Khóa luận Nghiên Cứu Khai Thác Chợ Phục Vụ Phát Triển Du Lịch ở Hải Phòng

Hình ảnh chợ đã đi vào trong tâm thức mội người như là một nơi được trao đổi buôn bán, là nơi được giao lưu, gặp gỡ… chợ không chỉ đáp ứng nhu cầu dân sinh, mà còn đáp ứng những nhu cầu của trao đổi văn hóa. Chính vì vậy, tác giả đã lựa chọn đề tài Khóa luận Nghiên Cứu Khai Thác Chợ Phục Vụ Phát Triển Du Lịch ở Hải Phòng làm bài luận văn cho mình . Ngày nay, dưới sự phát triển của nền kinh tế và khoa học, các chợ mọc lên tương đối nhiều với nhiều mặt hàng, nhiều mô hình, đa dạng hóa mọi mặt hàng… mà thay thế dần cho những ngôi chợ xưa. Tuy nhiên đằng sau những sự phát triển mạnh mẽ ấy, những ngôi chợ xưa vẫn còn nguyên giá trị vốn có của nó từ mô hình đến các mặt hàng và quầy bán đặc trưng, tất cả đều được tác giả thể hiện trong phần Khóa luận Nghiên Cứu Khai Thác Chợ Hải Phòng Phục Vụ Phát Triển Du Lịch dưới đây,

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Hải Phòng là một đỉnh của tam giác phát triển du lịch Hà Nội – Hải Phòng – Hạ Long thuộc vùng du lịch Bắc Bộ,có tài nguyên du lịch tương đối phong phú từ tự nhiên tới nhân văn. Tuy nhiên du lịch Hải Phòng vẫn chưa thực sự là ngành kinh tế phát triển tương xứng với tiềm năng. Để du lịch Hải Phòng phát triển hơn nữa cần nhiều giải pháp đồng bộ trong đó việc đa dạng hóa sản phẩm du lịch là một hướng đi đúng đắn.

Loại hình du lịch mua sắm đã được nhiều nhà nghiên cứu đề cập nhưng loại hình.“du lịch chợ” lại chưa được chú ý, tuy hai loại hình du lịch này có những điểm tương đồng nhất định. Loại hình “du lịch chợ” ở một số nước hiện đang được các du khách rất yêu thích và ưa chuộng . Do vậy việc nghiên cứu làm rõ vấn đề khoa học về loại hình du lịch mới này là cần thiết.

Việc nghiên cứu về các ngôi chợ của Hải Phòng từ lịch sử hình thành và kiến trúc cũng như các sinh hoạt văn hóa của người dân địa phương gắn với ngôi chợ mới chỉ được nghiên cứu khá sơ sài . Do vậy nghiên cứu các ngôi chợ của Hải Phòng để từ đó có thể khai thác phục vụ du lịch nói chung và loại hình “du lịch chợ” nói riêng là vấn đề có tính ứng dụng cao.

2. Mục đích nghiên cứu

Đưa ra cơ sở lý luận chung về chợ và du lịch chợ

Nghiên cứu một số chợ Hải Phòng có khả năng khai thác phục vụ phát triển du lịch

Tìm hiểu thực trạng, giải pháp và đưa ra kiến nghị khai thác chợ Hải Phòng phát triển du lịch

3. Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu khai thác một số chợ Hải Phòng phục vụ phát triển du lịch

4. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp điều tra xã hội học: là phương pháp thu thập thông tin về các hiện tượng và quá trình kinh tế xã hội trong thời gian và địa điểm cụ thể nhằm phân tích và đưa ra những kiến nghị đúng đắn với với công tác quản lý.

Phương pháp điền dã : Là một trong nhưng phương pháp phổ biến và quan trọng kết quả mang lại có tính xác thực giúp đưa ra bài viết có tính thực tế cao . Điền dã tại các chợ Hải Phòng thu thập những thông tin về các chợ ,thực tế phát triển du lịch tại các chợ và nắm bắt các điều kiện phát triển du lịch tại các chợ này . ( Khóa luận Nghiên Cứu Khai Thác Chợ Phục Vụ Phát Triển Du Lịch )

Phương pháp phân tích – tổng hợp : Phương pháp này giúp định hướng thống kê,phân tích để có cái nhìn tương quan,phát hiện ra các yếu tố và sự ảnh hưởng của các yếu tố tới hoạt động du lịch trong đề tài nghiên cứu việc phân tích so sánh tổng hợp các thông tin và các số liệu mang lại cho đề tài cơ sở trong việc thực hiện các mục tiêu dự báo , các chương trình phát triển,các định hướng,các chiến lược,và các giải pháp phát triển du lịch trong phạm vi nghiên cứu của đề tài.

5. Giới hạn của đề tài

Về không gian : Tập trung nghiên cứu chợ ở khu vực trung tâm nội thành Hải Phòng phục vụ phát triển du lịch

Về thời gian : Từ tháng 03/2013 đến tháng 06/2013

6. Bố cục khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo bài viết có nội dung chính gồm :

Chương 1 : Cơ sở lí luận chung

Chương 2 : Chợ Hải Phòng với việc phát triển du lịch

Chương 3 :Thực trạng, giải pháp và một số kiến nghị nhằm khai thác chợ Hải Phòng phát triển du lịch

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CHUNG

1.1. Tìm hiểu chung về chợ

1.1.1. Khái niệm chợ

Theo Đại Từ điển tiếng Việt – NXB Từ điển Bách Khoa – 2003 ,Theo đại Từ điển tiếng Việt – NXB Văn hoá Thông tin – 2004: “Chợ là nơi tụ họp giữa người mua và người bán để trao đổi hàng hoá, thực phẩm hàng ngày theo từng buổi hoặc từng phiên nhất định (chợ phiên)…

Theo từ điển tiếng việt- NXB Văn hóa thông tin khái niệm chợ cũng được thể hiện cơ bản nhưng vẫn chưa đầy đủ chợ không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa mà còn là nơi giao lưu văn hóa và thể hiện bản sắc văn hoá từng vùng miền và trong nó còn thể hiện nhiều vai trò khác nhau trong từng lĩnh vực. Mỗi lĩnh vực nghiên cứu khái niệm chợ lại mang sắc thái khác nhau.

Theo Thông tư số 15/TM-CSTTTN ngày 16/10/1996 của Bộ Thương Mại hướng dẫn tổ chức và quản lý chợ “Chợ là mạng lưới thương nghiệp được hình thành và phát triển cùng với sự phát triển của nền kinh tế xã hội

Theo định nghĩa của của Bộ Thương Mại định nghĩa này mang tính chất chuyên biệt chủ yếu thiên về thương mại.

Để có khái niệm tổng quan và đầy đủ về chợ dựa trên những yếu tố hình thành chợ như sau: Người bán, người mua có nhu cầu trao đổi; có địa điểm trao đổi truyền thống hoặc làm mới được thừa nhận về pháp lý; có những tập quán thương mại và quy tắc (nội quy chợ); có khả năng thu hút các dịch vụ khác như hoạt động tín dụng, tiền tệ, thanh toán, du lịch, văn hoá,..

Dựa trên những yếu tố trên định nghĩa đầy đủ và tương đối hoàn chỉnh về chợ theo Nghị định 02/2003/NĐ-CP được đưa ra :

“Chợ vừa là nơi trao đổi mua bán hàng hoá, dịch vụ vừa là nơi giao lưu văn hóa thoả mãn nhu cầu sản xuất vật chất, tinh thần của người dân. Chợ là một loại hình thương mại truyền thống được duy trì và phát triển ở nhiều nơi, từ thành thị đến nông thôn, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo với nhiều quy mô, đặc điểm riêng của địa phương…”

1.1.2. Phân loại chợ ( Khóa luận Nghiên Cứu Khai Thác Chợ Phục Vụ Phát Triển Du Lịch )

• Theo địa giới hành chính

Chợ đô thị

Là các loại chợ được tổ chức, tụ họp ở thành phố, thị xã, thị trấn. Do ở đây, đời sống và trình độ văn hoá có phần cao hơn ở nông thôn, cho nên các chợ thành phố có tốc độ hiện đại hoá nhanh hơn, văn minh thương mại trong chợ cũng được chú trọng, cơ sở vật chất ngày càng được tăng cường, bổ sung và hoàn chỉnh. Phương tiện phục vụ mua bán, hệ thống phương tiện truyền thông và dịch vụ ở các chợ này thường tốt hơn các chợ ở khu vực nông thôn.

Chợ nông thôn

Là chợ thường được tổ chức tại trung tâm xã, trung tâm cụm xã. Hình thức mua bán ở chợ đơn giản, dân dã (có nơi, như ở một số vùng núi, người dân tộc thiểu số vẫn còn hoạt động trao đổi bằng hiện vật tại chợ), các quầy, sạp có quy mô nhỏ lẻ, manh mún. Nhưng ở các chợ nông thôn thể hiện đậm đà bản sắc truyền thống đặc trưng ở mỗi địa phương, của các vùng lãnh thổ khác nhau.

• Theo tính chất mua bán

Chợ bán buôn

Là các chợ lớn, chợ trung tâm, chợ có vị trí là cửa ngõ của thành phố, thị xã, thị trấn, có phạm vi hoạt động rộng, tập trung vói khối lượng hàng hoá lớn. Hoạt động mua bán chủ yếu là thu gom và phân luồng hàng hoá đi các nơi. Các chợ này thường là nơi cung cấp hàng hoá cho các trung tâm bán lẻ, các chợ bán lẻ trong và ngoài khu vực, nhiều chợ còn là nơi thu gom hàng cho xuất khẩu. Các chợ này có doanh số bán buôn chiếm tỷ trọng cao (trên 60%), đồng thời vẫn có bản lẻ nhưng tỷ trọng nhỏ.

Chợ bán lẻ

Là những chợ thuộc phạm vi xã, phường (liên xã, liên phường), cụm dân cư, hàng hoá qua chợ chủ yếu để bán lẻ, phục vụ trực tiếp cho người tiêu dùng.

• Theo đặc điểm mặt hàng kinh doanh

Chợ tổng hợp

Là chợ kinh doanh nhiều loại hàng hoá thuộc nhiều ngành hàng khác nhau. Trong chợ tồn tại nhiều loại mặt hàng như: hàng tiêu dùng (quần áo, giày dép, các mặt hàng lương thực thực phẩm, hàng gia dụng…), công cụ lao động nông nghiệp (cuốc, xẻng, liềm búa…), cây trồng, vật nuôi…, chợ đáp ứng toàn bộ các nhu cầu của khách hàng. Hình thức chợ tổng hợp này thể hiện khái quát những đặc trưng của chợ truyền thống, và ở nước ta hiện nay loại hình này vẫn chiếm ưu thế về số lượng cũng như về thời gian hình thành và phát triển.

Chợ chuyên doanh ( Khóa luận Nghiên Cứu Khai Thác Chợ Phục Vụ Phát Triển Du Lịch )

Là loại chợ chuyên kinh doanh một mặt hàng chính yếu, mặt hàng này thường chiếm doanh số trên 60% đồng thời vẫn có bán một số mặt hàng khác, các loại hàng này có doanh số dưới 40% tổng doanh thu. Hình thức chợ này cũng tồn tại ở nước ta như chợ vải, chợ hoa tươi, chợ vật liệu xây dựng, chợ rau quả, chợ giống cây trồng…

• Theo số lượng kinh doanh và mặt bằng của chợ

Chợ loại 1

Chợ có trên 400 điểm kinh doanh, được đầu tư xây dựng kiên cố, hiện đại theo quy hoạch;

Được đặt ở các vị trí trung tâm kinh tế thương mại quan trọng của tỉnh, thành phố hoặc là chợ đầu mối của ngành hàng, của khu vực kinh tế và được tổ chức họp thường xuyên;

Có mặt bằng phạm vi chợ phù hợp với quy mô hoạt động của chợ và tổ chức đầy đủ các dịch vụ tại chợ: trông giữ xe, bốc xếp hàng hoá, kho bảo quản hàng hoá, dịch vụ đo lường, dịch vụ kiểm tra chất lượng hàng hoá, vệ sinh an toàn thực phẩm và các dịch vụ khác.

Chợ loại 2

Chợ có trên 400 điểm kinh doanh, được đầu tư xây dựng kiên cố, hiện đại theo quy hoạch;

Được đặt ở các vị trí trung tâm kinh tế thương mại quan trọng của tỉnh, thành phố hoặc là chợ đầu mối của ngành hàng, của khu vực kinh tế và được tổ chức họp thường xuyên

Có mặt bằng phạm vi chợ phù hợp với quy mô hoạt động của chợ và tổ chức đầy đủ các dịch vụ tại chợ: trông giữ xe, bốc xếp hàng hoá, kho bảo quản hàng hoá,

dịch vụ đo lường, dịch vụ kiểm tra chất lượng hàng hoá, vệ sinh an toàn thực phẩm và các dịch vụ khác.

Chợ loại 3

Là chợ có dưới 200 điểm kinh doanh hoặc các chợ chưa được đầu tư xây dựng kiên cố hoặc bán kiên cố;

Chủ yếu phục vụ nhu cầu mua bán hàng hoá của nhân dân trong xã, phường và địa bàn phụ cận.

• Theo tính chất và quy mô xây dựng

Chợ kiên cố

Là chợ được xây dựng hoàn chỉnh với đủ các yếu tố của một công trình kiến trúc, có độ bền sử dụng cao (thời gian sử dụng trên 10 năm). Chợ kiên cố thường là chợ loại 1 có diện tích đất hơn 10.000 m² và chợ loại 2 có diện tích đất từ 6000-9000 m². Các chợ kiên cố lớn thường nằm ở các tỉnh, thành phố lớn, các huyện lỵ, trị trấn và có thời gian tồn tại lâu đời, trong một thời kỳ dài và là trung tâm mua bán của cả vùng rộng lớn.

Chợ bán kiên cố ( Khóa luận Nghiên Cứu Khai Thác Chợ Phục Vụ Phát Triển Du Lịch )

Là chợ chưa được xây dựng hoàn chỉnh. Bên cạnh những hạng mục xây dựng kiên cố (tầng lầu, cửa hàng, sạp hàng) còn có những hạng mục xây dựng tạm như lán, mái che, quầy bán hàng…, độ bền sử dụng không cao (dưới 10 năm) và thiếu tiện nghi. Chợ bán kiên cố thường là chợ loại 3, có điện tích đất 3000-50000 m². Chợ này chủ yếu phân bổ ở các huyện nhỏ, khu vực thị trấn xa xôi, chợ liên xã, liên làng, các khu vực ngoài thành phố lớn.

Chợ tạm

Là chợ mà những quầy, sạp bán hàng là những lều quán được làm có tính chất tạm thời, không ổn định, khi cần thiết có thể dỡ bỏ nhanh chóng và ít tốn kém. Loại chợ này thường hay tồn tại ở các vùng quê, các xã, các thôn, có chợ được dựng lên để phục vụ trong một thời gian nhất định

Có thể bạn quan tâm:

→  DỊCH VỤ NHẬN VIẾT KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP

1.1.3. Đặc điểm và vai trò của chợ đối với đời sống

• Đặc điểm

Chợ là một nơi (địa điểm) công cộng để mua bán, trao đổi hàng hoá, dịch vụ của dân cư, ở đó bất cứ ai có nhu cầu đều có thể đến mua, bán và trao đổi hàng hoá, dịch vụ với nhau.

Chợ được hình thành do yêu cầu khách quan của sản xuất và trao đổi hàng hoá, dịch vụ của dân cư, chợ có thể được hình thành một cách tự phát hoặc do quá trình nhận thức tự giác của con người. Vì vậy trên thực tế có nhiều chợ đã được hình thành từ việc quy hoạch, xây dựng, tổ chức, quản lý chặt chẽ của các cấp chính quyền và các ngành quản lý kinh tế kỹ thuật. Nhưng cũng có rất nhiều chợ được hình thành một cách tự phát do nhu cầu sản xuất và trao đổi hàng hoá của dân cư, chưa được quy hoạch, xây dựng, tổ chức, quản lý chặt chẽ.

Các hoạt động mua, bán, trao đổi hàng hoá, dịch vụ tại chợ thường được diễn ra theo một quy luật và chu kỳ thời gian (ngày, giờ, phiên) nhất định. Chu kỳ họp chợ hình thành do nhu cầu trao đổi hàng hoá, dịch vụ và tập quán của từng vùng, từng địa phương quy định.

• Vai trò

Chợ giữ một vai trò rất quan trọng trong cuộc sống hàng ngày thể hiện trên các mặt sau:

Về mặt kinh tế

Chợ là một bộ phận quan trọng trong cấu thành mạng lưới thương nghiệp xã hội:

Đối với vùng nông thôn: Chợ vừa là nơi tiêu thụ nông sản hàng hoá, tập trung

thu gom các sản phẩm, hàng hoá phân tán, nhỏ lẻ để cung ứng cho các thị trường tiêu thụ lớn trong và ngoài nước, vừa là nơi cung ứng hàng công nghiệp tiêu dùng cho nông dân và một số loại vật tư cho sản xuất nông nghiệp ở nông thôn.

Ở khu vực thành thị: Chợ cũng là nơi cung cấp hàng hoá tiêu dùng, lương thực thực phẩm chủ yếu cho các khu vực dân cư. Tuy nhiên hiện nay đã xuất hiện khá nhiều hình thức thương mại cạnh tranh trực tiếp với chợ, vì thế bên cạnh việc mở rộng hay tăng thêm số lượng chợ chúng ta sẽ đầu tư nâng cấp chất lượng hoạt động của chợ và đầu tư nâng cấp chất lượng dịch vụ của chợ.

Hoạt động của các chợ làm tăng ý thức về kinh tế hàng hoá của người dân, rõ nét nhất là ở miền núi, vùng cao từ đó thúc đẩy sản xuất phát triển, góp phần tích cực vào công cuộc xoá đói giảm nghèo ở nông thôn, miền núi. Trong các phiên chợ, các buổi chợ là cơ hội của người dân giao lưu trao đổi, mua bán, lưu thông hàng hoá của mình, cập nhật thông tin, ý thức xã hội, nó làm tăng khả năng phản ứng của người dân với thị trường, với thời thế và tự mình có thể ý thức được công việc làm ăn buôn bán của mình trong công cuộc đổi mới.

Chợ là một nguồn thu quan trọng của Ngân sách Nhà nước. Mặc dù Nhà nước chưa có thể nâng cấp đủ hệ thống chợ ở nước ta, chưa đặc biệt quan tâm đầu tư phát triển.Theo thống kê đầy đủ của Bộ Công Thương tổng mức lưu chuyển hàng hóa bán lẻ và doanh thu dịch vụ xã hội hàng năm thông qua chợ chiếm từ 20%-30% tổng mức lưu chuyển hàng hóa bán lẻ và doanh thu dịch vụ xã hội của cả nước trong đó 1 số địa phương có chợ đầu mối con số này lên đến sấp xỉ 40%. Hàng năm hàng nghìn tỷ đồng đã được thông qua chợ. ( Khóa luận Nghiên Cứu Khai Thác Chợ Phục Vụ Phát Triển Du Lịch )

Sự hình thành chợ kéo theo sự hình thành và phát triển các ngành nghề sản xuất. Đây chính là tiền đề hội tụ các dòng người từ mọi miền đất nước tập trung để làm ăn, buôn bán. Chính quá trình này làm xuất hiện các trung tâm thương mại và không ít số đó trở thành những đô thị sầm uất.

Về giải quyết việc làm

Chợ ở nước ta đã giải quyết được một số lượng lớn việc làm cho người lao động. Theo quy hoạch tổng thể mạng lưới chợ trên toàn quốc đén năm 2010, định hướng năm 2020 của Bộ Công Thương ban hành ngày 26 tháng 12 năm 2007 đã có 368 chợ và dự kiến đến năm 2020 sẽ có 966 chợ. Nếu tính tất cả các loại chợ thì trong toàn quốc ước tính có khoảng 14000-16000 chợ lớn nhỏ và con số này tiếp tục tăng. Hàng năm có hang triệu người có công ăn việc làm có cuộc sống no đủ nhờ các hoạt động buôn bán trong chợ đồng thời một lượng lớn nông sản, thực phẩm được tiêu thụ đảm bảo nguồn lương thực cho người dân.Nếu mỗi người trực tiếp buôn bán có thêm 1 đến 2 người giúp việc (phụ việc bán hàng, tổ chức nguồn hàng để đưa về chợ, đưa

hàng tới các mối tiêu thụ theo yêu cầu của khách…) thì số người lao động có việc tại chợ sẽ gấp đôi, gấp ba lần số lượng người chỉ buôn bán ở chợ, và như thế chợ giải quyết được một số lượng lớn công việc cho người lao động khi hoạt động.

Về việc giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc

Có thể nói, chợ là một bộ mặt kinh tế – xã hội của một địa phương và là nơi phản ánh trình độ phát triển kinh tế – xã hội, phong tục tập quán của một vùng dân cư. Tính văn hoá ở chợ được thể hiện rõ nhất là ở miền núi, vùng cao, vùng sâu, vùng xa.

Đối với người dân: Đồng bào đến chợ ngoài mục tiêu mua bán còn lấy chợ làm nơi giao tiếp, gặp gỡ, thăm hỏi người thân, trao đổi công việc, kể cả việc dựng vợ gả chồng cho con cái. Chợ còn là nơi hò hẹn của lứa đôi, vì vậy người dân miền núi thường gọi là đi “chơi chợ” thay cho từ đi chợ mua sắm như là người dưới xuôi thường gọi. Các phiên chợ này thường tồn tại từ rất lâu đời, và nó là những bản sắc văn hoá vô cùng đặc trưng của các dân tộc ở nước ta.

Đối với chính quyền: ở miền núi, vùng cao, vùng sâu, vùng xa chợ là địa điểm duy nhất hội tụ đông người. Tại chợ có đại diện của các lứa tuổi, tất cả các thôn bản và các dân tộc. Vì thế, đã từ lâu, Chính quyền địa phương đã biết lấy chợ là nơi phổ biến chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, là nơi tuyên truyền cảnh giác và đấu tranh với những phần tử xuyên tạc đường lối của Đảng. Từ phong trào kế hoạch hoá gia đình đến kỹ thuật chăm sóc cây trồng vật nuôi, vệ sinh phòng dịch… đều có thể được phổ biến một cách hiệu quả ở đây. Chính vì lý do đó, chợ miền núi hay miền xuôi đều được bố trí ở trung tâm cụm, xã (nhất là miền núi). Trong mỗi chợ đều giành vị trí trung tâm làm công tác tuyên truyền.

Trên thực tế, một số chợ truyền thống có từ rất lâu đời đang trở thành một địa điểm thu hút khách du lịch (như Chợ Tình Sa Pa, chợ Cầu Mây ở Nam Định…). Nếu được đầu tư thoả đáng cả về cở sở vật chất cũng như sự quan tâm quản lý của Nhà nước, đây sẽ là các địa danh hấp dẫn đối với khách du lịch trong và ngoài nước, và nó sẽ là tiềm năng về kinh tế du lịch quốc gia.

Hiện nay, khi mạng lưới siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng bán lẻ đã hình thành và phát triển mạnh, mặc dù vẫn có tầm quan trọng trong sinh hoạt của người dân, nhưng không vì thế mà chợ mất đi vai trò của mình mà có thể nói chợ đã hoàn thành vai trò lịch sử của mình và sự phát triển mạng lưới chợ chính là sự hỗ trợ cho sự hình thành và phát triển của các loại hình kinh doanh mới, đó là siêu thị và trung tâm thương mại.

1.1.4. Tầm quan trọng của chợ đối với việc phát triển kinh tế xã hội

Chợ không chỉ là một kiểu tổ chức hoạt động kinh tế mà còn là một dạng sinh hoạt văn hóa chứa đựng đầm đà bản sắc các giá trị truyền thống dân tộc, là bộ phận cấu thành trong đời sống kinh tế văn hóa xã hội. Thông qua các loại hình chợ truyền thống, hàng hóa được đưa từ sản xuất đến tiêu dùng, góp phần mở rộng kích thích sản xuất hàng hóa phát triển, phục vụ sản xuất cũng như đời sống cửa các tầng lớp nhân dân trong phạm vi xã, liên xã, liên vùng hoặc khu vực. Cùng với sự phát triển của các mô hình phân phối hiện đại, chợ đóng vai trò to lớn đối với đời sống xã hội nói chung, đặc biệt là thị trường nông thôn. ( Khóa luận Nghiên Cứu Khai Thác Chợ Phục Vụ Phát Triển Du Lịch )

Về lượng các mặt hàng nông thổ sản, thực phẩm tươi sống, chế biến, rau củ quả phục vụ đời sống dân sinh hàng ngày được luân chuyển qua chợ dân sinh chiếm trên 60%, thị trường nông thôn thì con số này lên đến 70%. Điều đó chứng tỏ tầm quan trọng của chợ dân sinh đối với việc thông thương trao đổi mua bán hàng hóa của người dân. Chợ là nơi để bà con nông dân mang sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi, chế biến, các sản phẩm làng nghề đến để trao đổi, mua bán và quảng bá sản phẩm.

Hoạt động của chợ đã đóng góp cho ngân sách Nhà nước hàng năm khá lớn (thông qua thuế thu nhập DN, HTX quản lý chợ, thuế của các hộ kinh doanh, các loại phí, lệ phí). Các loại dịch vụ phục vụ hoạt động của chợ cũng tăng nhanh, giải quyết vấn đề lao động, việc làm cho xã hội. Quản lý tốt chợ góp phần giảm bớt ách tắc giao thông, nâng cao trật tự cảnh quan đô thị, đảm bảo vệ sinh môi trường và vệ sinh thực phẩm.

1.2. Khái quát chung về du lịch và vai trò của chợ trong hoạt động du lịch

1.2.1. Khái niệm du lịch

Khi nói đến du lịch, thường thì người ta nghĩ đến một chuyền đi đến nơi nào đó để tham quan, nghỉ dưỡng, thăm viếng bạn bè họ hàng và dùng thời gian rảnh để tham gia các hoạt động thể dục thể thao, đi dạo, phơi nắng, thưởng thức ẩm thực, xem các chương trình biểu diễn nghệ thuật…. hay chỉ đơn giản quan sát các môi trường xung quanh. Hoặc ở khía cạnh rộng hơn, có thể kể đến những người tìm các cơ hội kinh doanh (business traveller) đi công tác, dự hội nghị, hội thảo hay đi học tập, nghiên cứu khoa học kĩ thuật…

Do hoàn cảnh khác nhau về điều kiện kinh tế xã hội, thời gian và không gian, và cũng do các góc độ nghiên cứu khác nhau, nên mỗi ngành khoa học, mỗi người đều có cách hiểu khác nhau về du lịch. Đúng như 1 chuyên gia về du lịch đã nhận định: “Đối với du lịch, có bao nhiêu tác giả thì có bấy nhiêu định nghĩa”.

Ausher (Áo): “Du lịch là nghệ thuật đi chơi của cá nhân”.

Viện sĩ Nguyễn Khắc Viện: “Du lịch là mở rộng không gian văn hóa của con người”.

Michael & Coltman: “Du lịch là quan hệ tương hỗ, do sự tương tác của 4 nhóm: du khách, cơ quan cung ứng du lịch, chính quyền, người dân tại các nơi đến du lịch”.

Pháp lệnh Du lịch: công bố ngày 20/2/1999 trong Chương I Điều 10: “Du lịch là hoạt động của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm thỏa mãn nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng, trong khoảng thời gian nhất định”.

Có rất nhiều định nghĩa về du lịch nhưng định nghĩa được sử dụng phổ biến là định nghĩa của :

Luật Du lịch: công bố ngày 27/6/2005 trong Chương I Điều 4: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong 1 khoảng thời gian nhất định”.

1.2.2. Ý nghĩa của hoạt động du lịch

Hoạt động du lịch là hoạt động nghỉ ngơi tích cực của con người . Hoạt động du lịch góp phần vào tái sản xuất sức lao động, phục hồi sức khỏe cho con người. Nền sản xuất xã hội loài người ngày càng phát triển hiện đại đòi hỏi cường độ lao động nhịp điệu sinh hoạt của con người ngày càn trở nên khẩn trương căng thẳng.

Hoạt động du lịch đáp ứng nhu cầu giải trí, chưã bệnh nghỉ nghơi, nâng cao tuổi thọ cho con người.

Hoạt động du lịch là hoạt động nhằm nâng cao và phong phú hóa kiến thức của loài người và cũng là một hình thức học tập đặc biệt. Thông qua việc du lịch du khách sẽ thu thập nhiều kiến thức bổ ích.

Hoạt động du lịch là hoạt động rèn luyện đạo đức tinh thần cho con người, làm tăng thêm lòng yêu quê hương đất nước yêu cuộc sống.

1.2.3. Khái niệm tài nguyên du lịch

Theo luật du lịch Việt Nam 2005 : Tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên, di tích lịch sử – văn hóa, công trình lao động sáng tạo của con người và các giá trị nhân văn khác có thể sử dụng nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch là yêu yếu tố cơ bản để hình thành các khu du lịch, điểm du lịch, tuyển du lịch, đô thị du lịch.

Theo giáo trình địa lý du lịch của PGS – TS Nguyễn Minh Tuệ : Tài nguyên du lịch là các đối tượng tự nhiên, văn hóa lịch sử đã bị biến đổi ở những mức độ nhất định dưới ảnh hưởng của nhu cầu xã hội và khả năng sử dụng trực tiếp vào mục đích du lịch.

• Phân loại tài nguyên du lịch ( Khóa luận Nghiên Cứu Khai Thác Chợ Phục Vụ Phát Triển Du Lịch )

Tài nguyên du lịch nhân văn

1.2.4.2 Theo thực trạng sử dụng

Tài nguyên du lịch đã được khai thác Tài nguyên du lịch chưa được khai thác

1.2.4.3.Theo vị trí khai khai thác tài nguyên

Tài nguyên du lịch trên trái đất Tài nguyên du lịch trong vũ trụ

1.2.5. Các loại hình du lịch

Hoạt động du lịch có thể phân nhóm theo các nhóm khác nhau tuỳ thuộc tiêu chí đưa ra. Hiện nay đa số các chuyên gia về du lịch Việt Nam phân chia các loại hình du lịch theo các tiêu chí cơ bản dưới đây:

Phân chia theo môi trường tài nguyên

Du lịch thiên nhiên

Du lịch văn hoá

Phân loại theo mục đích chuyến đi

Du lịch tham quan  Du lịch giải trí

Du lịch nghỉ dưỡng  Du lịch khám phá  Du lịch thể thao

Du lịch lễ hội  Du lịch tôn giáo

Du lịch nghiên cứu (học tập)  Du lịch hội nghị

Du lịch thể thao kết hợp  Du lịch chữa bệnh

Du lịch thăm thân  Du lịch kinh doanh

Phân loại theo lãnh thổ hoạt động

Du lịch quốc tế  Du lịch nội địa  Du lịch quốc gia

Phân loại theo đặc điểm địa lý của điểm du lịch

Du lịch miền biển  Du lịch núi

Du lịch đô thị  Du lịch thôn quê

Phân loại theo phương tiện giao thông

Du lịch xe đạp  Du lịch ô tô

Du lịch bằng tàu hoả

Du lịch bằng tàu thuỷ

Du lịch máy bay

Phân loại theo loại hình lưu trú

Khách sạn

Nhà trọ thanh niên  Camping

Bungaloue Làng du lịch

Phân loại theo lứa tuổi du lịch

Du lịch thiếu niên  Du lịch thanh niên  Du lịch trung niên

Du lịch người cao tuổi

Phân loại theo độ dài chuyến đi

Du lịch ngắn ngày  Du lịch dài ngày

Phân loại theo hình thức tổ chức

Du lịch tập thể  Du lịch cá thể  Du lịch gia đình

Phân loại theo phương thưc hợp đồng

Du lịch trọn gói  Du lịch từng phần

1.2.6. Loại hình du lịch chợ ( Khóa luận Nghiên Cứu Khai Thác Chợ Phục Vụ Phát Triển Du Lịch )

Chưa có một định nghĩa chính thức về loại hình du lịch chợ sau quá trình nghiên cứu tác giả xin đưa ra một định nghĩa của riêng mình :

“Du lịch chợ là loại hình du lịch được diễn ra trong cùng một tour du lịch, hoặc đơn thuần là đi chợ để du lịch, hay là hoạt động mua sắm của du khách khi đi du lịch”

Đây là một hoạt động “móc túi khách” một cách khéo léo, lại tạo cho khách có cảm giác được cảm giác khác nhau sau mỗi một chuyến đi.

Ví như một số chợ cửa khẩu Móng Cái, Hà Tiên… nhiều đoàn khách và nhiều chương trình du lịch đã đưa khách đến đó mua sắm, bởi cái lạ gần cửa khẩu, bởi cái tò mò về sản phẩm của nước bạn sang bán, bởi cái hấp dẫn về giá cả rẻ…

Một số hoạt động du lịch chợ đã diến ra trên nhiều khu chợ khác nhau mà ngày nay vẫn còn đang ở dạng tiềm năng chưa khai thác hết những giá trị của nó cho hoạt động du lịch.

• Khái niệm “chợ du lịch”

“Chợ du lịch” là nơi người dân địa phương bán những sản vật truyền thống của họ, du khách khi đến tham quan và mua sắm nhớ được sản vật truyền thống của địa phương”

Chợ mọc lên để đáp ứng nhu cầu cuộc sống hàng ngày của người dân, nhưng nếu nghe đến chợ du lịch thì đây là khái niệm hoàn toàn mới. Mặc dù khi du lịch các chợ đều được khách du lịch thực hiện trong chuyến hành trình của họ, song để có khái niệm thật cụ thể và khoa học nhất về chợ du lịch hiện chưa có.

Nhưng ta vó thể hiểu chợ du lịch là chợ không chỉ phục vụ cho người dân địa phương mà còn phục vụ cho nhu cầu du lịch và có đủ điều kiện về tài nguyên để hấp dẫn khách du lịch.

Bởi khách du lịch đi du lịch là rời khỏi nơi cư trú thường xuyên của mình để tham quan, nghiên cứu, thỏa mãn nhu cầu vui chơi, giải trí,… đến nơi hấp dẫn, do đó mà chợ cần phải có tính hấp dẫn với du khách.

1.2.7. Lợi ích từ việc phát triển du lịch chợ

• Góp phần đa dạng hóa loại hình du lịch

Sự đa dạng các loại hình du lịch kết hợp với các yếu tố du lịch sẵn có là tiền đề cho sự phát triển du lịch và mở rộng quy mô cho du lịch.

Tuy vậy, với những bước thử nghiệm về các loại hình , du lịch Hải Phòng sẽ có cơ hội phát triển hơn nữa.

• Giáo dục hiệu quả ý thức bảo tồn tài nguyên du lịch

Thông qua du lịch chợ làm tăng sự hiểu biết của du khách đối với tài nguyên du lịch đối với đất nước, người dân có tinh thần trách nhiệm xây dựng cho quê hương giàu mạnh ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ điểm đến.

• Chia sẻ lợi ích từ du lịch với cộng đồng địa phương

Theo Tổ chức Du lịch thế giới (WTO), du lịch là ngành tạo ra nhiều việc làm nhất trên thế giới, với 207 triệu việc làm trực tiếp hoặc gián tiếp; 75% hành khách của ngành hàng không quốc tế là du khách; du lịch toàn cầu mỗi năm mang lại thu nhập hơn 514 tỷ USD; tại 83% nước trên thế giới, du lịch là 1 trong 5 nguồn thu ngoại tệ lớn nhất, riêng tại các nước vùng Caribê, 50% GDP là từ du lịch.

Hơn 80% du khách quốc tế là công dân 20 nước châu Âu, Mỹ, Canada và Nhật Bản. Pháp đang là nước đón nhiều du khách nước ngoài nhất (khoảng 75 triệu lượt), tiếp đó là Tây Ban Nha (53 triệu lượt), Mỹ (41,9 triệu lượt). Trung Quốc, hiện đứng thứ 5 trong sách sách này, có thể nhanh chóng chiếm ngôi vị của Pháp để trở thành nước thu hút nhiều du khách nhất. Du khách từ Châu Á- Thái Bình Dương đã tăng từ 81,8 triệu lượt người năm 1995, lên 131 triệu lượt năm 2002, chiếm gần 1/5 tổng số du khách thế giới. ( Khóa luận Nghiên Cứu Khai Thác Chợ Phục Vụ Phát Triển Du Lịch )

Từ những con số trên cho thấy du lịch góp phần quan trọng thế nào ngành công nghiệp không khói này ngày càng phát triển mạnh mẽ và nuôi sống rất nhiều người. Phát triển du lịch chợ góp phần nuôi sống nhiều người hơn nữa góp phần ổn định cuộc sống cho nhiều người dân địa phương nói riêng và người dân trong thành phố nói chung.

• Tăng cường nâng cao nhận thức và giao lưu văn hóa cho người dân địa phương

Chợ là môi trường thu hút mọi tầng lớp không phân biệt giàu, nghèo, địa vị cao thấp, không phân biệt danh giới tất cả mọi người đều có thể tham gia hoạt động chợ những người dân quanh khu vực chợ nói riêng và người dân Hải Phòng nói chung sẽ có cơ hội giao lưu trao đổi văn hóa với nhiều người đền từ nhiều quốc gia và đến từ những nền văn hóa khác nhau.

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

Theo Tổng cục Du Lịch Ngành Du lịch đã chú trọng nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn phát triển du lịch trong nước và quốc tế, hoàn chỉnh dần hệ thống các quan điểm, chủ trương, chính sách phát triển du lịch. Du lịch được Đảng và Nhà nước xác định là „„Một ngành kinh tế quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của đất nước” với mục tiêu: „„Phát triển mạnh du lịch, từng bước đưa nước ta trở thành trung tâm du lịch có tầm cỡ trong khu vực”. …Hình thành một số trung tâm dịch vụ, du lịch có tầm cỡ khu vực và quốc tế… Đa dạng hóa sản phẩm và các loại hình du lịch, nâng cao chất lượng để đạt tiêu chuẩn quốc tế…”. Chính nhờ sự định hướng chiến lược như vậy, bằng sự nỗ lực, cố gắng vượt bậc của toàn Ngành trong thực hiện các giải pháp mang tính đồng bộ và huy động được nhiều nguồn lực vào phát triển, Du lịch Việt Nam đã đạt được những thành quả quan trọng, ngày càng tăng cả quy mô và chất lượng, dần khẳng định vai trò, vị trí là ngành kinh tế mũi nhọn, tạo động lực để phát triển kinh tế – xã hội đất nước.

Trong sự nghiệp đổi mới phát triển du lịch, công tác đào tạo, bồi dưỡng nhân lực du lịch đã được chú trọng và đạt được những tiến bộ đáng ghi nhận. Mạng lưới cơ sở đào tạo du lịch bậc đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, dạy nghề và nhiều trung tâm dạy nghề được hình thành và phát triển nhanh, đang được định hướng, quy hoạch và điều chỉnh hợp lý. Cơ sở vật chất kỹ thuật của các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng nhân lực du lịch được nâng cấp, xây dựng mới, trang bị ngày càng đồng bộ và hiện đại. Đội ngũ giáo viên, giảng viên tăng nhanh về số lượng, nâng dần về kiến thức nghiệp vụ, ngoại ngữ. Chương trình, giáo trình đào tạo, bồi dưỡng được xây dựng, từng bước được chuẩn hóa; chất lượng đào tạo, bồi dưỡng được nâng lên một bước hình thành lực lượng lao động có tay nghề cao, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Kiến thức về du lịch cũng cần được quan tâm không chỉ có những người làm du lịch mới hiểu về du lịch mà những du khách cũng cần có kiến thức về du lịch để họ hiểu rõ ý nghĩa của du lịch và khi có kiến thức về du lịch du khách cũng có ý thức bảo vệ môi trường và du lịch an toàn hơn.

Tác giả đã hệ thống và đưa ra cơ sở lý luận chung về chợ và loại du lịch chợ : khái niệm chợ, khái niệm du lịch chợ, vai trò của chợ và du lịch chợ với việc phát triển du lịch các vấn đề liên quan như phân loại chợ,đặc điểm và vai trò của chợ trong cuộc sống, ý nghĩa của du lịch. Lý luận trên giúp hệ thống lại một số kiến thức về chợ và du lịch và đưa ra hướng nhìn mới về du lịch chợ.

Các bạn có thể tham khảo thêm:

→ Khóa luận Thực Trạng Khai Thác Chợ Phục Vụ Phát Triển Du Lịch ở Hải Phòng