Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài khóa luận tốt nghiệp “Khóa luận: Giải pháp phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại VN, mình nhận thấy rằng đề tài không chỉ giúp bản thân vận dụng hiệu quả những kiến thức đã học vào thực tế mà còn góp phần củng cố, mở rộng hiểu biết và tích lũy kinh nghiệm quý báu cho công việc và chuyên môn sau này. Với mong muốn hỗ trợ các bạn sinh viên đang trong quá trình học tập và làm khóa luận, mình xin chia sẻ đề tài khóa luận tốt nghiệp: Giải pháp để phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại Việt Nam này như một tài liệu tham khảo hữu ích, hy vọng sẽ phần nào giúp các bạn định hướng tốt hơn khi nghiên cứu các vấn đề liên quan đến công tác đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp.
1. Những căn cứ chính để định hướng phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại
1.1 Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam
Trong những năm tới, với việc thực thi các cam kết hội nhập, thị trường bán lẻ Việt Nam chắc chắn có nhiều biến chuyển mạnh mẽ. Đầu tiên phải nói đến sự tham gia ngày càng nhiều của các công ty xuyên quốc gia và đa quốc gia vào thị trường bán lẻ của Việt Nam. Các nhà bán lẻ hàng đầu trên thế giới đã nhận ra sức hấp dẫn của thị trường Việt Nam và nhiều tập đoàn như Wal-mart, Carefour, Tesco…đã chọn Việt Nam là điểm đầu tư chiến lược trong những năm tới.
Trong báo cáo “Phân tích công nghiệp bán lẻ Việt Nam” vừa được công bố, hãng nghiên cứu, tư vấn toàn cầu RNCOS khẳng định với vị trí là một trong bảy thị trường bán lẻ sinh lợi nhất thế giới và các nhà phân phối trong và ngoài nước đang đặt mục tiêu chiếm lĩnh thị phần ở Việt Nam. Hãng nhận định rằng cơ sở hạ tầng cho nền công nghiệp bán lẻ ở Việt Nam sẽ trải qua giai đoạn chuyển đổi nhanh từ năm 2026- 2030. Trong khoảng thời gian trên, các chợ mini, tổ hợp buôn bán nhỏ và hệ thống siêu thị sẽ mọc lên khắp nơi, ngày càng thu hút nhiều khách hàng, lĩnh vực bán lẻ ở Việt Nam sẽ thu hút những khoản đầu tư khổng lồ từ nước ngoài và sẽ ra đời những trung tâm thương mại, mua sắm lớn hơn, hiện đại hơn.
Có thể thấy trong thời gian tới, hệ thống bán lẻ của Việt Nam sẽ ngày càng lớn mạnh và phát triển theo hướng hiện đại. Hệ thống các siêu thị, cửa hàng tiện lợi, trung tâm thương mại sẽ dần thay thế các cửa hàng có quy mô nhỏ, độc lập. Mô hình kinh doanh theo chuỗi sẽ ngày càng phổ biến thông qua phương thức nhượng quyền thương mại. Mối liên hệ giữa nhà sản xuất, bán buôn và bán lẻ sẽ trở nên chặt chẽ và mật thiết, tạo ra hệ thống phân phối chuyên nghiệp hơn.
Quá trình hội nhập và mở cửa thị trường bán lẻ mang lại cho Việt Nam nhiều cơ hội và những thách thức lớn. Cơ hội rõ nét nhất là người tiêu dùng Việt Nam sẽ được hưởng nhiều lợi ích khi được mua hàng hóa đa dạng, chất lượng tốt với giá cả phải chăng; hệ thống bán lẻ của Việt Nam sẽ phát triển theo hướng hiện đại. Bên cạnh đó, chúng ta còn có cơ hội tiếp thu khoa học công nghệ, kinh nghiệm quản lý tiên tiến từ các công ty bán lẻ hàng đầu thế giới. Công tác quản lý, tổ chức hệ thống phân phối hàng hóa nói chung sẽ phát triển theo hướng hiện đại và hoàn thiện hơn. Các doanh nghiệp Việt Nam sẽ buộc phải tự nâng cao năng lực cạnh tranh để có thể phát triển lâu dài. Khóa luận: Giải pháp phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại VN.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất đặt ra là việc các doanh nghiệp Việt Nam phải cạnh tranh với các đối thủ có tiềm tự tài chính lớn, có nhiều kinh nghiệm kinh doanh. Hệ thống bán lẻ trong nước còn non yếu, lạc hậu, và nếu không kịp thời có chiến lược phát triển cụ thể thì sẽ khó có thể củng cố vị thế và giữ vững thị trường trước làn sóng các nhà bán lẻ nước ngoài vào Việt Nam.
1.2 Những thay đổi trong thu nhập và chi tiêu của người tiêu dùng Việt Nam
Kinh nghiệm của các hãng bán lẻ lớn trên thế giới đã cho thấy, mức thu nhập bình quân đầu người là một chỉ tiêu hết sức quan trọng để quyết định có kinh doanh siêu thị tại khu vực đó hay không. Ở Việt Nam hiện nay, nếu tính theo sức mua ngang giá thì có thể phát triển kinh doanh siêu thị các khắp các thành phố và đô thị lớn và vừa, thậm chí, có thể phát triển mạng lưới đại siêu thị ở các thành phố lớn và các trung tâm công nghiệp lớn của cả nước.
Theo dự báo mới đây của Bộ Công Thương, chi tiêu cho đời sống bình quân đầu người/ tháng tại Việt Nam giai đoạn 2025 – 2029 sẽ tăng bình quân khoảng 10,57%/năm, trong đó khu vực thành thị tăng khoảng 10%, còn khu vực nông thôn tăng khoảng 11,25%/năm. Đến năm 2029, chi tiêu bình quân đầu người/ tháng của cả nước đạt 657.800 đồng/người/tháng, trong đó khu vực thành thị đạt 1.054.700 đồng/người/tháng và khu vực nông thôn đạt 537.400 đồng/người/tháng. Dự báo giai đoạn 2025 – 2029, tổng mức bán lẻ hàng hoá chiếm khoảng 80% quỹ tiêu dùng cuối cùng.
Những con số dự báo trên cho thấy triển vọng phát triển to lớn cho ngành dịch vụ bán lẻ, đặc biệt là hệ thống bán lẻ hiện đại. Khi thu nhập được cải thiện, người tiêu dùng có xu hướng lựa chọn mua sắm tại những cửa hàng vệ sinh, tiện nghi, sang trọng. Trong một vài năm tới, siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi chắc chắn sẽ là sự lựa chọn của đại bộ phận người dân có mức thu nhập trung bình trở lên.
1.3 Mức độ đô thị hoá và lối sống công nghiệp Khóa luận: Giải pháp phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại VN.
Siêu thị, đại siêu thị và các loại cửa hàng bán lẻ hiện đại gắn liền với quá trình đô thị hoá, là kết quả tất yếu của một lối sống văn minh, công nghiệp bao trùm lên các thành phố lớn. Là một quốc gia đang phát triển và và đang tiến hành CNH-HĐH trên mọi lĩnh vực, Việt Nam sẽ xây dựng hàng loạt đô thị lớn để thích ứng với trình độ phát triển chung của thế giới. Quá trình đô thị hóa sẽ ảnh hưởng sâu sắc đến lối sống, thói quen tiêu dùng của đại bộ phận cư dân thành thị… Việt Nam sẽ xuất hiện ngày càng nhiều những loại hình bán lẻ hiện đại quy mô hơn, kinh doanh chuyên nghiệp hơn bây giờ và đó sẽ là những cửa hàng phổ biến trong tương lai.
1.4 Lợi thế cạnh tranh của hệ thống bán lẻ hiện đại so với các loại hình bán lẻ truyền thống
Tuy mới xuất hiện ở Việt Nam chưa lâu nhưng hệ thống bán lẻ hiện đại đa chứng tỏ tính ưu việt của mình so với hệ thống bán lẻ truyền thống. Các siêu thị, cửa hàng tiện lợi, trung tâm thương mại rõ ràng là có nhiều ưu điểm so với các loại hình bán lẻ vốn có trong mạng lưới phân phối ở nước ra nhờ sự tiện lợi, bài trí lịch sự văn minh và phương thức bán hàng tự phục vụ khá mới mẻ. Xây dựng hệ thống bán lẻ hiện đại là phù hợp với xu thế phát triển của xã hội. Xu thế hiện đại hóa các loại hình thương mại là xu hướng chung của thế giới, và Việt Nam cũng không là ngoại lệ. Đây cũng là đòi hỏi tất yếu khi kinh tế xã hội đang phát triển trong xu thế hội nhập mạnh mẽ hiện nay.
Theo dự báo của Bộ Công Thương, đến năm 2029, kênh phân phối hiện đại sẽ chiếm tỷ lệ 30-40%, bằng với Trung Quốc hiện nay và đến năm 2040, chiếm khoảng 60%, bằng với Thái Lan hiện nay. Quá trình chuyển dịch hệ thống phân phối truyền thống đến hiện đại tại các nước như Mỹ mất 80 năm, các nước Châu Âu là 30 năm, Malaysia và Thái Lan: 10 năm, Trung Quốc: 5 năm. Thời gian chuyển dịch cơ cấu hệ thống phân phối ngày càng được rút ngắn, do đó việc đề ra định hướng và giải pháp để phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại là một yêu cầu cấp bách.
2. Mục tiêu và định hướng phát triển hệ thống bán lẻ tại Việt Nam Khóa luận: Giải pháp phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại VN.
Vừa qua Bộ Công Thương đã xây dựng “Đề án phát triển thương mại thị trường trong nước đến 2029 và định hướng đến 2040”. Ngày 15/02/2026, thủ tướng chính phủ đã ban hành quyết định số 27/2026/QĐ-TTCP phê duyệt đề án này. Đây là một trong những đề án được Bộ Công Thương xây dựng gấp rút trong gần 2 năm nhằm phát triển thị trường nội địa trong điều kiện hội nhập mới. Đây cũng là đề án rất quan trọng và được kỳ vọng sẽ có tác động sắp xếp, tổ chức và thúc đẩy thị trường trong nước đủ sức cạnh tranh khi bước vào giai đoạn hội nhập hoàn toàn theo cam kết WTO.
2.1. Mục tiêu
Xây dựng một nền thương mại trong nước phát triển vững mạnh và hiện đại, dựa trên một cấu trúc hợp lý các hệ thống và các kênh phân phối với sự tham gia của các thành phần kinh tế và loại hình tổ chức, thực hiện mở cửa thị trường phân phối theo đúng cam kết gia nhập WTO.
Hiện đại hoá kết cấu hạ tầng thương mại trong đó chú trọng xây dựng và phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng thương mại hiện đại. Phấn đấu đến năm 2029, tỷ trọng mức bán lẻ hàng hoá theo loại hình thương mại hiện đại như trung tâm thương mại, siêu thị, mạng lưới cửa hàng tiện lợi… đạt 20%, tương đương khoảng 160 nghìn tỷ đồng và đến năm 2040 đạt 40%, tương đương khoảng 800 nghìn tỷ đồng.
Chủ trương hình thành và phát triển một số tập đoàn thương mại mạnh, kinh doanh hàng hoá chuyên ngành hoặc tổng hợp, có đủ sức cạnh tranh và điều kiện để hợp tác hiệu quả với các tập đoàn phân phối nước ngoài khi Việt Nam mở cửa thị trường dịch vụ phân phối.
Khuyến khích và thúc đẩy quá trình hình thành các doanh nghiệp lớn thông qua quá trình tích tụ và tập trung nhằm tạo dựng các nhà phân phối lớn thương hiệu Việt Nam; xác lập sự liên kết giữa các doanh nghiệp để tạo sức mạnh để hợp tác và cạnh tranh có hiệu quả với các tập đoàn nước ngoài khi Việt Nam mở cửa thị trường dịch vụ phân phối.
2.2 Định hướng phát triển đối với hệ thống bán lẻ hiện đại Khóa luận: Giải pháp phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại VN.
Các doanh nghiệp thuộc hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại, chuỗi cửa hàng chuyên doanh, cửa hàng tiện lợi…sẽ liên kết với các đơn vị sản xuất hàng tiêu dùng, các công ty kinh doanh xuất nhập khẩu, các trang trại, các HTX, các chợ đầu mối… để tạo nguồn hàng ổn định lâu dài.
Chủ trương phát triển mạnh loại hình bán lẻ hiện đại tại khu vực thành thị. Các đô thị loại I là những nơi có điều kiện thuận lợi nhất để phát triển các cửa hàng bán lẻ hiện đại, sau đó sẽ từng bước nhân rộng ra các đô thị loại II và loại III đến các thị xã, các khu công nghiệp tập trung, khu kinh tế lớn, khu đô thị mới, khu du lịch, các cửa khẩu và các thị trấn. Mỗi loại hình cần đổi mới hiện đại, liên kết thành các hệ thống, các chuỗi phân phối.
Phát triển hệ thống cửa hàng tiện lợi, chuyên doanh, tổng hợp…gắn với khu vực dân cư, phù hợp với nhu cầu mua sắm, tiêu dùng của người tiêu dùng ở thành thị và nông thôn. Các doanh nghiệp cần tiến hành quá trình tích tụ, tập trung để liên kết các cửa hàng độc lập thành 1 hệ thống bằng các hình thức đại lý, nhượng quyền kinh doanh.
Khuyến khích các nhà phân phối nước ngoài đầu tư hoặc liên doanh, liên kết xây dựng đại siêu thị và các loại hình tương đương ở các khu đô thị và khu công nghiệp tập trung để tranh thủ lợi thế về vốn, về khoa học kinh doanh siêu thị của họ để phát triển hệ thống bán lẻ văn minh hiện đại tại Việt Nam. Đặc biệt khuyến khích các hoạt động mua lại, sáp nhập các siêu thị nhỏ, các doanh nghiệp nhỏ để hình thành các tập đoàn bán lẻ lớn vận hành theo mô hình “chuỗi”, nhờ đó tăng cường hiệu quả kinh
Tăng cường năng lực chuyên môn cho các nhà phân phối Việt Nam, phấn đấu đến năm 2029, Việt Nam có thể có được 10-15 nhà phân phối bán lẻ tầm cỡ quốc gia và quốc tế, đảm bảo cạnh tranh được với các tập đoàn bán lẻ nước ngoài trên thị trường nội địa.
3. Các giải pháp và kiến nghị
3.1 Đối với Chính phủ
3.1.1 Xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm tạo môi trường thuận lợi để phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại
Trong những năm qua, nhà nước ta đã ban hành nhiều đạo luật về kinh tế-xã hội, đồng thời cũng thường xuyên tiến hành rà soát, sửa đổi để từng bước hoàn chỉnh các chính sách và cơ chế quản lý. Tuy nhiên, điểm hạn chế là tính ổn định của các đạo luật là rất thấp, gây khó khăn cho hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp, nhất là các nhà đầu tư nước ngoài. Thêm vào đó, hiện nay Việt Nam đã là thành viên chính thức của tổ chức WTO nên môi trường kinh doanh càng cần phải thông thoáng và bình đẳng cho mọi thành phần kinh tế trong cũng như ngoài nước, phù hợp với nguyên tắc đối xử tối huệ quốc (MFN) và đối xử quốc gia (NT). Khóa luận: Giải pháp phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại VN.
Có ý kiến cho rằng hệ thống bán lẻ hiện đại chỉ là một một bộ phận nằm trong mạng lưới thương nghiệp của nước ta và luật thương mại, luật dân sự và các luật khác đủ để điều chỉnh mọi hoạt động kinh doanh trong nền kinh tế. Tuy nhiên, trên thực tế, do đặc thù trong hoạt động kinh doanh, rất cần có sự hướng dẫn và điều hành cụ thể của nhà nước cho lĩnh vực hoạt động này. Đó là một quy chế hoạt động siêu thị. Tuy nhiên, hiện nay Quy chế siêu thị và trung tâm thương mại đã bộc lộ nhiều điểm bất cập như đã phân tích trong chương 2. Trong thời gian tới, nhà nước cần có thêm những văn bản pháp luật quy định chi tiết và có tính ràng buộc pháp lý cao hơn đối với hoạt động kinh doanh bán lẻ hiện đại. Trước hết, quy chế cần được hoàn thiện để khắc phục các bất cập về tên gọi, qua đó xác định rõ hơn các loại hình chịu sự điều tiết, quản lý của Quy chế.
Chính phủ cần hoàn thiện, điều chỉnh tiêu chuẩn phân hạng siêu thị cho phù hợp với thực tế và tạo điều kiện cho công tác quản lý. Đồng thời, Quy chế cần được nghiên cứu để nâng cấp thành Dự án Luật kinh doanh bán lẻ tại Việt Nam (trên cơ sở học hỏi kinh nghiệm từ Thái Lan và Trung Quốc). Dự án luật này nên được xây dựng càng sớm càng tốt để kịp thời trở thành khung pháp lý điều chỉnh hoạt động bán lẻ sẽ phát triển bùng nổ trong tương lai gần.
3.1.2 Về Luật An toàn vệ sinh thực phẩm và các tiêu chuẩn chất lượng:
Một trong những khuôn khổ pháp lý có ảnh hưởng nhiều nhất tới hoạt động bán lẻ là Luật vệ sinh an toàn thực phẩm. Hiện nay, Việt Nam đã có những quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm theo Pháp lệnh số 12/2022/PL-UBTCQH ngày 26/07/2022 về Vệ sinh an toàn thực phẩm, song công tác giám sát và thực hiện luật này tại các siêu thị, cửa hàng trong thời gian qua còn lỏng lẻo dẫn tới hàng loạt siêu thị bán hàng “không sạch” cho người tiêu dùng.
Chúng ta cần xây dựng một hệ thống quản lý chất lượng hàng hoá trên thị trường với một chuẩn mực thống nhất trong cả nước. Công tác này phải do những cơ quan chuyên trách đảm nhiệm, tránh sự chồng chéo gây khó khăn cho lưu thông. Đồng thời, Nhà nước nên có quy định thống nhất về hệ thống mã vạch cho sản phẩm…
Nhà nước cần xác định hệ thống bán lẻ hiện đại là các đơn vị tiên phong trong việc chấp hành các tiêu chuẩn về vệ sinh thực phẩm. Để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, nâng cao ý thức trách nhiệm của các doanh nghiệp trong lĩnh vực bán lẻ, nhà nước cần quy định rõ ràng các tiêu chuẩn của hàng hóa bày bán trong siêu thị, cửa hàng tiện lợi, tiến hành kiểm tra, giám sát thường xuyên với các đơn vị này. Điều này sẽ giúp các cơ quan chức năng từng bước áp dụng các biện pháp quản lý vệ sinh thực phẩm cho các hình thức bán lẻ khác, chấm dứt tình trạng lộn xộn không quản lý được như đối với các chợ, cửa hàng truyền thống.
3.1.3 Giải pháp xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại
- Chính sách thu hút đầu tư trong và ngoài nước Khóa luận: Giải pháp phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại VN.
Hiện nay thị trường bán lẻ Việt Nam đang có sức hấp dẫn rất lớn đối với các nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, chúng ta cần tiếp tục tạo môi trường pháp lý thông thoáng, đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô để tạo niềm tin đầu tư cho các tập đoàn bán lẻ. Bên cạnh đó cần quy định rõ quyền sử dụng đất, quyền thuê đất để cho các nhà đầu tư yên tâm; đơn giản hoá thủ tục hành chính trong quá trình cấp giấy phép hoạt động và tiến hành có hiệu quả việc cấp, điều chỉnh giấy phép. Nhà nước cần khuyến khích mọi thành phần kinh tế tham gia và hệ thống bán lẻ hiện đại bằng cách hạ bớt các rào cản gia nhập ngành.
Tiến hành thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực này để xây dựng một số siêu thị, trung tâm thương mại theo tiêu chuẩn quốc tế, nhờ đó các doanh nghiệp kinh doanh siêu thị sẽ học hỏi được kinh nghiệm từ nước ngoài về kinh doanh loại hình dịch vụ này. Nhà nước cần khuyến khích việc chuyển giao công nghệ, kinh nghiệm quản lý và phương thức kinh doanh hiện đại cho các doanh nghiệp Việt Nam. Khuyến khích đầu tư nhưng không được tràn lan mà phải thực hiện mục tiêu tạo điều kiện chuyển giao về công nghệ, kinh nghiệm quản lý cho các doanh nghiệp trong nước. Đồng thời, nhà nước cần thận trọng khi quyết định cấp phép đầu tư cho doanh nghiệp nước ngoài để tránh dẫn đến hậu quả phá sản hàng loạt các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam. Các dự án đầu tư phải căn cứ trên nhu cầu của nền kinh tế.
- Chính sách tài chính tín dụng
Do đặc thù của kinh doanh bán lẻ theo hướng hiện đại cần vốn đầu tư ban đầu khá lớn, nhưng lợi nhuận ban đầu thấp, Nhà nước cần có chính sách ưu đãi tín dụng và những ưu đãi khác đối với các doanh nghiệp kinh doanh siêu thị. Cho đến nay nước ta chưa có chính sách tài chính tín dụng ưu tiên phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại. Các doanh nghiệp muốn kinh doanh phải tự chuẩn bị về vốn mà không nhận được bất cứ ưu đãi nào. Nhà nước nên có các chính sách hỗ trợ để các doanh nghiệp trong nước tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn; sử dụng các nguồn vốn đầu tư phát triển của nhà nước, bao gồm vốn ngân sách Trung ương, địa phương…để ưu đãi tín dụng cho các chủ thể kinh doanh bán lẻ hiện đại.
Để tăng khả năng cạnh tranh của siêu thị đối với những loại hình bán lẻ truyền thống như chợ và các cửa hàng bách hóa thì chính sách thuế cho việc kinh doanh siêu thị cũng cần được điều chỉnh lại cho hợp lý.
- Chính sách về đất đai và quy hoạch
Do chưa có quy hoạch thống nhất trên cả nước nên các điểm bán lẻ hiện đại thường được xây dựng tự phát. Thời gian tới chính phủ nên có quy hoạch cụ thể về mạng lưới các siêu thị, trung tâm thương mại…Hiện nay để tìm được địa điểm hội đủ các yếu tố cho kinh doanh siêu thị, trung tâm thương mại là rất khó khăn, nhất là ở các thành phố lớn.
Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ mặt bằng kinh doanh siêu thị cho các doanh nghiệp trong nước. Nhà nước cần dành một quỹ đất nhất định cho phát triển hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện lợi… và chính sách đối với quỹ đất này cũng cần được ứng xử như chính sách đối với quỹ đất dành để phát triển chợ đầu mối; đầu tư nâng cấp hạ tầng thương mại nội địa. Bên cạnh đó, cần tạo điều kiện tiếp cận mặt bằng kinh doanh bình đẳng cho mọi thành phần kinh tế.
Sử dụng biện pháp quy hoạch siêu thị là một trong những biện pháp quản lý phát triển siêu thị hiệu quả. Nhà nước cần tính đến số lượng, khoảng cách của các siêu thị, đại siêu thị sao cho thích hợp để tránh tình trạng tập trung quá nhiều siêu thị ở một địa bàn có thể dẫn tới cạnh tranh không lành mạnh. Khóa luận: Giải pháp phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại VN.
- Chính sách hỗ trợ phát triển cơ sở hạ tầng thương mại
Công tác đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ có vai trò quan trọng trong việc quyết định quy mô và tính hiệu quả trong kinh doanh của hệ thống bán lẻ hiện đại. Cơ sở hạ tầng đồng bộ của hệ thống phân phối gồm: việc quy hoạch mạng lưới, đầu tư xây dựng mới các siêu thị, đại siêu thị, các chợ đầu mối, trung tâm bán buôn, toàn bộ hoạt động logistic từ khâu thu mua, chế biến, bảo quản, dự trữ, hệ thống kho tàng, vận chuyển, điều phối, hệ thống trang thiết bị và các công cụ bán hàng…Cơ sở hạ tầng được đầu tư xây dựng đồng bộ sẽ tạo điều kiện đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa hệ thống phân phối nói chung và hệ thống bán lẻ hiện đại nói riêng.
- Chính sách tăng cường công tác dự báo thông tin thị trường
Trong thời gian tới, nhà nước cần nâng cao chất lượng công tác thông tin, dự báo thị trường và các hoạt động xúc tiến thương mại. Nhà nước cần hỗ trợ và phối hợp với các doanh nghiệp để dự báo nhu cầu hàng hóa trên thị trường, xu hướng biến động của giá cả, đặc biệt trong việc dự báo dài hạn và định kỳ để các doanh nghiệp có định hướng kinh doanh. Khi có được thông tin chính xác, các doanh nghiệp bán lẻ hiện đại sẽ lập kế hoạch nhập khẩu, thu mua, dự trữ hàng hóa để phục vụ nhu cầu thị trường, tránh tình trạng khan hiếm hoặc dư thừa hàng hóa trong những hoàn cảnh bất lợi.
- Chính sách hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực
Nhà nước cần hỗ trợ các doanh nghiệp bán lẻ hiện đại trong việc đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho kinh doanh siêu thị và có các chính sách khuyến khích các doanh nghiệp tự đào tạo, phát triển nguồn nhân lực cho doanh nghiệp. Ngoài ra, nhà nước cần quan tâm đúng mức tới việc thúc đẩy trao đổi thông tin, kinh nghiệm trong và ngoài nước trong hình thức bán lẻ hiện đại, thông qua đầu tư kinh phí cử cán bộ đi khảo sát học tập kinh nghiệm của nước ngoài hoặc tổ chức các buổi hội thảo chuyên đề cho các nhà quản lý siêu thị, trung tâm thương mại…
Nhà nước có thể đứng ra mở các lớp đào tạo nâng cao nghiệp vụ cho các nhà quản lý. Các lớp này nên mời các chuyên gia nước ngoài giàu kinh nghiệm giảng dạy, hoặc các nhà lãnh đạo cao cấp của các tập đoàn bán lẻ thành công trên thế giới. Bên cạnh đó, nhà nước thường xuyên tổ chức các cuộc họp, hội thảo trao đổi thông tin giữa các doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước để trao đổi nguyện vọng, kịp thời giải quyết các vướng mắc nảy sinh.
3.1.4 Phối hợp trong công tác quản lý hệ thống bán lẻ hiện đại
Hiện nay, Bộ Công Thương là cơ quan quản lý nhà nước về thương mại, nhưng việc cấp phép cho các nhà đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực phân phối bán lẻ lại thuộc thẩm quyền của Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Có thể Bộ Công Thương nhận thấy những bất hợp lý trong quy hoạch phát triển, nhưng lại không có thẩm quyền điều phối. Chưa kể vai trò của Ủy ban nhân dân các tỉnh thành cũng là rất lớn. Vì vậy, cần có chính sách phối hợp để có thể quản lý và định hướng tốt nhất cho phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại. Khóa luận: Giải pháp phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại VN.
Các loại hình bán lẻ hiện đại đang phát triển rất nhanh (đặc biệt là sự bùng nổ các siêu thị), trong khi đó năng lực quản lý của nhà nước vẫn chưa thay đổi đáp ứng với đòi hỏi mới. Các biện pháp quản lý cũ của loại hình truyền thống không thể áp dụng cho hệ thống hiện đại, mà cần có các tiêu chuẩn quản lý chặt chẽ, nghiêm ngặt hơn. Vì vậy, công tác thanh tra giám sát cần được đổi mới và đặc biệt tập trung vào các vấn đề cụ thể như sau:
- Xây dựng quy chế thanh tra, kiểm tra, giám sát đối với từng loại hình bán lẻ phù hợp với mục tiêu quản lý của nhà nước và đặc thù kinh doanh của mỗi loại hình.
- Kiểm tra an toàn vệ sinh thực phẩm, xuất xứ hàng hóa, chất lượng hàng hóa, thời gian sử dụng…Đồng thời, cần có một hệ thống quản lý chất lượng hàng hóa thống nhất trên toàn quốc để thuận lợi trong quản lý.
- Kiểm tra tính minh bạch rõ ràng trong việc niêm yết giá. Đây là biện pháp đặc biệt quan trọng để tránh tình trạng các doanh nghiệp sử dụng công cụ giá cả để cạnh tranh không lành mạnh, nhất là nguy cơ các tập đoàn nước ngoài nhờ tiềm lực lớn về tài chính chấp chịu lỗ để thu hút khách hàng, từ đó thâu tóm thị trường.
- Giám sát chất lượng các chương trình hoạt động khuyến mại, hạ giá của các siêu thị, trung tâm thương mại. Hiện nay các siêu thị thường áp dụng thời gian khuyến mại để thu hút khách hàng, nhưng có một số cơ sở biến đây trở thành biện pháp để tiêu thụ hàng tồn, hàng kém chất lượng…Qua khảo sát cho thấy nhiều chương trình khuyến mại chỉ cung cấp thông tin mập mờ, gây nhầm lẫn cho khách hàng.
3.1.5 Khuyến khích các doanh nghiệp bán lẻ thực hiện liên kết
Các doanh nghiệp bán lẻ tại Việt Nam hiện nay vẫn đang hoạt động riêng lẻ, thiếu sự gắn kết để chia sẻ lợi ích và kinh nghiệm kinh doanh. Mới đây, dưới sự chủ động của các doanh nghiệp bán lẻ lớn, sự hỗ trợ của Bộ Công thương, Hiệp Hội các nhà bán lẻ Việt Nam đã được thành lập với 100 thành viên là các doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ. Trong thời gian tới, nhà nước nên hỗ trợ để hiệp hội phát huy tốt vai trò của mình, tăng cường hợp tác, trao đổi thông tin giữa các thành viên. Đồng thời, hiệp hội bán lẻ cũng giúp tăng sức cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước trước các tập đoàn nước ngoài.
Các bộ ngành và địa phương liên quan cần đứng ra vận động và hướng dẫn các doanh nghiệp trong nước liên kết lại thành những tập đoàn phân phối bán lẻ lớn, xây dựng những thương hiệu mạnh, phát triển thành các chuỗi siêu thị, cửa hàng với nhiều quy mô khác nhau ở thành phố, thị xã, thị trấn… để tập hợp sức mạnh, nâng cao sức cạnh tranh, gia tăng thị phần. Với tiềm lực vốn lớn hơn, mạng lưới kinh doanh được mở rộng, các doanh nghiệp trong nước sẽ tạo được sức mạnh tổng hợp để tăng hiệu quả kinh doanh. Khóa luận: Giải pháp phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại VN.
3.1.6 Phát triển hài hòa hệ thống bán lẻ hiện đại và truyền thống
Các nghiên cứu cho thấy trong vòng 5 năm tới, hệ thống bán lẻ Việt Nam sẽ có nhiều biến đổi lớn theo hướng hiện đại hóa. Các siêu thị, cửa hàng tiện lợi phát triển rộng khắp và thu hút ngày càng nhiều khách hàng.
Kênh phân phối truyền thống như chợ, các tiệm tạp hóa, cửa hàng bán sỉ, bán lẻ… hiện chiếm tới 90% mạng lưới phân phối tại Việt Nam sẽ gặp khó khăn lớn khi tập đoàn bán lẻ nước ngoài gia nhập thị trường bán lẻ. Mạng lưới phân phối “khổng lồ” về số lượng với gần 350.000 cửa tiệm tạp hóa và hơn 9.000 chợ phân bố trên cả nước nhưng lại rất lạc hậu này đang mất dần ưu thế trước hệ thống phân phối hiện đại và không loại trừ phải đứng trước khả năng phá sản, nhất là tại các đô thị, khi áp lực cạnh tranh trên thị trường bán lẻ sắp tới sẽ tăng rất mạnh.
Giải pháp đặt ra là nhà nước nên khuyến khích phát triển nhanh hệ thống bán lẻ hiện đại tại các khu vực thành thị, khuyến khích các doanh nghiệp phân phối phát triển hệ thống và liên kết theo chuỗi (chuỗi siêu thị, chuỗi trung tâm thương mại, chuỗi cửa hàng tiện lợi…). Từng bước vận động các tiệm, cửa hàng tạp hóa, cửa hàng bán lẻ độc lập và truyền thống, các hộ kinh doanh các thể gia nhập vào hệ thống chuỗi cửa hàng tiện lợi, cửa hàng chuyên doanh. Đây là biện pháp hiện đại hóa hệ thống bán lẻ truyền thống để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Từng bước chuyển các chợ nhỏ, chợ dân sinh thành các siêu thị, cửa hàng tiện lợi; hạn chế xây dựng mới các chợ trong khu vực nội thành do quỹ đất đã ở tình trạng eo hẹp.
Tại nông thôn, hệ thống chợ và mạng lưới bán lẻ truyền thống vẫn đóng vai trò quan trọng và là kênh phân phối hàng hóa chủ yếu trong những năm tới. Do vậy cần cải tạo, nâng cấp các chợ để phục vụ người dân tốt hơn, với những vùng nông thôn có điều kiện có thể thí điểm mở các cửa hàng chuyên doanh, siêu thị loại nhỏ.
Với các chính sách phù hợp, nhà nước có thể dần chuyển dịch hệ thống bán lẻ theo hướng hiện đại mà vẫn hạn chế được sự biến động quá lớn. Thị trường bán lẻ Việt Nam sẽ hiện đại hóa nhưng vẫn có thể duy trì song song 2 hệ thống bán lẻ hiện đại và truyền thống, giống như Nhật Bản hay Hàn Quốc đã thực hiện thành công.
3.1.7 Các giải pháp khác
Vấn đề xây dựng và bảo vệ thương hiệu của các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam hiện còn nhiều hạn chế, nhà nước nên đóng vai trò hướng dẫn và trợ giúp các doanh nghiệp xây dựng và quảng bá thương hiệu.
Biện pháp cần thiết khác là nhà nước cần nhanh chóng chọn khoảng 15 nhà bán lẻ trong nước để đầu tư và hỗ trợ trở thành những nhà phân phối đủ lớn để làm đối trọng với các tập đoàn nước ngoài. Các nhà bán lẻ này có vai trò giữ vững thị trường bán lẻ không rơi vào sự thâu tóm của các doanh nghiệp nước ngoài. Các doanh nghiệp được chọn để hỗ trợ cũng cần là những doanh nghiệp thuộc các loại hình bán lẻ khác nhau như: siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi…
Cuối cùng, tuy Việt Nam bị ràng buộc bởi các cam kết WTO và nguyên tắc MFN, NT nhưng nhà nước không nên cho phép các doanh nghiệp bán lẻ nước ngoài đầu tư tràn lan dẫn đến nguy cơ thâu tóm thị trường nội địa. Nhà nước cần xem xét kinh nghiệm áp dụng rào cản kĩ thuật, quy định chặt chẽ về quy mô, phạm vi, số lượng, khoảng cách… khi các nhà đầu tư muốn lập một điểm kinh doanh mới của các nước khác trên thế giới.
3.2 Đối với các doanh nghiệp thuộc hệ thống bán lẻ hiện đại Khóa luận: Giải pháp phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại VN.
Bên cạnh sự hỗ trợ từ phía chính phủ, điều quan trọng nhất là các doanh nghiệp bán lẻ phải tự mình nâng cao hiệu quả kinh doanh, tự hoàn thiện mình trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, góp phần nhanh chóng xây dựng hệ thống bán lẻ hiện đại tại Việt Nam. Để làm được điều đó, các doanh nghiệp phải xây dựng chiến lược phát triển riêng phù hợp với đặc thù đơn vị mình.
3.2.1 Thay đổi nhận thức kinh doanh và xây dựng phong cách chuyên nghiệp
Trước khi tiến hành xây dựng chiến lược kinh doanh thì bản thân mỗi doanh nghiệp cần xác đổi mới tư duy, từ đó hiện đại hóa phương thức hoạt động của mình. Đặc biệt là các nhà quản lý siêu thị, trung tâm thương mại cần có kiến thức về loại hình kinh doanh của mình, am hiểu tâm lý người tiêu dùng, sự nhạy bén trong kinh doanh để kịp thời phát hiện các xu hướng tiêu dùng mới trong xã hội. Những năng lực này sẽ giúp doanh nghiệp phản ứng nhanh với sự phát triển của thị trường, liên tục tự đổi mới hoạt động cho phù hợp. Bên cạnh đó, mỗi doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược kinh doanh dài hạn, phù hợp với cơ chế thị trường và bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay.
Các giám đốc siêu thị, trung tâm thương mại…cần được đào tạo bài bản về chuyên môn quản trị kinh doanh và có kinh nghiệm khảo sát học tập mô hình tiên tiến của nước ngoài để tích lũy những bài học áp dụng cho thị trường Việt Nam.
Nhưng trên hết, các doanh nghiệp bán lẻ hiện đại cần quán triệt tinh thần kinh doanh dịch vụ hướng tới sự thỏa mãn của khách hàng. Mọi hoạt động, dịch vụ của doanh nghiệp là để tạo ra sự thoải mái, hài lòng cho người mua sắm. Lấy khách hàng làm trung tâm trong mọi hoạt động doanh nghiệp là tư duy kinh doanh mới trong hệ thống phân phối hiện đại. Các công ty cần dành thời gian, nguồn tài chính thích đáng để nghiên cứu, điều tra, tìm hiểu nhu cầu thực tế của khách hàng, xu hướng tiêu dùng trong nước; liên tục đổi mới để thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Các siêu thị cần thay đổi tư duy coi người có thu nhập cao là khách hàng mục tiêu mà phải xác định khách hàng của siêu thị là những người dân có mức thu nhập khá trở lên, từ đó thay đổi cơ cấu mặt hàng cho phù hợp để phục vụ được rộng rãi hơn đối tượng khách hàng.
Để chuẩn bị cho cuộc cạnh tranh sắp tới, các nhà bán lẻ Việt Nam cần phải nhanh chóng đầu tư sâu về kỹ thuật quản lý kinh doanh hiện đại và phải cải tiến vấn đề cung ứng hàng hóa. Các doanh nghiệp bán lẻ cần nghiêm túc nghiên cứu và vận dụng kiến thức chuỗi giá trị cung ứng theo công nghệ logistic vào tổ chức và quản lý hệ thống phân phối. Mô hình tổ chức hoạt động kinh doanh của các tập đoàn nước ngoài như Metro Cash&Carry, BigC trong xây dựng nguồn cung ứng hàng ổn định, hệ thống kho dự trữ, khâu vận chuyển, phân loại hàng hóa…cần được nghiên cứu, vận dụng cho phù hợp với điều kiện của từng doanh nghiệp tham gia trong ngành bán lẻ. Từng doanh nghiệp phải khẩn trương rà soát chi phí, kiểm tra từng công đoạn hoạt động để tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế đồng thời khẳng định định hướng phát triển lâu dài.
Công tác thu mua và quản lý hàng hóa: Các công ty cần phải nâng cao hiệu quả của công tác quản lý hàng hóa. Quản lý ở đây bao gồm nhiều hoạt động: nhập hàng, lưu kho, bảo quản, thống kê lượng hàng tồn, hàng bị mất, hàng giảm chất lượng… Để nâng cao hiệu quả của công tác này, cần đầu tư lớn cho cơ sở vật chất, kho hàng, công nghệ máy tính và đào tạo nghiệp vụ quản lý cho nhân viên. Khóa luận: Giải pháp phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại VN.
3.2.2 Nâng cấp và hiện đại hóa cơ sở vật chất để kinh doanh có hiệu quả hơn
Cơ sở vật chất, máy móc và trang thiết bị hiện đại sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp hiện đại hóa hoạt động kinh doanh. Các nhà bán lẻ cần ứng dụng những thành tựu của công nghệ thông tin, có giải pháp kho vận thuận tiện, nhanh chóng để vừa đảm bảo duy trì chất lượng vừa hạ giá thành sản phẩm.
Các cửa hàng tạp hóa, bách hóa truyền thống có thể tự nâng cấp, hiện đại hóa để trở thành cửa hàng tiện lợi, trung tâm thương mại. Các doanh nghiệp có tiềm lực về vốn nên mạnh dạn đầu tư nâng cấp các điểm bán lẻ này để tham gia vào hệ thống bán lẻ hiện đại. Nâng cấp hệ thống bán lẻ truyền thống là hướng đi mang lại hiệu quả nhanh chóng cho những doanh nghiệp muốn mở rộng mạng lưới bán lẻ của mình. Hiện nay, các tiệm tạp hóa là mạng lưới phân phối rất phổ biến và phù hợp với các khu dân cư. Tuy nhiên, đời sống ngày càng cải thiện khiến yêu cầu của người tiêu dùng cũng ngày càng cao nên việc nâng cấp các cửa hàng tạp hóa thành những cửa hàng tiện lợi là vô cùng cần thiết.
3.2.3 Thực hiện đa dạng hóa thị trường và phát triển dịch vụ khách hàng
Đối với vấn đề danh mục hàng hóa, siêu thị luôn phải cố gắng để có thể cung cấp đủ mọi chủng loại phục vụ mọi nhu cầu trong cuộc sống, với nhiều mức giá từ thấp đến cao, tập trung số lượng ở các mặt hàng phục vụ tầng lớp nhân dân có thu nhập trung bình, tầng lớp đông đảo nhất trong xã hội và có mức sống ngày càng cao. Chủ yếu tập trung vào hàng tiêu dùng hàng ngày – hàng có chất lượng đảm bảo theo tiêu chuẩn. Nên dự kiến một tỷ lệ một hàng nội chiếm đa số và có xu hướng tăng dần. Điều này đảm bảo nguồn hàng chắc chắn và giảm tối thiểu chi phí vận chuyển, thuế cho các siêu thị… Các siêu thị cần tích cực tìm hiểu nguồn hàng mới. Các nhà kinh doanh bán lẻ cần chủ động tìm hiểu các sản phẩm mới, nhãn hiệu mới xuất hiện có tính ưu việt để mua về cung ứng cho đơn vị của mình. Họ có thể đặt hàng bán thử để thăm dò phản ứng của người tiêu dùng, sau đó mới kí hợp đồng cung ứng dài hạn. Đây là chiến lược tạo mặt hàng đặc trưng cho doanh nghiệp mình, củng cố thêm hình ảnh của doanh nghiệp trong tâm trí khách hàng. Khóa luận: Giải pháp phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại VN.
Với các cửa hàng tiện lợi, do đặc thù kinh doanh là phục vụ nhu cầu tiêu dùng thiết yếu phục vụ đời sống hàng ngày nên cần xây dựng danh mục hàng hóa chủ yếu là các mặt hàng thực phẩm như rau sạch, thịt tươi, thực phẩm đông lạnh, đồ ăn nhanh. Đồng thời, những cửa hàng này có đối tượng phục vụ là những người bận rộn nên có thêm các dịch vụ tiện lợi như giao hàng tận nhà cho các hộ gia đình, dịch vụ giặt là hoặc thanh toán hóa đơn điện, nước…Các dịch vụ gia tăng này sẽ làm tăng sự hài lòng của khách hàng.
Các trung tâm thương mại cũng cần đa dạng hóa hoạt động kinh doanh của mình. Với lợi thế về mặt bằng và khung cảnh mua sắm đẹp, lịch sự, các trung tâm thương mại có thể tích hợp các dịch vụ giải trí trong cùng một tòa nhà như xem phim, chơi game, dịch vụ thư giãn làm đẹp, ẩm thực…Một không khí mua sắm sôi động và thú vị sẽ là yếu tố thu hút khách hàng.
3.2.4 Ứng dụng chiến lược marketing hỗn hợp trong kinh doanh
Để thu hút được khách hàng đến với các cửa hàng, siêu thị của mình, các doanh nghiệp cần vận dụng sáng tạo các biện pháp marketing hỗn hợp. Đối với những doanh nghiệp Việt Nam, điều này còn mới mẻ nên cần nhanh chóng học hỏi kinh nghiệm của các công ty nước ngoài.
Tìm phong cách riêng: Mỗi doanh nghiệp bán lẻ phải tạo ra một phong cách riêng cho mình. Điều này càng có ý nghĩa khi bước vào thời kỳ cạnh tranh gay gắt. Hầu hết các siêu thị của các doanh nghiệp trong nước chưa có một logo riêng trên bảng hiệu hay trên ấn phẩm quảng cáo, túi gói hàng. Phong cách riêng còn thể hiện ở cách bài trí cửa hàng, bố trí ánh sáng, âm nhạc trong siêu thị, trung tâm thương mại, hay tác phong phục vụ, cách ăn mặc của đội ngũ nhân viên và những dịch vụ hấp dẫn mà mỗi doanh nghiệp dành cho khách hàng. Khóa luận: Giải pháp phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại VN.
Phong cách riêng còn được xây dựng qua chất lượng hàng hóa, giá cả cạnh tranh, phương thức phục vụ văn minh hiện đại. Hơn nữa, các siêu thị, trung tâm thương mại cần xây dựng được cho mình chủng loại hàng thế mạnh, ví dụ như Zen Plaza được biết đến là trung tâm thương mại chuyên kinh doanh quần áo thời trang; Vincom City Tower được biết đến là tổ hợp mua sắm giải trí hiện đại; siêu thị Seyu chuyên mua hoa quả hay đồ thực phẩm ngon, chất lượng cao, giá cao, siêu thị Minimart (66 Bà Triệu) chuyên doanh các mặt hàng nhập khẩu…
Chính sách giá: Hiện nay phần nhiều hàng hóa trong các siêu thị có giá cao hơn hàng tại các chợ, cửa hàng truyền thống. Điều này làm giảm tính hấp dẫn của loại hình bán lẻ hiện đại với khách hàng. Để thực hiện chiến lược giảm giá, các doanh nghiệp cần thiết lập mối quan hệ gắn bó với nhà sản xuất, các nhà bán buôn, giảm bớt số lượng cấp phân phối…đảm bảo hạ giá thành và có nguồn cung hàng ổn định. Giải pháp đặt ra là mạng lưới các siêu thị có thể cùng nhau thành lập một trung tâm cung ứng hàng hóa có nhiệm vụ mua hàng với khối lượng lớn, trực tiếp từ nhà sản xuất, từ đó giúp giảm chi phí mua hàng và giá hàng hóa. Bên cạnh đó, trong những dịp đặc biệt như ngày lễ, Tết, Quốc khánh hay vào tháng khuyến mãi do các thành phố tổ chức, các siêu thị, trung tâm thương mại nên tích cực tham gia bằng việc giảm giá, phát phiếu mua hàng ưu đãi, tặng kèm sản phẩm…để thu hút khách hàng.
Quảng cáo: tăng cường sử dụng các panô, băngrôn về khuyến mại hay những mặt hàng mới và về hình ảnh doanh nghiệp ở nơi công cộng. Để sẵn một thông báo danh mục các sản phẩm mới được tập hợp, phát hành hàng tuần hoặc hàng ngày đặt trước cửa ra vào siêu thị, trung tâm thương mại; thiết kế lại các túi đựng hàng có hình ảnh, màu sắc gây ấn tượng với tên doanh nghiệp được in nổi bật.
Tăng cường nghiên cứu khách hàng và nhu cầu của khách hàng: Trước mắt, mỗi doanh nghiệp cần phải có bộ phận chuyên trách nghiên cứu thị trường, nhu cầu, tâm lý và hành vi của người tiêu dùng. Công việc này phải tiến hành một cách có bài bản và kết hợp với nghiên cứu tình hình khách hàng của các đối thủ cạnh tranh. Ngoài ra, công tác phân tích kết quả kinh doanh cũng cần được tổ chức lại một cách nghiêm túc và khoa học hơn… các doanh nghiệp có thể học hỏi các kỹ năng này ở những nhà kinh doanh siêu thị trên thế giới.
Trưng bày sắp xếp hàng hoá ở các siêu thị cần được quan tâm đặc biệt theo những nguyên tắc của trưng bày hàng hoá trong siêu thị học từ các nhà kinh doanh siêu thị nước ngoài.
Đa dạng hóa phương thức bán hàng: Ngày nay, như đã thấy các siêu thị, cửa hàng tiện lợi trên thế giới không giới hạn phạm vi bán hàng trong các cửa hàng mà mở rộng ra rất nhiều hình thức khác. Những hình thức bán hàng hiện đại tuy chưa thực sự phát triển ở Việt Nam song chúng là những biện pháp marketing trực tiếp rất hữu hiệu. Các siêu thị có thể bán hàng qua thư gửi đến cho những khách hàng có nhu cầu mà doanh nghiệp biết được qua điều tra; xuất bản những cuốn catalogue nhỏ tập hợp một số sản phẩm chọn lọc của doanh nghiệp mình vào dịp cuối năm hoặc các ngày lễ, gửi đến cho các gia đình. Ngoài ra, cũng cần chiếm lĩnh nhanh chóng lĩnh vực bán hàng trên mạng điện tử vì đó sẽ là phương thức giao dịch rất phát triển trong tương lai… Khóa luận: Giải pháp phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại VN.
Tất cả các biện pháp marketing đều phải nhất quán và hướng tới mục đích xây dựng thương hiệu riêng cho doanh nghiệp bán lẻ. Sự khác biệt hóa của doanh nghiệp sẽ là yếu tố giúp tăng sự trung thành của khách hàng vì người tiêu dùng hiện đại đến với siêu thị, trung tâm thương mại không đơn thuần là để mua hàng hóa nữa mà còn là để “trải nghiệm” sự thích thú khi mua sắm.
3.2.5 Xây dựng chính sách quản trị và phát triển nguồn nhân lực
Nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng trong sự phát triển của mọi doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ như các nhà bán lẻ. Một vấn đề khác không kém phần quan trọng là xây dựng chương trình tuyển chọn, huấn luyện và nâng cao tinh thần làm việc cho nhân viên. Cần đặt tiêu chuẩn rõ ràng và tiến hành tuyển chọn nghiêm túc. Công tác huấn luyện nhân viên phải do cán bộ có chuyên môn và kinh nghiệm đảm nhiệm, mời chuyên gia giảng dạy cho một khóa đào tạo. Tạo bầu không khí thoải mái nhưng nghiêm túc trong khi làm việc; tạo tâm lý yên tâm cho người lao động, giảm áp lực làm việc và chú ý đến chế độ lao động.
Các siêu thị, trung tâm thương mại cũng cần chú ý đặc biệt đến việc tuyển chọn cán bộ và chuyên viên có trình độ, có kinh nghiệm được đào tạo bài bản về chuyên môn. Nhân viên trong siêu thị, trung tâm thương mại có nhiều nhiệm vụ khác nhau, nên cần bố trí công tác phù hợp với năng lực, sở trường từng người. Đặc biệt, các doanh nghiệp cần quan tâm tới lực lượng nhân viên phục vụ trực tiếp với khách hàng. Thái độ phục vụ lịch sự, cởi mở và nhiệt tình là yếu tố quan trọng tạo nên sự hài lòng của khách hàng, góp phần xây dựng hình ảnh đẹp cho doanh nghiệp.
3.2.6 Tiến hành liên kết tạo sức mạnh để cạnh tranh với các công ty bán lẻ nước ngoài
Trước áp lực phải cạnh tranh gay gắt với các tập đoàn nước ngoài, các nhà bán lẻ Việt Nam cần tăng cường hợp tác với nhau và với các doanh nghiệp sản xuất để tận dụng thế mạnh của nhau. Đây là sự liên minh, liên kết để cùng tồn tại. Trong “Đề án phát triển thương mại trong nước”, Bộ Công Thương đã vạch ra lộ trình thúc đẩy các doanh nghiệp trong nước liên kết thành các tập đoàn lớn để cạnh tranh với các công ty nước ngoài. Tuy nhiên, chưa có chính sách hỗ trợ cụ thể, việc tiến hành liên kết phụ thuộc ở sự chủ động của các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp bán lẻ cần bỏ tâm lý e ngại, nhanh chóng liên kết xây dựng mạng lưới siêu thị, cửa hàng tiện lợi…hiện đại trên cả nước, giữ vững và mở rộng thị phần.
Việc thành lập công ty cổ phần đầu tư và phát triển hệ thống phân phối Việt Nam (VDA) của 4 nhà phân phối lớn và sự ra đời của hiệp hội các nhà bán lẻ ngày 16/10/2026 có thể coi là bước tiến bộ lớn trong việc thúc đẩy quá trình liên kết, hợp tác giữa các doanh nghiệp trong nước để cạnh tranh. Những sự liên kết chiến lược như vậy cần được các doanh nghiệp bán lẻ đẩy mạnh trong thời gian tới vì liên kết là chìa khóa giúp các doanh nghiệp trong nước đứng vững trước áp lực cạnh tranh ngày một gay gắt. Trong thời gian tới, các doanh nghiệp cần tích cực tham gia vào hoạt động của Hiệp hội, đóng góp ý kiến và giải pháp phát triển cho các doanh nghiệp bán lẻ nội địa. Khóa luận: Giải pháp phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại VN.
Ngoài việc tập trung hỗ trợ nâng cao năng lực cho các nhà bán lẻ Việt Nam, từng bước hình thành một hệ thống bán lẻ Việt Nam với quy mô lớn và mang tính chuyên nghiệp cao, Hiệp hội bán lẻ cần đóng vai trò tích cực trong việc tham gia xây dựng cơ chế chính sách nhằm tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh và bình đẳng trong thị trường bán lẻ, tham gia đóng góp ý kiến để quy hoạch phát triển loại hình kinh tế bán lẻ. Hiệp hội cần sớm đề xuất và chủ động xây dựng đề cương dự thảo cho “Luật bán lẻ” để trình các cấp có thẩm quyền xem xét.
Thêm vào đó, để phát huy được sức mạnh, các doanh nghiệp bán lẻ còn cần duy trì mối quan hệ bình đẳng cùng có lợi, cùng chia sẻ rủi ro với các nhà sản xuất để có nguồn cung hàng hóa ổn định, chất lượng cao.
3.3 Đối với các doanh nghiệp sản xuất
Hệ thống bán lẻ hiện đại giúp nhiều nông dân, các cơ sở sản xuất nhỏ và ngay cả doanh nghiệp sản xuất lớn thay đổi cung cách sản xuất theo hướng bài bản hơn để có thể đưa sản phẩm của mình vào hệ thống bán lẻ mới này. Các nhà sản xuất trong nước phải tiêu chuẩn hóa hàng hóa của mình từ bao bì, chất lượng sản phẩm…nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường, từ đó nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa.
Đồng thời, các nhà sản xuất nên ủng hộ những hệ thống phân phối bán lẻ trong nước. Khi nhà bán lẻ nước ngoài vào Việt Nam sẽ kéo theo các nhà sản xuất của họ.Thực tế cho thấy khi mới vào thị trường Việt Nam, hệ thống phân phối nước ngoài chấp nhận hàng Việt Nam với điều kiện dễ dàng, nhưng sau đó ngày một khó hơn. Ví dụ như đòi hỏi mức chiết khấu cao, thời hạn thành toán dài hơn, khắt khe hơn trong lựa chọn hàng… Khi Việt Nam thực hiện AFTA với mức thuế giảm mạnh, hệ thống bán lẻ nước ngoài có xu hướng nhập hàng từ các nước ASEAN nhiều hơn. Vì thế, các doanh nghiệp sản xuất trong nước có nguy cơ không bán được hàng trong hệ thống bán lẻ hiện đại của nước ngoài. Do vậy, nếu không nhanh chóng tự hoàn thiện mình, không chỉ các doanh nghiệp bán lẻ mà các nhà sản xuất trong nước sẽ gặp nhiều khó khăn.
Các nhà sản xuất trong nước cần tỉnh táo để có cái nhìn dài hạn trong sản xuất. Một mặt cần nhanh chóng nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế, mặt khác cần thiết lập mối liên kết chặt chẽ, đối tác chiến lược với các doanh nghiệp bán lẻ để hợp tác kinh doanh. Sản xuất ra các sản phẩm tốt, giá thành rẻ cũng sẽ giúp các doanh nghiệp tận dụng cơ hội xuất khẩu được sản phẩm của mình khi tham gia vào chuỗi các siêu thị, trung tâm thương mại của các tập đoàn đa quốc gia. Tham gia vào hệ thống bán lẻ hiện đại có dạng chuỗi, nhất là các tập đoàn bán lẻ đa quốc gia là một cách mới để xuất khẩu sản phẩm của doanh nghiệp mình. Đây là một chiến lược hoàn toàn mới. Rõ ràng hình thức bán lẻ hiện đại đã mở ra cho các doanh nghiệp một hướng mở rộng và xâm nhập thị trường nước ngoài hiệu quả.
3.4 Đối với người tiêu dùng Khóa luận: Giải pháp phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại VN.
Cạnh tranh tự do khi thị trường bán lẻ mở cửa khiến các doanh nghiệp Việt Nam gặp nhiều khó khăn, nhưng lại mang đến cho người tiêu dùng nhiều lợi ích. Người tiêu dùng có cơ hội mua hàng trong những trung tâm mua sắm hiện đại, tiện nghi sang trọng, tiếp cận với các thương hiệu hàng hóa tốt trên thế giới. Đồng thời, do áp lực cạnh tranh nên giá cả hàng hóa trong hệ thống bán lẻ hiện đại có xu hướng giảm bớt sự chênh lệch với hàng bán tại chợ hay hiệu tạp hóa.
Những năm tới, các điểm bán lẻ hiện đại sẽ là sự lựa chọn của tầng lớp dân cư có thu nhập khá trở lên. Sự lựa chọn nhà bán lẻ của người tiêu dùng quyết định đến thành bại của một doanh nghiệp. Người dân nên là những người tiêu dùng thông thái khi tự nâng cao ý thức về quyền lợi của mình. Khi phát hiện các sai phạm của doanh nghiệp bán lẻ như bán hàng quá hạn, hàng kém phẩm chất, xuất xứ không rõ ràng, không đảm bảo yêu cầu an toàn vệ sinh…cần thông báo cho các cơ quan chức năng, hiệp hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng để có phương án xử lý. Như vậy, người tiêu dùng đã góp phần tạo sức ép buộc các nhà kinh doanh siêu thị, trung tâm thương mại phải đảm bảo chất lượng hàng hóa họ bày bán.
Ngoài ra, cùng với nỗ lực của các doanh nghiệp bán lẻ hiện đại đưa ra những sản phẩm dịch vụ có mức độ làm hài lòng người tiêu dùng cao nhất, giá cạnh tranh nhất, người tiêu dùng nên ủng hộ cho các doanh nghiệp Việt Nam. Mặc dù tiềm lực còn yếu, kinh doanh chưa chuyên nghiệp nhưng các nhà bán lẻ Việt Nam đang cố gắng cạnh tranh với các tập đoàn nước ngoài trên thị trường nội địa bằng cách không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ.
Kinh nghiệm của Hàn Quốc đã chứng tỏ sự ủng hộ của người tiêu dùng với các nhà bán lẻ trong nước có sức ảnh hưởng lớn như thế nào. Sau 8 năm thâm nhập thị trường Hàn Quốc không hiệu quả (riêng trong năm 2024, đã lỗ tới gần 10 tỉ won), tập đoàn bán lẻ lớn nhất thế giới Wal-mart đã quyết định bán lại các cửa hàng của mình cho Công ty Shinsegea (Hàn Quốc) và rút khỏi thị trường này. Trước đó không lâu, một đại gia bán lẻ của Pháp là Carefour cũng đã phải bán toàn bộ cửa hàng ở Hàn Quốc để chuyển sang thị trường Trung Quốc vì lý do tương tự. Sự thất bại của 2 “người khổng lồ” này cho thấy không có sức mạnh nào là bất bại. Dù Wal-mart và Carrefour đã từng thao túng hàng trăm thị trường các nước trên thế giới, họ vẫn có thể “thua” nếu như chúng ta biết cách cạnh tranh. Một trong những lý do quan trọng nhất khiến Wal-mart và Carrefour không cạnh tranh nổi ở thị trường Hàn Quốc là do sự ủng hộ và đoàn kết của người tiêu dùng Hàn Quốc.
Kinh nghiệm của Hàn Quốc đã chứng tỏ các doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể đứng vững trên sân nhà nếu chúng ta biết huy động sức mạnh đoàn kết của các nhà phân phối trong nước và người tiêu dùng. Nếu các doanh nghiệp bán lẻ cung cấp hàng hóa chất lượng tốt, giá cả hợp lý, thái độ phục vụ tốt, có trách nhiệm thì người tiêu dùng ủng hộ các doanh nghiệp Việt Nam.
KẾT LUẬN Khóa luận: Giải pháp phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại VN.
Trong những năm vừa qua, kinh tế Việt Nam đã có nhiều bước phát triển ngoạn mục, đời sống của người dân được cải thiện đáng kể. Việt Nam đang hội đủ những điều kiện cần thiết để tiến hành xây dựng và phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại. Bên cạnh đó, sự kiện trở thành thành viên của WTO đã thúc đẩy Việt Nam mở cánh cửa trong ngành công nghiệp bán lẻ, dự báo một cuộc chuyển dịch nhanh chóng và ngoạn mục trong cơ cấu của hệ thống phân phối trên cả 2 mặt lượng và chất. Các siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi…sẽ là kênh phân phối được ngày càng nhiều người tiêu dùng lựa chọn.
Xây dựng được hệ thống bán lẻ hiện đại sẽ thúc đẩy lưu thông hàng hóa, mang lại lợi ích cho cả người tiêu dùng và các doanh nghiệp sản xuất. Đây cũng là đòi hỏi tất yếu khi kinh tế xã hội đang phát triển trong xu thế hội nhập mạnh mẽ hiện nay. Tuy nhiên, quá trình chuyển dịch hệ thống phân phối truyền thống đến hiện đại phải không gây xáo trộn lớn cho các doanh nghiệp trong nước và rất nhiều hộ kinh doanh bán lẻ theo phương thức truyền thống. Do đó thách thức đặt ra là Việt Nam vừa phát triển các mô hình bán lẻ theo hướng hiện đại, vừa nâng cấp hệ thống bán lẻ truyền thống để có thể cùng tồn tại song song. Nhiệm vụ này đòi hỏi sự nỗ lực của các doanh nghiệp bán lẻ và doanh nghiệp sản xuất, sự hỗ trợ từ nhà nước và sự ủng hộ của người tiêu dùng. Khóa luận: Giải pháp phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại VN.
XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:
===>>> Khóa luận: Phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại tại Việt Nam
Pingback: Khóa luận: Thực trạng của hệ thống bán lẻ hiện đại tại Việt Nam