi đầu tư vào các doanh nghiệp mới khởi sự có nhiều rủi ro. Các bang Indiana, Vermont, và Tây Virginia áp dụng các hình thức khấu trừ từ 20% đến 30% thuế đánh vào lượng đầu tư vào các hợp tác kinh doanh vốn mạo hiểm được cho là có đủ tư cách. Các công ty bảo hiểm cũng được áp dụng các tỷ lệ giảm thuế hào phóng, tương đương từ 100% đến 120% khối lượng họ đầu tư vào các thực thể được chỉ định là những “Công ty vốn xác thực” (Certified capital company – CAPCOs). CAPCO là một doanh nghiệp vì lợi nhuận được tổ chức để cung cấp các quỹ mạo hiểm cho các doanh nghiệp địa phương được coi là “có đủ tư cách”, với mục đích để tạo ra các cơ hội việc làm mới ở địa phương. Chương trình này bắt nguồn từ Bang Louisiana và được các bang khác như Colorado, Florida, Missouri, New York, và Wisconsin học tập theo, đây là biện pháp khuyến khích tài chính hào phóng nhất trong khu vực OECD đối với hoạt động Đầu tư mạo hiểm.

Ở cấp liên bang, Chương trình Khấu trừ thuế thị trường mới (NMTC) năm 2018 đã được xúc tiến với ý định tạo ra sự thúc đẩy phát triển kinh tế và tạo việc làm ở các vùng kém lợi thế. NMTC cho phép các nhà đầu tư nhận một khoản khấu trừ thuế thu nhập liên bang do họ đầu tư vào cổ phiếu của các “thực thể phát triển cộng đồng”, các tổ chức này đến lượt mình lại đầu tư vào các cộng đồng có thu nhập thấp. Tỷ lệ khấu trừ đối với người đóng thuế lên tới 39% lượng đầu tư và kéo dài trong một giai đoạn là 7 năm. Chỉ tiêu thuế của Liên bang Hoa Kỳ cho chương trình này ước tính lên tới 15 tỷ đô la một năm. Các biện pháp khuyến khích về thuế ở cấp bang và liên bang trên tuy rất tốn kém nhưng chúng đã có tác dụng tạo nên một thị trường vốn mạo hiểm rộng lớn, và trưởng thành nhất trong số các nước OECD.

1.2.3. Các chương trình vốn cổ phần Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Chương trình SBIC thành lập năm 1958 là xúc tiến trực tiếp đầu tiên của Chính phủ liên bang nhằm khuyến khích sự phát triển của hoạt động Đầu tư mạo hiểm của Mỹ. Trong những năm 60, chương trình SBIC đã cung cấp được khoảng 3 tỷ đô la cho các công ty non trẻ, cao hơn gấp 3 lần tổng lượng đầu tư tư nhân trong cùng thời kỳ. SBIC còn hỗ trợ cho việc đào tạo các nhà quản lý vốn mạo hiểm và tạo cơ sở cho sự phát triển các quỹ tư nhân. Tuy nhiên, chương trình này đã gặp phải một số vấn đề về thiết kế và đã suy yếu trong những năm 80. Năm 2010, Luật tăng cường cổ phần doanh nghiệp nhỏ đã điều chỉnh lại chương trình này và chấm dứt việc cho vay tài chính bằng cổ phiếu. Biện pháp này đã gỡ bỏ trách nhiệm thuế đối với các tổ chức đầu tư được khấu trừ thông thường, và cho phép chính phủ thông qua cơ quan quản lý doanh nghiệp nhỏ (SBA) có thể góp phần tham gia về kinh tế vào các rủi ro và lợi nhuận của chương trình. Các công ty thành công hàng đầu đã có thể rút ra khỏi chương trình và cả sự giám sát vốn được coi là rất quan liêu của chính phủ. Có thế rút ra kết luận rằng, sự phát triển của thị trường vốn mang tính rủi ro cao của Mỹ không phải là hoàn toàn độc lập với các chính sách đổi mới nhằm vào các doanh nghiệp nhỏ.

Đầu tư cổ phiếu thuộc chương trình SBIC cho các doanh nghiệp nhỏ luôn đóng góp một khối lượng đáng kể. Trong năm 2019, đã có 331 tổ chức đầu tư có giấy phép SBIC, họ đầu tư khoảng 4,5 tỷ USD vào các công ty nhỏ. Trong số này, có xấp xỉ 72% dưới dạng cổ phần và 58% tổng đầu tư được đổ vào các công ty mới hoạt động chưa được 3 năm. Đầu tư SBIC tăng lên cùng với đầu tư khu vực tư nhân, chiếm từ 12-15% tổng Đầu tư mạo hiểm của Mỹ trong những năm thông thường (Không xảy ra những cơn sốt).

Ngoài các chương trình liên bang, nhiều bang ở Mỹ cũng thành lập các quỹ mạo hiểm nhằm thức đẩy các doanh nghiệp địa phương phát triển. Một số chương trình hoàn toàn do chính quyền bang tài trợ và quản lý, như các bang Utah, Arkansas, và Iowa. Bên cạnh đó cũng có những chương trình không hẳn của nhà nước, chính quyền nhận nguồn vốn từ các nhà đầu tư tư nhân để bổ sung vào các quỹ công, như các bang Oklahoma, Louisiana, New Hampshire, Hawaii, Pensylvania, và Texas. Hầu hết quỹ của các bang đều dựa trên lợi nhuận từ đầu tư quỹ lương hưu chứ không phải từ sự thành công của các công ty đầu tư. Một số chương trình của các bang không thành công, đã bị xóa bỏ hoặc kết thúc sớm, do thiếu sự ủng hộ chính trị và không thu hút được những nhà quản lý quỹ có kinh nghiệm. Tuy nhiên, phải ghi nhận Chương trình của nhà nước đã thu hút được khá nhiều sự ủng hộ của giới chính trị, doanh nghiệp, cũng như của các cụm công ty công nghệ cao.

1.2.4. Xây dựng mạng lưới các nhà Đầu tư mạo hiểm

Tuy khó có thể thiết lập chính xác được quy mô của thị trường vốn mạo hiểm tư nhân ở Mỹ, do bản chất không chính thức của nó, nhưng SBA ước tình rằng ở Mỹ có khoảng 250.000 nhà Đầu tư mạo hiểm tư nhân, cam kết mỗi năm đầu tư khoảng 20 tỷ USD cho hơn 30.000 công ty tư nhân. So với ngành vốn mạo hiểm chính thức, các nhà tư Đầu tư mạo hiểm tư nhân đầu tư với khối lượng nhỏ hơn, trong khoảng từ 200.000 USD đến 1,5 triệu USD vào các doanh nghiệp ở giai đoạn tài trợ vốn mồi, ươm tạo. Vào những năm 90, mạng lưới không chính thức gồm các nhà Đầu tư mạo hiểm tư nhân đã bắt đầu hình thành, chẳng hạn như nhóm các nhà đầu tư tư nhân (Angels Capital) tại Thung lũng Silicon hay Dinner Clubs tại khu vực miền Trung Atlantic. Tiếp theo là sự hình thành các thực thể vì lợi nhuận, cung cấp các dịch vụ kết nối giữa các doanh nghiệp và các nhà Đầu tư mạo hiểm chủ yếu là thông qua mạng Internet, trong đó có các tổ chức như American Venture Capital Exchange, Capital Matchmaker, FinanceHub, Money Hunter … Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Vào năm 2013, SBA đã thành lập một hệ thống Đầu tư mạo hiểm hay còn gọi là mạng ACE-Net, liên kết các nhà đầu tư tư nhân, SBIC và các tổ chức Đầu tư mạo hiểm với các công ty nhỏ thông qua một cơ sở dữ liệu trên Internet. Các dịch vụ cố vấn cho các doanh nghiệp và các nhà đầu tư cũng được cung cấp thông qua các nhà vận hành ACE-Net khu vực. Năm 2019, ACE-Net đã được tư nhân hóa, do vai trò của chính phủ đã được hoàn thành. Gần đây, SBA đã triển khai Mạng công nghệ hay TECH-Net, một giao diện tìm kiếm thông tin và nguồn lực liên quan đến các doanh nghiệp công nghệ cao.

Cùng với Anh, Mỹ có các mạng lưới các nhà Đầu tư mạo hiểm tư nhân phát triển nhất trong số các nước OECD. Để thành lập được mạng lưới này, ban đầu cần có vai trò tổ chức của chính phủ, và các biện pháp ban đầu của chính phủ không chỉ dừng ở vai trò lên danh sách các công ty và các nhà đầu tư, mà điều quan trọng là phải tạo điều kiện tiếp xúc, liên kết giữa các cá nhân. Các chương trình kết nối mạng định hướng địa phương thường rất thành công, đặc biệt là khi nó được thiết kế phù hợp với thế mạnh và ưu điểm của địa phương. Lý tưởng hơn nếu có sự phối hợp giữa các hệ thống Đầu tư mạo hiểm tư nhân và nhà nước ở các cấp địa phương, khu vực, quốc gia để tránh sự trùng lắp, và thiếu hụt thông tin.

2. Hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Trung Quốc

2.1 Khái quát sự hình thành và phát triển hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Trung Quốc

Thị trường vốn Đầu tư mạo hiểm tại Trung Quốc bắt đầu từ giữa những năm 1980. Trước nhu cầu phát triển kinh tế khi chuyển sang nền kinh tế thị trường, nhà nước Trung Quốc đã tiến hành nhiều chính sách cải cách mạnh mẽ nhằm phát triển các nghành công nghiệp công nghệ cao, trong đó việc phát triển nguồn vốn Đầu tư mạo hiểm rất được quan tâm. Năm 2003, Uỷ ban Khoa học và Công nghệ Trung Quốc kết hợp với Bộ Tài chính thành lập “Công ty Đầu tư mạo hiểm công nghệ cao”, dùng ngân sách nhà nước tài trợ cho nhiều chương trình nghiên cứu lớn. Năm 2006, Nhà nước lập chương trình hỗ trợ thành lập các quỹ Đầu tư mạo hiểm ở các trường đại học và các viện nghiên cứu. Đầu những năm 90, có rất nhiều tổ chức Đầu tư mạo hiểm do một số cơ quan nhà nước và các khu công nghệ cao thành lập. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng vốn Đầu tư mạo hiểm tại Trung Quốc không ổn định, việc Đầu tư mạo hiểm phần lớn thất bại. Nguyên nhân là trong thời gian này, Trung Quốc chưa có đủ cơ sở hạ tầng cần thiết cho hoạt động Đầu tư mạo hiểm. Cơ sở pháp lý cho hoạt động của các quỹ Đầu tư mạo hiểm chưa đầy đủ, đồng bộ. Quá trình chuyển đổi nền kinh tế vẫn còn tồn tại nhiều quan điểm tiêu cực, ngược lại với xu hướng kinh tế thị trường. Nguồn cung cho thị trường lao động kỹ thuật cao còn thiếu hụt, cơ sở hạ tầng cho các dịch vụ tư vấn, quản trị, v.v… hỗ trợ hoạt động Đầu tư mạo hiểm cũng chưa phát triển. Một nguyên nhân quan trọng nữa là do thị trường tài chính chưa hình thành đầy đủ nên nhà Đầu tư mạo hiểm gặp nhiều hạn chế về lối ra sau khi kết thúc doanh vụ đầu tư.

Đến giữa thập kỷ 90, Trung Quốc liên tục cải cách về mặt pháp chế nhằm cải thiện hệ thống khoa học công nghệ, thương mại hoá các sản phẩm nghiên cứu và mở đường cho Đầu tư mạo hiểm phát triển mạnh mẽ hơn. Năm 2011, Trung Quốc thông qua Luật khuyến khích khoa học và công nghệ. Năm 2012, Quỹ Đầu tư mạo hiểm liên doanh giữa doanh nghiệp nhà nước và công ty nước ngoài đầu tiên được thành lập. Năm 2014, Trung Quốc chính thức cho phép chính quyền địa phương, doanh nghiệp và các tổ chức khác có thể góp vốn vào quỹ Đầu tư mạo hiểm. Hơn 20 quỹ Đầu tư mạo hiểm được thành lập bởi các Sở Khoa học công nghệ. Năm 2015, dự án công nghệ thông tin đầu tiên của Trung Quốc nhận được vốn mạo hiểm từ quỹ China Vest, và quỹ này đã trở thành quỹ Đầu tư mạo hiểm đầu tiên của Trung Quốc được niêm yết trên thị trường chứng khoán NASDAQ của Mỹ. Năm 2016, Đề án về phát triển lĩnh vực Đầu tư mạo hiểm được trình bày tại Đại hội Đảng IX của Trung Quốc làm dấy lên làn sóng thành lập các công ty Đầu tư mạo hiểm, bao gồm cả đầu tư trực tiếp của chính quyền địa phương và các nhà đầu tư nước ngoài. Đến lúc này có khoảng 92 công ty Đầu tư mạo hiểm đang hoạt động tại Trung Quốc với tổng nguồn vốn là 114 triệu USD.

Được sự hỗ trợ mạnh mẽ của Nhà nước về chính sách, vốn Đầu tư mạo hiểm tại Trung Quốc vẫn tiếp tục tăng đều đặn vào những năm sau đó. Để thu hút vốn Đầu tư mạo hiểm vào phát triển các ngành công nghệ cao, năm 2020 chính phủ Trung Quốc ban hành chính sách khuyến khích công nghiệp phát triển phần mềm và công nghệ thông tin, trong đó giảm thiểu các thủ tục thành lập doanh nghiệp công nghệ và quỹ Đầu tư mạo hiểm, phân quyền cho các địa phương. Năm 2019, Trung Quốc lại ban hành quy định về vốn mạo hiểm, trong đó điều chỉnh cơ chế hoạt động, tổ chức, vốn đăng ký và phương thức thu hồi vốn, v.v… Nhờ vậy đã đa dạng hoá hình thức quỹ Đầu tư mạo hiểm dưới các hình thức sở hữu của Nhà nước, của các trường đại học, các tập đoàn công nghiệp, các công ty có vốn đầu tư nước ngoài. Năm 2019 cũng là năm đầu tiên mà công ty hợp danh hữu hạn trong Đầu tư mạo hiểm đầu tiên của Trung Quốc được thành lập. Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Những chính sách khuyến khích Đầu tư mạo hiểm của Trung Quốc đã trở thành nền tảng để kích thích quá trình đổi mới công nghệ và gia tăng năng lực cạnh tranh trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế. Đến năm 2020, Trung Quốc đã có 160 công ty Đầu tư mạo hiểm trong nước, hơn 500 vườn ươm doanh nghiệp do chính phủ, các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp nhà nước, tư nhân và nhà Đầu tư nước ngoài thành lập. Tốc độ phát triển kinh tế bình quân hơn 8%/ năm và môi trường đầu tư ngày càng thông thoáng trở thành nhân tố quan trọng thu hút các nhà Đầu tư nước ngoài. Năm 2021, Trung Quốc có 41 quỹ Đầu tư mạo hiểm nước ngoài, 243 quỹ Đầu tư mạo hiểm trong nước và 18 quỹ theo hình thức liên doanh. Tuy nhiên, lượng vốn của các nhà Đầu tư nước ngoài lại chiếm đến 80% trong tổng số 992 triệu USD vốn Đầu tư mạo hiểm. Năm 2022, ghi mốc lịch sử lần đầu tiên vốn Đầu tư mạo hiểm ở Trung Quốc vượt mốc 1 tỷ USD. Đến năm 2025, các nhà Đầu tư mạo hiểm trong nước lẫn nước ngoài đã đổ vào Trung Quốc 3247,05 triệu USD với 428 công ty được nhận vốn tăng tương ứng 78,97%, và 32,10% so với năm 2024, vốn Đầu tư mạo hiểm gấp hơn 2,5 lần so với năm 2022 (Lượng vốn Đầu tư mạo hiểm tại Trung Quốc được thể hiện qua biểu đồ 1).

Biểu đồ 5: Lượng vốn Đầu tư mạo hiểm tại Trung Quốc giai đoạn 2010 – 2025

Hiện nay, các ngành vẫn được đầu tư nhiều là ngành sản xuất vi mạch điện tử, hàng điện tử tiêu dùng, máy tính, ứng dụng trên internet và viễn thông. Năm 2023, các công ty vi mạch đã nhận 424 triệu USD vốn Đầu tư mạo hiểm, chiếm 32% tổng lượng vốn đầu tư. Theo báo cáo năm 2025, đầu tư vào lĩnh vực Công nghệ thông tin giảm xuống còn 42,5% vốn Đầu tư mạo hiểm, và 46% số công ty nhận vốn (lần đầu tiện hai chỉ số của ngành này xuống thấp hơn 50%). Trong suốt quý I năm 2026, với 940,73 triệu USD đầu tư vào 116 công ty thì số lượng công ty hoạt động trong lĩnh vực Công nghệ thông tin nhận vốn chỉ chiếm 39,5% và 38,8% tổng số vốn Đầu tư mạo hiểm. Trái ngược lại, ngành công nghiệp truyền thống, và các ngành dịch vụ thu hút được khá nhiều vốn Đầu tư mạo hiểm trong thời kỳ này (biểu đồ 2). Zero2IPO, một công ty chuyên cung cấp các thống kê về Đầu tư mạo hiểm, dự đoán rằng trong 10 năm tới, ít nhất 50 trong số 100 công ty lớn của Trung Quốc sẽ là những công ty được hình thành từ nguồn vốn Đầu tư mạo hiểm.

Biểu đồ 6: Tỷ lệ vốn Đầu tư mạo hiểm phân theo ngành ở Trung Quốc năm 2025
Biểu đồ 7: Tỷ lệ vốn Đầu tư mạo hiểm phân theo ngành ở Trung Quốc Quý 1 năm 2026
Biểu đồ 8: Phần trăm số công ty – số vốn các công ty nhận đầu tư trong các giai đoạn phát triển năm 2025.

2.2. Nhận xét chung Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Có thể thấy để thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghệ cao như ngày nay, chính quyền trung ương và địa phương Trung Quốc đã thực hiện một số chính sách như thành lập Quỹ đổi mới công nghệ cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đồng thời công bố liên tiếp các chính sách và luật lệ ưu đãi đối với hoạt động Đầu tư mạo hiểm. Kết quả là sự phát triển nhanh chóng của các doanh nghiệp vừa và nhỏ tạo ra tiền năng lớn cho sự phát triển của các công ty Đầu tư mạo hiểm. Ngoài ra, sự thành lập của Thị trường chứng khoán công nghệ cao đã tạo ra môi trường thuận lợi cho các công ty công nghệ cao. Việc các chính quyền địa phương công bố rất nhiều luật lệ khuyến khích các công ty công nghệ cao, và môi trường pháp lý thuận lợi đã tạo nên một làn sóng đầu tư lớn cho các công ty công nghệ cao trong nước, do đó góp phần tạo ra thị trường tiềm năng cho sự phát triển của vốn Đầu tư mạo hiểm. Sự đa dạng của các công ty vốn mạo hiểm được tạo ra, dẫn đến rất nhiều các công ty đa quốc gia, các quỹ bảo hiểm nước ngoài và các tổ chức phi tài chính đã bày tỏ sự quan tâm tới lĩnh vực kinh doanh vốn mạo hiểm ở Trung Quốc. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển bùng nổ của hoạt động Đầu tư mạo hiểm, và thành công của một loạt các công ty nhận vốn Đầu tư mạo hiểm ở Trung Quốc niêm yết trên Thị trường chứng khoán trong nước cũng như quốc tế trong thời gian qua như Alibaba (giá trị vốn hóa 1683,31 triệu USD), Giant Interactive (giá trị vốn hóa 886,56 triệu USD), China Dongxiang (giá trị vốn hóa 806,84 triệu USD) … thì hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Trung Quốc vẫn tồn tại một số hạn chế sau:

Nguồn vốn hạn chế: Sau khi nhận được sự khuyến khích từ phía chính phủ, các chính quyền địa phương đã thành lập rất nhiều quỹ Đầu tư mạo hiểm và công ty vốn mạo hiểm, chủ yếu được cung cấp tài chính bởi chính phủ, ở một chừng mực nào đó điều này giải quyết được tình trạng thiếu vốn của các công ty công nghệ cao ở Trung Quốc, nhưng nó cũng hạn chế quy mô cung cấp vốn mạo hiểm ở Trung Quốc. Ở Mỹ nguồn vốn chính phủ chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong số vốn mạo hiểm hoạt động, chiếm khoảng 8,3%. Trung Quốc có khoảng 6000 nhân dân tệ trong tiết kiệm của nhân dân, nhưng rất ít trong số đó được đầu tư cho các công ty công nghệ cao. Các quỹ bảo hiểm, quỹ an sinh xã hội không được phép đầu tư vốn mạo hiểm. Thêm vào đó, rất ít các nhà đầu tư cá nhân đầu tư vào các công ty công nghệ cao, do đó cơ chế vốn mạo hiểm cần được cải thiện.

Thiếu cơ chế khuyến khích và kiểm soát: Rất nhiều công ty vốn mạo hiểm chỉ sử dụng mô hình các công ty nhà nước kiểu cũ và phải thiết lập cơ chế khuyến khích và kiểm soát vốn mạo hiểm. Điều này dẫn đến sự thiếu hụt kinh nghiệm quản lý và chất lượng nhân viên. Hầu hết các công ty vốn mạo hiểm ở Trung Quốc không thể cạnh tranh được với các công ty vốn mạo hiểm quốc tế.

Tài sản sở hữu trí tuệ, bằng phát minh sáng chế không được bảo vệ một cách thích đáng. Do thiếu các quy định để bảo vệ tài sản trí tuệ, dẫn đến thực tế các công ty Đầu tư mạo hiểm không thực sự sẵn lòng đầu tư vào những dự án đang ở giai đoạn vốn mồi/ươm tạo, khởi động đây là những giai đoạn có rủi ro thất bại cao, và tài sản chủ yếu của doanh nghiệp chính là những phát minh, sáng chế công nghệ mới, hiện đại.

Chất lượng của các công ty trung gian: chất lượng của các công ty trung gian cho hoạt động Đầu tư mạo hiểm như công ty kế toán, kiểm toán, công ty luật, tổ chức đánh giá kỹ thuật, công ty tư vấn đầu tư đều kém, họ thiếu những kỹ năng, và khả năng cung cấp những dịch vụ có chất lượng Trong thời gian qua ở Trung Quốc mặc dù có rất nhiều đột phá trong các quy định luật pháp đối với hoạt động Đầu tư mạo hiểm, nhưng để hoạt động này phát triển hơn nữa cần có sự nỗ lực lớn từ phía chính phủ Trung Quốc nói chung cũng như các thành phần trong nền kinh tế nói riêng.

3. Hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Ấn Độ Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

3.1 Khái quát quá trình hình thành và phát triển hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Ấn độ

Khái niệm Đầu tư mạo hiểm xuất hiện ở Ấn Độ từ rất sớm, vào những năm đầu thập kỷ 70 của thế kỷ 20. Tuy nhiên đến những năm 80 thì ý tưởng thành lập quỹ Đầu tư mạo hiểm tại Ấn Độ mới được hình thành. Mặc dù vậy, Ấn Độ là một nước có nền kinh tế mang nặng tính quan liêu với thể chế chính trị xã hội chủ nghĩa, người dân và thậm chí cả chính phủ vẫn tỏ ra khả bảo thủ với những cải cách kinh tế tiến bộ. Đặc biệt vào giai đoạn này hệ thống tài chính chưa mở cửa đã hạn chế rất lớn đối với sự hình thành thị trường vốn mạo hiểm ở Ấn Độ. Tại Ấn Độ, một trong những nền kinh tế năng động nhất trên thế giới, sự hình thành và phát triển của hoạt động Đầu tư mạo hiểm gắn bó chặt chẽ với sự thăng trầm của ngành công nghiệp công nghệ thông tin và là sự kết hợp giữa các nhân tố: tư nhân – chính phủ – xã hội. Quá trình hình thành và phát triển thị trường vốn Đầu tư mạo hiểm tại Ấn Độ trải qua hai giai đoạn chủ yếu: (1) Giai đoạn hình thành những định chế Đầu tư mạo hiểm đầu tiên được xã hội công nhận, (2) Giai đoạn tăng trưởng nhanh chóng của vốn Đầu tư mạo hiểm tại Ấn Độ.

Giai đoạn từ 2004 – 2003: Giai đoạn đầu tiên của hoạt động Đầu tư mạo hiểm tại Ấn Độ có thể được coi là giai đoạn khi mà khái niệm “đầu tư mạo hiểm” được chấp nhận rộng rãi hơn. Đây cũng là giai đoạn hình thành hoạt động Đầu tư mạo hiểm tại Ấn Độ, do đó chưa thực sự có những thành công đáng kể. Từ năm 2006 – 2012 ở Ấn Độ có khoảng 11 quỹ Đầu tư mạo hiểm đã ra đời và đi vào hoạt động. Năm 2006, công ty trách nhiệm hữu hạn phát triển công nghệ và thông tin (TDICI), một chi nhánh của công ty đầu tư và tín dụng Ấn Độ (ICICI) được thành lập ở Bangalore, và đây được xem như là công ty đầu tiên hoạt động trong lĩnh vực Đầu tư mạo hiểm ở Ấn Độ. Vào giai đoạn này, hầu như chính phủ Ấn Độ chưa có một chính sách nào quy định cụ thể hoạt động của các quỹ Đầu tư mạo hiểm. Hầu hết các quỹ Đầu tư mạo hiểm hoạt động như một thể chế tài chính và đã được công nhận bởi chính phủ. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều trở ngại đối với sự phát triển của thị trường vốn mạo hiểm Ấn Độ. Cho tới năm 2013, các quỹ Đầu tư mạo hiểm vẫn hoạt động như các ngân hàng, chỉ có sự khác biệt duy nhất là không cần tài sản thế chấp. Giai đoạn đầu tiên của ngành công nghiệp vốn mạo hiểm ở Ấn Độ bị cản trở rất lớn bởi việc thiếu kinh nghiệm quản lý và những quy định bắt buộc phải đầu tư vào các vùng và ngành kinh tế nhất định. Nhìn chung, hoạt động của các quỹ Đầu tư mạo hiểm rất nghèo nàn và đơn điệu và chỉ có TDICI được coi là quỹ hoạt động thành công nhất.

Giai đoạn từ 2014 đến nay: Nhờ có sự ra đời của bộ luật năm 2014, giai đoạn này Đầu tư mạo hiểm tại Ấn Độ đã thu hút được rất nhiều nhà đầu tư nước ngoài cũng như trong nước. Liên tục các năm sau đó, Đầu tư mạo hiểm ở Ấn Độ đã thực sự khởi sắc với hàng loạt các quỹ Đầu tư mạo hiểm ra đời và hoạt động thành công. Cùng với sự bùng nổ của ngành công nghệ thông tin cũng như sự thành công của các nhà kinh doanh Ấn Độ tại thung lũng Sillicon, Mỹ đã khiến cho hoạt động Đầu tư mạo hiểm phát triển mạnh mẽ và có mối liên hệ chặt chẽ với ngành công nghệ cao này. Và chính điều này đã khuyến khích và thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư Mỹ vào thị trường Ấn Độ. Vào năm 2017, ước tính khoảng 80% vốn Đầu tư mạo hiểm đầu tư vào Ấn Độ là của các công ty nước ngoài. Các nhà đầu tư nước ngoài này đã đóng vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp Đầu tư mạo hiểm tại Ấn Độ. Vào giai đoạn này, hoạt động Đầu tư mạo hiểm diễn ra tại 3 khu vực chính là: Bombay, Bangalore và New Delhi. ở Ấn Độ, Đầu tư mạo hiểm được phân chia theo khu vực tương tự như ở Mỹ. Điều này cho thấy Đầu tư mạo hiểm ở Ấn Độ hoạt động khá tập trung và chủ yếu là đầu tư vào lĩnh vực công nghệ thông tin do 3 khu vực này là “sân chơi” chủ yếu của các công ty phần mềm Ấn Độ. Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Trong những năm từ 2019, 2020, 2021, do sự khủng hoảng của nền kinh tế toàn cầu và sự bão hoà của ngành công nghệ thông tin đã có những tác động xấu đến sự phát triển của hoạt động Đầu tư mạo hiểm tại Ấn Độ, Đầu tư mạo hiểm bắt đầu có chiều hướng đi xuống khi NASDAQ đã giảm 60% giá trị trong suốt quý 2/2024. Trong suốt các năm từ 2019 – 2021, các quỹ Đầu tư mạo hiểm đã giảm lượng vốn đầu tư cho các doanh nghiệp khởi sự mà chỉ tập trung đầu tư vào các doanh nghiệp đã phát triển hoặc có tiềm năng thành công để giảm thiểu rủi ro.

So với năm 2018, quy mô đầu tư năm 2019 tăng hơn gấp đôi, từ 4,14 triệu USD lên tới 8,52 triệu USD.
Trong khi đó các doanh vụ đầu tư vào các doanh nghiệp khởi sự giảm mạnh từ 142 dự án năm 2018 xuống còn 36 dự án năm 2019
Số doanh vụ đầu tư vào giai đoạn mở rộng sản xuất giảm từ 138 dự án năm 2018 xuống còn 74 dự án năm 2019.
Vốn đầu tư vào các công ty kinh doanh dịch vụ internet giảm từ 576 triệu USD năm 2018 xuống còn 49 triệu USD năm 2019

Nguyên nhân của sự sụt giảm hoạt động Đầu tư mạo hiểm tại Ấn Độ trong thời kỳ này chủ yếu là do tác động ngoại cảnh của nền kinh tế thế giới đang có chiều hướng đi xuống và sự bùng nổ của ngành công nghệ thông tin đã không còn tác động tích cực đến nền kinh tế Ấn Độ nói chung nữa.

Tuy nhiên, từ năm 2022 trở lại đây, hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Ấn Độ lại sôi động trở lại. Nguyên nhân chủ yếu là sự tăng trưởng GDP của Ấn Độ trong thời kỳ này trung bình đạt 7 – 8 %/ năm, trong đó ngành dịch vụ và công nghệ cao phát triển với tốc độ bình quân 12 – 14 %/năm. Điều đó đã tạo được niềm tin cho các nhà Đầu tư mạo hiểm quay trở lại Ấn Độ vào năm 2022.

Biểu đồ 9: Số công ty nhận vốn và giá trị Đầu tư mạo hiểm & Cổ phần tư nhân ở Ấn độ

Theo số liệu ở biểu đồ 9 cho thấy Đầu tư mạo hiểm ở Ấn Độ đã tăng lên cả về số dự án đầu tư và giá trị đầu tư. Ví dụ: năm 2022, 1.65 tỉ USD đã được giải ngân, vượt xa con số 1,16 tỉ USD năm 2018, tăng gần 42%. Đặc biệt là trong hai năm 2024 và 2025 số vốn Đầu tư mạo hiểm ở Ấn Độ đạt doanh số kỷ lục kể từ khi hình thành hoạt động này. Năm 2024, Ấn Độ thu hút được 7,5 tỷ đôla, thì đến năm 2025 con số này đã tăng hơn 2,5 lần, đạt 19,5 tỷ đôla.

Một điểm quan trọng trong hoạt động Đầu tư mạo hiểm tại Ấn Độ giai đoạn này là các nhà Đầu tư mạo hiểm không còn tập trung đầu tư nhiều vào lĩnh vực công nghệ thông tin. Nguyên nhân chủ yếu đó là sự tăng trưởng của nền kinh tế Ấn Độ không còn phụ thuộc vào ngành công nghệ thông tin như trước đây nữa mà đã mở rộng sang các lĩnh vực khác như công nghệ sinh học, y học và tự động hoá, du lịch, dệt may, bất động sản, truyền thông và giải trí. Đặc biệt là ngành dịch vụ bảo hiểm, tài chính, ngân hàng chiếm một tỷ trọng lớn vốn Đầu tư mạo hiểm trong những năm gần đây (xem biểu đồ 10 – 11).

Biểu đồ 10: Tỷ lệ phân chia vốn Đầu tư mạo hiểm vào các ngành năm 2024
Biểu đồ 11: Tỷ lệ phân chia vốn Đầu tư mạo hiểm vào các ngành năm 2025

Bảng 7 cho thấy tổng giá trị đầu tư mạo hiểm vào giai đoạn khởi sự và các giai đoạn sau, đầu tư cho giai đoạn ươm tạo giảm trong suốt thời kỳ 2018 – 2021 và tăng không đáng kể trong 2 năm sau 2022 – 2024.

Bảng 7: Giá trị Đầu tư mạo hiểm vào các giai đoạn phát triển của doanh nghiệp

3.2. Nhận xét chung Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Chính phủ Ấn Độ đóng vai trò rất lớn trong việc hình thành và định hướng hoạt động Đầu tư mạo hiểm tại nước này. Cho dù, một số chính sách do chính phủ ban hành đã không thu được tác dụng như mong muốn và hạn chế sự phát triển của Đầu tư mạo hiểm trong một thời gian nhất định thì bên cạnh đó, chính phủ cũng đã tạo ra được một hành lang pháp lý cơ bản tạo điều kiện cho Đầu tư mạo hiểm hoạt động tốt hơn. Một số nhận xét về hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Ấn Độ sau khi nghiên cứu và phân tích quá trình hình thành và phát triển như sau:

ĐTMH trở thành một công cụ chủ yếu của chính phủ để thúc đẩy sự phát triển các ngành công nghệ cao và tinh thần doanh nghiệp. Vốn mạo hiểm cũng là một “chất xúc tác” mạnh với sự phát triển nhanh chóng của ngành công nghệ thông tin. Mặc dù chính phủ Ấn Độ mong muốn Đầu tư mạo hiểm là động lực để phát triển kinh tế nhưng nhận thức về vai trò của Đầu tư mạo hiểm thì vẫn còn rất hạn chế. Điều mấu chốt là phải có các sáng kiến có tính hệ thống nhằm khuyến khích doanh nhân thông qua việc sử dụng các quỹ Đầu tư mạo hiểm. Ngoài ra, việc chính phủ can thiệp quá sâu và trực tiếp vào hoạt động Đầu tư mạo hiểm cũng đã làm mất đi tính chủ động và cạnh tranh của doanh nghiệp. Theo quy định của chính phủ Ấn Độ, chỉ có 6 ngành công nghiệp được phép nhận vốn Đầu tư mạo hiểm đó là: công nghiệp phần mềm, công nghệ thông tin, y tế, sinh học, nông nghiệp và các ngành công nghiệp phụ trợ cho các ngành trên. Các quy định rườm rà của chính phủ cũng đã tạo ra một sự quản lý chồng chéo và phức tạp cản trở sự phát triển của hoạt động Đầu tư mạo hiểm tại Ấn Độ.

ĐTMH ở Ấn Độ thiếu các chuyên gia giỏi để điều hành các quỹ mạo hiểm và các dự án kinh doanh táo bạo. Các quỹ Đầu tư mạo hiểm nước ngoài có nhiều chuyên gia có kinh nghiệm, có thể tư vấn cho doanh nghiệp nhưng dường như chính phủ và các doanh nghiệp Ấn Độ vẫn chưa sẵn sàng mở cửa và tận dụng điều này. Các doanh nghiệp Ấn Độ nhìn chung mới chỉ tập trung tới khía cạnh kỹ thuật chứ chưa quan tâm đến việc kinh doanh thành công.

Sự phát triển của Đầu tư mạo hiểm và sự phân chia khu công nghiệp có mối quan hệ chặt chẽ và tích cực với nhau ở các công viên công nghệ tập trung các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao, chi phí quản lý và mọi chi phí khác đều thấp hơn. Việc tạo ra tinh thần kình doanh và thúc đẩy công nghệ ở các khu công nghệ cao phải trở thành nhiệm vụ chủ yếu của các nhà hoạch định chính sách. Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Quỹ Đầu tư mạo hiểm dưới sự quản lý của chính phủ thường hoạt động kém hiệu quả do vẫn mang tâm lý ngại rủi ro, và chưa có kinh nghiệm trong lĩnh vực này. Các quỹ Đầu tư mạo hiểm trong nước quá tập trung tới các dịch vụ phần mềm và kinh doanh bán lẻ chứ không phải là các sản phẩm mang tính sáng tạo cao. Sự tăng trưởng và phát triển của ngành Đầu tư mạo hiểm của Ấn Độ thực sự bắt đầu sau khi các nhà Đầu tư mạo hiểm nước ngoài xâm nhập thị trường Ấn Độ.

Các viện nghiên cứu và các trường đại học ở Ấn Độ thực sự đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra các ý tưởng có tính khả thi là tiền đề cho sự phát triển cho sự phát triển của hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Ấn Độ.

4. Hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Singapore

4.1. Khái quát hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Singapore

ĐTMH ở Singapore ra đời từ đầu những năm 80 của thế kỷ 20. Gần 30 năm trôi qua kể từ khi hình thành, Đầu tư mạo hiểm đã góp một phần đáng kể vào việc phát triển nền kinh tế và duy trì tính cạnh tranh của ngành này. Thị trường Đầu tư mạo hiểm Singapore được khuyến khích bởi làn sóng đổi mới công nghệ cũng như việc ươm tạo các sáng kiến mới, táo bạo. Singapore có thể được coi là thị trường Đầu tư mạo hiểm lớn và là một bài học thành công về vai trò của chính phủ trong việc tạo ra và thúc đẩy hoạt động ĐTMH phát triển trong các nước có nền kinh tế mới nổi ở khu vực châu Á. Xét về mặt quy mô, Đầu tư mạo hiểm Singapore xếp thứ 3 châu Á, sau Trung Quốc và Nhật Bản (AVCJ 2025); xét về mặt phạm vi, vốn mạo hiểm của Singapore chủ yếu tập trung vào các ngành công nghệ thông tin, công nghệ sinh học và viễn thông. Các quỹ Đầu tư mạo hiểm ở Singapore cũng được phân chia và hoạt động theo nhiều mô hình, mang phong cách của cả Mỹ (các quỹ Đầu tư mạo hiểm hoạt động độc lập, hay còn gọi là hợp danh hữu hạn) và Nhật Bản (quỹ Đầu tư mạo hiểm gắn liền với các định chế tài chính). Sự phân hóa thành nhiều mô hình quỹ Đầu tư mạo hiểm như vậy là do chính sách mở cửa của chính phủ Singapore khuyến khích nhiều thành phần tham gia hoạt động Đầu tư mạo hiểm. Vì vâỵ, Đầu tư mạo hiểm ở Singapore là một sự kết hợp giữa nhiều dạng quỹ Đầu tư mạo hiểm như quỹ độc lập, quỹ gắn liền với các định chế tài chính, mô hình quỹ dạng công ty. Vốn mạo hiểm được hình thành từ nhiều nguồn đa dạng như các công ty, chính phủ, ngân hàng, các quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và thậm chí cá nhân cũng có thể góp vốn vào quỹ Đầu tư mạo hiểm. So với năm 2019, năm 2025 đã có sự gia tăng đáng kể nguồn vốn huy động từ các ngân hàng (từ 15% lên 17%), công ty bảo hiểm (từ 10% lên 13%), quỹ hưu trí (từ 5% lên 8%). Trong khi đó nguồn vốn từ khu vực doanh nghiệp và chính phủ lại giảm đáng kể (xem biểu đồ 12). Nguồn vốn mạo hiểm không chỉ được huy động từ các cá nhân và tổ chức trong nước mà còn từ các nhà đầu tư nước ngoài, bao gồm Mỹ, châu Âu và Nhật Bản. Đây được coi là kết quả của chính sách khuyến khích nhiều thành phần kinh tế tham gia hoạt động Đầu tư mạo hiểm của Sigapore.

Biểu đồ 12: Nguồn huy động vốn Đầu tư mạo hiểm qua các năm (2019 – 2025) Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Trong tổng số các quỹ Đầu tư mạo hiểm có 40% quỹ trong nước (bao gồm cả quỹ độc lập và quỹ dạng công ty), còn lại là các quỹ nước ngoài. Thị trường Đầu tư mạo hiểm Singapore được phân đoạn thành đầu tư theo giai đoạn và đầu tư theo ngành. Xét về việc đầu tư theo giai đoạn, các hoạt động Đầu tư mạo hiểm được chia thành: giai đoạn ươm tạo, khởi sự và mở rộng, mua lại, phục hồi, mezzanine. Biểu đồ 13 cho thấy Đầu tư mạo hiểm ở Singapore chủ yếu được phân chia theo các giai đoạn: mở rộng, mua lại và sáp nhập, ươm tạo và khởi sự, trong đó giai đoạn mở rộng là chủ yếu (chiếm 40% tổng vốn đầu tư).

Đầu tư theo ngành công nghệ được chia thành sản phẩm công nghệ cao và không phải công nghệ cao, trong đó đầu tư vào ngành công nghệ cao vẫn chiếm tỷ lệ cao là 56%, tỷ lệ ở này ở các ngành khác là 44%.

Biều đồ 13: Đầu tư theo ngành và theo giai đoạn

Kể từ khi ra đời vào những năm 80 cho đến nay, Singapore có hơn 125 công ty quản lý quỹ Đầu tư mạo hiểm cả trong nước và nước ngoài. Hiện tại có hơn 815 công ty nhận vốn Đầu tư mạo hiểm với hơn 620 dự án đầu tư (EDB, 2025).

Theo số liệu về lượng vốn mạo hiểm huy động hàng năm mới đây, lượng vốn Đầu tư mạo hiểm ở Singapore liên tục tăng đều và ổn định qua các năm, đặc biệt phát triển mạnh vào năm 2017 bất chấp hậu quả của cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ khu vực châu Á. Theo số liệu biểu đồ 14, có hai thời kỳ bùng nổ trong hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Singapore. Thời kỳ thứ nhất kéo dài từ năm 2011 – 2013. Thực tế, các quỹ ĐTMH huy động được số vốn gấp 20 lần so với năm 2010. Thời kỳ thịnh vượng khác của hoạt động Đầu tư mạo hiểm Singapore bắt đầu từ năm 2017, sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á đến này hoạt động này bắt đầu phục hồi và quy mô vốn ngày càng tăng.

Biểu đồ 14: Lượng vốn mạo hiểm huy động qua các năm

4.2 Nhận xét vai trò của chính phủ Singapore đối với hoạt động Đầu tư mạo hiểm Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Sự ra đời của hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở Singapore có thể nói hoàn toàn là do tác động của chính phủ. Đối với chính phủ Singapore, Đầu tư mạo hiểm là một phần của chiến lược tổng thể nhằm hướng nền kinh tế tới giai đoạn gia tăng giá trị cao hơn. Để đạt được mục tiêu này, chính phủ Singapore đã tiến hành một số biện pháp nhằm khuyến khích sự thành lập, phát triển của ngành công nghiệp Đầu tư mạo hiểm như thành lập một số quỹ Đầu tư mạo hiểm do chính phủ cấp vốn, ban hành các quy định, chính sách tài khóa mềm dẻo. Nhìn chung, chính phủ Singapore đã đóng vai trò chủ động trong việc tạo ra một môi trường thuận lợi dẫn tới sự tăng trưởng của Đầu tư mạo hiểm và sự thành công của ngành công nghệ cao.

Singapore có một số lợi thế so sánh đáng kể. Đó là công nghiệp sản xuất dựa trên công nghệ cao, đặc biệt là công nghiệp sản xuất ổ đĩa cứng, chất bán dẫn. Điều này đã tạo ra một nền tảng cho sự phát triển về năng lực quản lý và kỹ thuật của các doanh nhân Singapore. Ngoài ra, Singapore còn có đội ngũ quản lý và các kỹ sư có mối quan hệ chặt chẽ với thung lũng Silicon Valley. Chính phủ nhận ra được lợi thế này và đã tập trung đầu tư vào các viện nghiên cứu và các trường đại học với hi vọng tạo ra được một đội ngũ doanh nhân vừa giỏi kinh doanh vừa am hiểu trong lĩnh vực kỹ thuật.

Năm 2017, chính phủ ban hành chương trình thúc đẩy kỹ thuật với nỗ lực nhằm khuyến khích các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao. Chương trình bao gồm rất nhiều sáng kiến liên quan tới hoạt động Đầu tư mạo hiểm. Điểm quan trọng nhất của chương trình đó là việc quỹ đầu tư công nghệ (TIF) đã nhận được 1 tỷ USD để góp vốn vào các quỹ Đầu tư mạo hiểm, công ty quản lý quỹ này là TIF Venture và tổ chức đầu tư chính phủ (GIC). Ngoài ra, TIF Venture còn quản lý 3 quỹ Đầu tư mạo hiểm khác nữa và các quỹ này có vai trò rất lớn trong việc tài trợ trực tiếp cho các doanh nhân khởi nghiệp Singapore.

Bảng 8: Một số chương trình chính phủ Singapore xây dựng nhằm thúc đẩy hoạt động Đầu tư mạo hiểm phát triển

Chính phủ Singapore cũng rất chủ động trong việc thay đỗi và điều chỉnh các quy định và điều luật đối với hoạt động ÐTMH đễ phù hợp với bối cảnh kinh tế chung cũng như đễ đáp ứng được yêu cầu của các nhà ÐTMH nước ngoài. Chính phủ đã sửa đỗi luật phá sản, kế hoạch quyền chọn chứng khoán quản lý và hệ thống thuế nhằm thúc đẫy hoạt động ÐTMH phát triển. Ðiều đó có nghĩa là chính phủ Singapore rất tích cực trong việc tạo ra một môi trường thuận lợi vừa để thu hút các nhà ÐTMH nước ngoài, vừa phục vụ tốt hoạt động ÐTMH trong nước. Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Ngoài ra, chính phủ Singapore còn nỗ lực nhằm đưa Singapore trở thành trung tâm kinh tế, chính của khu vực đông Nam. Ở đây, mục đích của chính phủ Singapore là tận dụng lợi thế về hạ tầng cơ sở ngành giao thông vận tải và bưu chính viễn thông cũng như chính sách tài chính và luật pháp minh bạch, hiệu quả để khuyến khích sự thành lập các quỹ Đầu tư mạo hiểm nước ngoài tại Singapore. Trong vòng 4 thập kỷ qua, Singapore đã trở thành nơi đóng trụ sở của nhiều công ty đa quốc gia có hoạt động ở Đông Nam á. Thông qua điều này, chính phủ Singapore muốn tiếp cận thị trường Đầu tư mạo hiểm Ấn Độ, bởi Ấn Độ là một quốc gia có ngành công nghệ cao phát triển và đang là điểm đến của các nhà Đầu tư mạo hiểm nước ngoài. Nếu làm được điều này, các nhà Đầu tư mạo hiểm Singapore có cơ hội đầu tư vào các ngành khoa học kỹ thuật đầy lợi nhuận của Ấn Độ và hướng tới thung lũng Silicon Valley – trung tâm Đầu tư mạo hiểm của thế giới. Như vậy, một mặt chính phủ Singapore cố gắng thu hút các nhà Đầu tư mạo hiểm nước ngoài hoạt động tại Singapore bằng các ưu đãi rất lớn, mặt khác, chính phủ tạo điều kiện cho các quỹ Đầu tư mạo hiểm trong nước vươn ra thị trường nước ngoài. Đây là chính sách có tầm chiến lược của quốc gia không có lợi thế so sánh về lĩnh vực công nghệ cao như Singapore. Tuy nhiên chính phủ Singapore lại rất biết tận dụng lợi thế về trình độ của đội ngũ lao động cũng như ưu thế của các trường đại học và viện nghiên cứu danh tiếng.

Nỗ lực của chính phủ Singapore nhằm thiết lập ngành Đầu tư mạo hiểm được đánh giá là ấn tượng nhất khu vực châu Á. Nỗ lực đó kết hợp rất nhiều biện pháp hỗ trợ, bao gồm việc khuyến khích các sáng kiến về công nghệ cao từ các trường đại học và viện nghiên cứu cũng như việc sẵn sàng đầu tư để thu hút các nhà Đầu tư mạo hiểm. Ngoài ra, thông qua thị trường chứng khoán SESDAQ, chính phủ đã xây dựng được nguồn cầu đối với các chứng khoán lần đầu phát hành ra công chúng. Cuối cùng, nỗ lực của chính phủ được đánh giá cao qua việc thay đổi môi trường pháp lý để khuyến khích quá trình Đầu tư mạo hiểm, và quan trọng hơn là hệ thống tài chính minh bạch và không có dấu hiệu tham nhũng của Singapore cũng là một yếu tố góp phần tạo nên sự thành công của ngành Đầu tư mạo hiểm ở nước này.

Chương Hai đã tiến hành nghiên cứu thực trạng hoạt động Đầu tư mạo hiểm tại một số nước tiêu biểu trên thế giới. Mỗi nước lại có những đặc điểm riêng trong quá trình hình thành và phát triển hoạt động Đầu tư mạo hiểm. Ở Mỹ, hoạt động Đầu tư mạo hiểm rất phát triển và thành công, trong khi các quốc gia ở Châu âu có những điều kiện thuận lợi nhưng hoạt động Đầu tư mạo hiểm vẫn chưa phát huy hết vai trò của nó đối với nền kinh tế. Hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở châu Á có những đặc trưng riêng biệt so với hoạt động Đầu tư mạo hiểm trên thế giới, thể hiện ở chỗ chính phủ có vai trò to lớn trong việc hình thành và phát triển Đầu tư mạo hiểm và Đầu tư mạo hiểm có mối quan hệ chặt chẽ với lĩnh vực công nghệ. Một số nước ở châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ có tiềm năng phát triển công nghệ cao nhưng lại không thành công về mặt Đầu tư mạo hiểm. Trong khi đó Singapore, quốc gia trong khu vực ASEAN với Việt Nam, hoạt động Đầu tư mạo hiểm ở đây diễn ra rất thành công, và góp phần không nhỏ cho phát triển kinh tế của Singapore. Theo đánh giá của các nhà kinh tế, trong thời gian tới hoạt động Đầu tư mạo hiểm trên thế giới sẽ rất sôi động, đặc biệt là ở các nước tiêu biểu đã đề cập đến ở Chương Hai. Việc nghiên cứu những đặc điểm của Đầu tư mạo hiểm ở một số khu vực trên thế giới sẽ là cơ sở để tác giả rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu cho Việt Nam trong việc hình thành và phát triển Đầu tư mạo hiểm trong thời gian tới. Khóa luận: Thực trạng hoạt động đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:

===>>> Khóa luận: Chính sách phát triển hoạt động đầu tư mạo hiểm

Luanvan

Post Views: 5

Khóa Luận, Kinh Tế