Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài khóa luận tốt nghiệp “Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh, mình nhận thấy rằng đề tài không chỉ giúp bản thân vận dụng hiệu quả những kiến thức đã học vào thực tế mà còn góp phần củng cố, mở rộng hiểu biết và tích lũy kinh nghiệm quý báu cho công việc và chuyên môn sau này. Với mong muốn hỗ trợ các bạn sinh viên đang trong quá trình học tập và làm khóa luận, mình xin chia sẻ đề tài khóa luận tốt nghiệp: Thực trạng áp dụng thương mại điện tử trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam này như một tài liệu tham khảo hữu ích, hy vọng sẽ phần nào giúp các bạn định hướng tốt hơn khi nghiên cứu các vấn đề liên quan đến công tác đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp.
I. SỰ CẦN THIẾT CỦA TMĐT ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
Thương mại điện tử xuất hiện và thổi làn gió mới làm thay đổi hoạt động kinh doanh của nhiều doanh nghiệp trên thế giới cũng như ở Việt Nam. TMĐT đang ngày càng thể hiện vai trò quan trọng, tích cực của mình trên mọi mặt đời sống kinh tế – xã hội nói chung và lĩnh vực hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nói riêng. Đây được coi là chìa khóa hữu hiệu của các doanh nghiệp trong xu thế hội nhập sâu rộng như hiện nay. Nói cách khác, doanh nghiệp Việt Nam muốn cạnh tranh thành công trên trường quốc tế, khẳng định uy tín và giữ vững thương hiệu trên thị trường toàn cầu, không cách nào khác, doanh nghiệp đó phải chủ động, tích cực ứng dụng những tiến bộ khoa học – công nghệ, trong đó có sự góp mặt rất lớn của thương mại điện tử vào hoạt động sản xuất – kinh doanh của mình. Ứng dụng TMĐT là xu thế tất yếu và khách quan nếu doanh nghiệp đó muốn tồn tại và phát triển trong thời đại hiện nay. Doanh nghiệp áp dụng phương thức kinh doanh này là một việc đúng đắn và cần thiết bởi những lợi ích mà TMĐT đem lại là không hề nhỏ.
Những cơ hội mà TMĐT có thể mang lại cho các doanh nghiệp có thể chia thành: tiết kiệm chi phí, tiết kiệm thời gian và những lợi ích về chất lượng. Tuy nhiên, yếu tố chính để các doanh nghiệp tham gia vào TMĐT không phải là tiết kiệm chi phí mà là thời gian và chất lượng sản phẩm và dịch vụ.
- Tiết kiệm chi phí
Khi tham gia vào TMĐT, doanh nghiệp có thể tiết kiệm được rất nhiều chi phí. Trước hết, bộ máy nhân sự của doanh nghiệp sẽ được rút gọn theo hướng ngày càng hợp lý. Một nhân viên có thể giao dịch được với nhiều khách hàng cũng một lúc và có thể đảm nhận được nhiều khâu của quá trình kinh doanh, có thể thay thế được nhiều nhân viên trước đây. Những chi phí bưu điện cũng được giảm đi, các doanh nghiệp chỉ cần chuyển những tài liệu đó qua mạng Internet với tốc độ nhanh và chi phí thấp. Hơn nữa, những chi phí lưu kho, thuê kho, bảo quản cũng được tiết kiệm. Doanh nghiệp không cần thiết phải lưu trữ nhiều hàng hóa như trước đây mà chỉ cần lưu trữ một lượng nhỏ, có khi không cần lưu trữ. Khi có đơn đặt hàng, doanh nghiệp liên hệ với nhà cung cấp và mua hàng, sau đó chuyển cho khách hàng của mình. Đây là mô hình mà các cửa hàng trực tuyến thường sử dụng. Ngoài ra, những chi phí trong thanh toán cũng giảm đi rất nhiều. Những chi phí cho quảng cáo, tiếp thị, phân phối sản phẩm cũng thay đổi. TMĐT ra đời cho phép các doanh nghiệp có thêm phương tiện quảng cáo. Doanh nghiệp đăng ký với các công cụ tìm kiếm, những trang web thông dụng để khách hàng có thể dễ dàng tìm đến với sản phẩm, dịch vụ của mình. Những chi phí cho hoạt động quảng cáo này thấp hơn nhiều so với những chiến dịch quảng cáo trước đây. Tuy nhiên, chúng ta vẫn không thể phủ nhận vai trò quan trọng của các phương tiện quảng cáo truyền thống.
- Tiết kiệm thời gian Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
Khi sử dụng TMĐT, các doanh nghiệp sẽ giảm được đáng kể thời gian cho hầu như tất cả các quá trình kinh doanh. Điều này thực sự quan trọng trong môi trường cạnh tranh và xu thế toàn cầu hóa hiện nay. Các doanh nghiệp phải nắm bắt một cách nhanh nhạy những thay đổi của thị trường, những xu thế mới để đề ra biện pháp hữu hiệu hạn chế rủi ro, đi trước đối thủ trong việc cung cấp những sản phẩm, dịch vụ mới ra thị trường, nắm bắt cơ hội mà thị trường mang lại. TMĐT có thể giúp doanh nghiệp làm được điều này. TMĐT sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp thu được những phản hồi từ phía thị trường nhanh hơn do tốc độ thu và nhận thông tin của những quá trình trong TMĐT rất nhanh và gần như tức thời cũng như thông tin trên mạng Internet rất phong phú để doanh nghiệp có thể đưa ra những quyết định chính các, từ đó, tính linh hoạt trong kinh doanh là rất cao. Hơn nữa, TMĐT còn giúp cho quá trình đặt hàng và thực hiện đơn hàng nhanh hơn. Thời gian đưa sản phẩm ra thị trường được rút nhắn, thời gian giao hàng giảm đi, và quá trình thanh toán cũng diễn ra nhanh hơn.
- Nâng cao khả năng cạnh tranh
Thị trường tiêu thụ, đặc biệt là thị trường ngoài nước đang là một vấn đề bức xúc nhất đối với các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay. Nước ta có nhiều thế mạnh về các sản phẩm nông sản và thủ công mỹ nghệ. Tuy nhiên, các doanh nghiệp trong lĩnh vực này vẫn gặp nhiều khó khăn trong quá trình tiếp cận thị trường và nâng cao khả năng cạnh tranh. Những hạn chế về thời gian và không gian là trở ngại căn bản đối với khách hàng nước ngoài mỗi khi giao dịch với doanh nghiệp Việt Nam. Do không tiếp cận trực tiếp được với khách hàng nên hàng hóa của chúng ta phải mua bán qua nhiều khâu trung gian, làm chi phí tăng lên và giá thành xuất khẩu thường cao hơn 10% – 15% so với hàng của Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia. Vì thế, thương mại điện tử
- cầu nối trực tiếp rút ngắn khoảng cách giữa Việt Nam với thị trường thế giới
- là một giải pháp hữu hiệu đối với các doanh nghiệp hiện
II. THỰC TRẠNG CƠ SỞ HẠ TẦNG CHO THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
2.1. Đặc điểm của doanh nghiệp Việt Nam
Hiện nay, đại bộ phận các doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu là các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs). Đây được đánh giá là hình thức tổ chức kinh doanh thích hợp, có ưu thế về tính năng, linh hoạt, thích ứng nhanh với yêu cầu của thị trường và là phương tiện hiệu quả giải quyết công ăn việc làm. Việc khuyến khích phát triển SMEs là rất cần thiết và phù hợp với điều kiện về vốn, về công nghệ và trình độ quản lý ở Việt Nam. Tuy nhiên, sự phát triển của SMEs ở nước ta còn chậm và chưa ổn định, điều đó xuất phát từ những hạn chế và khó khăn của bản thân các doanh nghiệp. Phát triển SMEs trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế như hiện nay là một nội dung hết sức quan trọng trong đường lối xây dựng và phát triển kinh tế đất nước, góp phần phát huy mọi khả năng của các tầng lớp nhân dân, của cả dân tộc trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Trên thế giới chưa có một định nghĩa thống nhất về SMEs. Theo Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), SMEs được định nghĩa như là những doanh nghiệp độc lập, không gắn với cái gì mà thuê lao động ít hơn một con số cụ thể.
Theo Nghị định 90/2019/NĐ-CP ngày 23/11/2019: “Doanh nghiệp vừa và nhỏ là những cơ sở sản xuất, kinh doanh độc lập, đã đăng ký doanh nghiệp theo pháp luật hiện hành, có vốn không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người”.
Với tiêu chí chính là lao động và vốn, hiện nay ở Việt Nam có khoảng 80% doanh nghiệp nhà nước thuộc loại có quy mô vừa và nhỏ, chỉ trừ 20% doanh nghiệp nhà nước có quy mô lớn là các tổng công ty và một số doanh nghiệp nhà nước thuộc loại lớn, còn trong khu vực tư nhân, doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm tỷ trọng 97% xét về vốn và 99% xét về lao động so với tổng số doanh nghiệp trong cả nước. Với tỷ lệ lớn như vậy, các doanh nghiệp vừa và nhỏ này là một trong những nguồn động lực mạnh mẽ tạo nên sự tăng trưởng liên tục của nền kinh tế và là nới tạo ra việc làm chủ yếu cho gần 90% lực lượng lao động ở cả nông thông và thành thị nước ta.
Tóm lại, các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam có một số đặc điểm chủ yếu sau:
- Thứ nhất, SMEs Việt Nam thường gắn với công nghệ lạc hậu, thủ công. Công nghệ lạc hậu chiếm tỷ trọng rất lớn, đây là điểm khác biệt lớn giữa SMEs Việt Nam với SMEs của các nước công nghiệp phát triển. Mặt khác, tốc độ đổi mới công nghệ còn rất chậm. Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
- Thứ 2, quy mô SMEs nhỏ, vốn hoạt động không nhiều, địa bàn và phạm vi hoạt động của các doanh nghiệp còn hạn chế, chủ yếu sản xuất và tiêu thụ trong vùng tại địa phương. Hiện nay, SMEs đang gặp phải khó khăn về thiếu vốn để kinh doanh và mở rộng kinh Thị trường cung ứng vốn cho SMEs chủ yếu là thị trường phi tài chính. Hầu hết, SMEs nhất là các doanh nghiệp ngoài quốc doanh không tiếp cận được nguồn tín dụng chính thức.
- Thứ ba, đội ngũ các chủ SMEs chưa được đào tạo đầy đủ. Gần 50% số chủ doanh nghiệp thuộc khu vực ngoài quốc doanh không có bằng cấp chuyên môn và chỉ có trên 31% chủ doanh nghiệp ngoài quốc doanh có bằng cao đẳng trở lên. Chủ doanh nghiệp hoạt động chủ yếu dựa trên kinh nghiệm và mối quan hệ thân quen. Lực lượng lao động trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ ít được đào tạo chính quy mà chủ yếu theo phương pháp truyền nghề, kinh nghiệm. Gần 75% lao động trong SMEs chưa tốt nghiệp phổ thông, chỉ có trên 5% lao động trong các doanh nghiệp ngoài quốc doanh có trình độ đại học, trong đó tập trung chủ yếu ở các công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần.
- Thứ tư, việc tổ chức quản lý giám sát trong SMEs còn thiếu chặt chẽ, còn buông lỏng. Nhiều doanh nghiệp không đăng kinh doanh hoặc hoạt động không đúng với đăng ký kinh doanh.
2.2. Cơ sở pháp lý cho Thương mại Điện tử
Từ đầu những năm 90, Đảng và Nhà nước đã quan tâm xây dựng các cơ chế, chính sách và các văn bản pháp quy về phát triển công nghệ thông tin. Đây là cơ sở nền tảng để phát triển TMĐT sau này.
- Ngày 4 tháng 8 năm 1993, Chính phủ đã ra Nghị Quyết số 49/CP về phát triển công nghệ thông tin ở nước ta trong những năm 90.
- Ngày 05/03/1997, Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định thành lập Ban điều phối quốc gia mạng Internet ở Việt Nam. Dưới sự chỉ đạo của Ban điều phối quốc gia, dịch vụ Internet ở nước ta đã được chính thức khai trương vào ngày 19/11/1997.
- Ngày 05 tháng 06 năm 2018, Chính phủ đã ra Nghị quyết số 07/2018/NQ-CP về xây dựng và phát triển công nghiệp phần mềm giai đoạn 2018 – 2023. Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
- Ngày 17 tháng 10 năm 2018, Bộ Chính trị đã ra Chỉ thị số 58 – CT/TW về đẩy mạnh ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin. Đây là một tiền đề tạo nhiều thuận lợi cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng cho TMĐT.
- Ngày 20 tháng 11 năm 2018, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 128/2018/QĐ – TTg về một số chính sách và biện pháp khuyến khích đầu tư và phát triển công nghiệp phần mềm.
Dự thảo văn kiện trình Đại hội IX của Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhấn mạnh: “Phát triển thương mại điện tử. Nâng cao năng lực và chất lượng hoạt động thương mại để hội nhập có hiệu quả với khu vực và thế giới”; “Phát triển nhanh các loại hình dịch vụ tài chính, ngân hàng, kiểm toán, tư vấn pháp luật, dịch vụ trí tuệ, công nghệ tin học, công nghệ phần mềm, dịch vụ kỹ thuật,….Tốc độ tăng trưởng bình quân giá trị gia tăng các ngành dịch vụ trên 6%/năm”.
Sáng 19/11/2023, Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam đã thông qua Luật giao dịch điện tử với 72,27% đại biếu tán thành. Luật có hiệu lực từ 01/03/2024.
Luật gồm 8 chương, 54 điều quy định về thông điệp điện tử; chữ ký điện tử và chứng thực chữ ký điện tử; giao kết và thực hiện hợp đồng điện tử; giao dịch điện tử của cơ quan nhà nước; an ninh, an toàn, bảo vệ, bảo mật trong giao dịch điện tử; giải quyết tranh chấp và xử lý vi phạm trong giao dịch điện tử…
Phạm vi điều chỉnh chủ yếu là giao dịch điện tử trong hoạt động của các cơ quan nhà nước, trong lĩnh vực dân sự, kinh doanh, thương mại.
Theo Luật giao dịch điện tử, “Nhà nước công nhận giá trị pháp lý của chữ ký điện tử và chứng thư điện tử nước ngoài nếu chữ ký hoặc chứng thư điện tử đó có độ tin cậy tương đương với độ tin cậy của chữ ký và chứng thư điện tử theo quy định của pháp luật. Việc xác định mức độ tin cậy của chữ ký điện tử và chứng thư điện tử nước ngoài phải căn cứ vào các tiêu chuẩn quốc tế đã được thừa nhận, điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và các quy định liên quan khác”.
Nguyên tắc tiến hành giao dịch điện tử được Luật chỉ rõ: lựa chọn giao dịch bằng phương thức điện tử là tự nguyện của cơ quan, tổ chức, cá nhân; được tự thỏa thuận về việc lựa chọn công nghệ để thực hiện giao dịch; không một công nghệ nào được xem là duy nhất trong giao dịch điện tử, bảo đảm sự bình đẳng và an toàn.
Luật công nhận và bảo vệ hợp đồng điện tử: “Giá trị của hợp đồng không thể bị phủ nhận chỉ vì hợp đồng đó được thể hiện dưới dạng thông điệp dữ liệu. Trong giao kết và thực hiện hợp đồng điện tử, thông báo dưới dạng thông điệp dữ liệu có giá trị pháp lý như thông báo bằng phương thức truyền thống”. Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
Khi tiến hành giao dịch điện tử, cơ quan nhà nước phải quy định cụ thể về: định dạng, biểu mẫu của thông điệp dữ liệu; loại chữ ký điện tử, chứng thực điện tử trong trường hợp giao dịch điện tử cần có chữ ký, chứng thực điện tử; các quy trình bảo đảm tính toàn vẹn, an toàn, bí mật của giao dịch điện tử.
Luật nghiêm cấm các hành vi: cản trở việc lựa chọn sử dụng giao dịch điện tử, cản trở, ngăn chặn trái phép quá trình truyền gửi và nhận thông điệp dữ liệu; thay đổi, xóa, hủy, giả mạo, sao chép, tiết lộ, hiện thị, di chuyển trái phép một phần hoặc toàn bộ thông điệp dữ liệu; tạo ra hoặc phát tán chương trình phần mềm (virus) làm rối loạn, thay đổi, phá hoại hệ thống điều hành; tạo ra thông điệp dữ liệu nhằm thực hiện hành vi trái pháp luật; gian lận, mạo nhận, chiếm đoạt hoặc sử dụng trái phép chữ ký điện tử của người khác.
Theo Luật, Bộ Bưu chính Viễn thông chịu trách nhiệm trước Chính phủ chủ trì, phối hợp với các Bộ, Ngành có liên quan thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động giao dịch điện tử.
Tuy nhiên, vai trò quản lý nhà nước về thương mại điện tử vẫn chưa được thể hiện nổi bật. Nước ta chưa có các văn bản pháp quy cũng như chiến lược dài hạn, kế hoạch trung hạn về thương mại điện tử, chưa có chính sách cụ thể để hỗ trợ doanh nghiệp. Các dịch vụ công hỗ trợ cho thương mại điện tử, do các cơ quan nhà nước cung cấp cũng mới dừng lại ở mức kế hoạch hay triển khai thí điểm. Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
Ngày 01/12/2024, Viện tin học doanh nghiệp – Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Sở Bưu chính Viễn thông tổ chức hội thảo “Ứng dụng thương mại điện tử trong doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển” tại tỉnh Đăklăk với mục tiêu đánh giá thực trạng ứng dụng, đồng thời, hội thảo cũng đã đưa ra các giải pháp hỗ trợ nhằm giúp các doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh cũng như đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực.
Trong bối cảnh nước ta vừa chính thức là thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), vấn đề ứng dụng thương mại điện tử trong doanh nghiệp đang được Chính phủ cùng các doanh nghiệp hết sức quan tâm. Hiện nay, tại hầu hết các nền kinh tế phát triển trên thế giới có đến 90% giá trị TMĐT là từ loại hình doanh nghiệp với doanh nghiệp (Business to Business). Theo kế hoạch phát triển tổng thể thương mại điện tử giai đoạn 2024 – 2028 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đến năm 2028, 60% số doanh nghiệp lớn, 80% doanh nghiệp vừa và nhỏ ứng dụng TMĐT và 10% số hộ gia đình tham gia mua bán qua TMĐT.
Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Thảo, Phó tổng thư ký VCCI, Viện trưởng viện tin học doanh nghiệp (ITB), cho biết: “Việc ứng dụng TMĐT trong doanh nghiệp để đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển cần thiết phải được thực hiện một cách đồng bộ và thống nhất giữa các cấp chính quyền và các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần phải thấy được tầm quan trọng của việc ứng dụng TMĐT và phải nắm rõ khả năng của mìh để từ đó, lựa chọn được những giải pháp đúng đắn”.
Trong năm 2025, môi trường pháp lý cho thương mại điện tử đã tương đối hoàn thiện nhờ một loạt các văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn Luật Giao dịch điện tử và Luật Công nghệ thông tin được ban hành, như Nghị định số 26/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Giao dịch điện tử về Chữ ký số và Dịch vụ chứng thực chữ ký số; Nghị định số 27/2025/NĐ-CP về Giao dịch điện tử trong hoạt động tài chính; Nghị định số 35/2025/NĐ-CP về Giao dịch điện tử trong hoạt động ngân hàng; Nghị định số 63/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực công nghệ thông tin và Nghị định số 64/2025/NĐ-CP về ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của cơ quan nhà nước.
Nhiều văn bản chuyên ngành đã được ban hành. Chẳng hạn trong lĩnh vực ngân hàng là các Quyết định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về Quy chế cấp phát, quản lý và sử dụng chứng chỉ số của Ngân hàng Nhà nước; Quy chế phát hành, thanh toán, sử dụng và cung cấp dịch vụ hỗ trợ hoạt động thẻ ngân hàng; Thông tư sử đổi Thông tư số 09/2021/TT-NHNN hướng dẫn thực hiện một số quy định tại Nghị định số 55/2019/NĐ-CP cho phù hợp với Luật Giao dịch điện tử và các nghị định hướng dẫn thi hành. Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
Trong lĩnh vực tài chính và hải quan, Bộ Tài chính và Tổng cục Hải quan đã ban hàng các Quy định về thí điểm thủ tục hải quan điện tử; Quy trình thủ tục hải quan điện tử; Quy chế áp dụng quản lý rủi ro trong thí điểm thủ tục hải quan điện tử; Quy chế công nhận tổ chức cung cấp dịch vụ giá trị gia tăng trong hoạt động hải quan. Trong lĩnh vực thương mại là Quyết định số 018/2025/QĐ-BTM của Bộ Thương mại về việc ban hành Quy chế cấp chứng nhận xuất xứ điện tử.
Và gần đây, ngày 16/01/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 06/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại. Điều 52 của Nghị định này quy định chi tiết về xử phạt những hành vi vi phạm liên quan tới chứng từ điện tử trong hoạt động thương mại.
Các văn bản trên cùng nhiều văn bản liên quan tới thương mại điện tử và công nghệ thông tin khác được ban hành trong năm 2025 đã góp phần làm cho hệ thống pháp luật về thương mại điện tử hoàn thiện hơn.
2.3. Cơ sở hạ tầng viễn thông và Công nghệ thông tin
TMĐT là hệ quả tất yếu của sự phát triển kỹ thuật máy tính điện tử, kỹ thuật số hóa và của công nghệ thông tin. Hạ tầng công nghệ kỹ thuật cho TMĐT hiện đang là vấn đề được Chính phủ và nhiều cơ quan chức năng của Nhà nước quan tâm. Tuy nhiên, đứng về cả hai phía Nhà nước và doanh nghiệp thì cơ sở hạ tầng và công nghệ kém phát triển sẽ hạn chế trực tiếp tới phát triển TMĐT ở Việt Nam.
Hạ tầng viễn thông Việt Nam trong những năm gần đây đã có bước phát triển khá nhanh. Mạng thông tin di động tiêu chuẩn GSM cũng đã phủ sóng cả nước. Về cơ bản, mạng điện thoại đã được số hóa. Mạng trục Internet quốc gia hiện đang kết nối trực tuyến với Internet theo 6 tuyến qua 3 cổng đi quốc tế là Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng với 2334 kênh, liên lạc trực tiếp với gần 40 quốc gia và liên lạc quá giang qua hơn 200 nước trên thế giới.
Mạng lưới viễn thông trong nước và quốc tế luôn được đầu tư phát triển và hiện đại hóa. Mạng viễn thông quốc tế đã xây dựng với cả hai phương thức vệ tinh và cáp quang. Hiện nay, toàn bộ 64 tỉnh, thành phố trong cả nước có thể kết nối mạng Internet mà không phải sử dụng qua mạng điện thoại đường dài. Từ năm 2019 đến 2024, tổng số thuê bao di động của Việt nam tăng từ 1,25 triệu lên 15,5 triệu, với tốc độ tăng trưởng hàng năm đạt 65,4% gấp 2,5 lần mức bình quan của Châu Á và gấp gần 3 lần mức bình quân của thế giới. Tuy nhiên, xét tương quan về dân số, tỷ lệ thuê bao di động của Việt nam vẫn còn tương đối thấp (năm 2024 đạt tỷ lệ 18,17 thiết bị/100 dân, so với con số 29,28 của Châu Á và 40,91 của thế giới).
Trong năm 2025, số thuê bao điện thoại phát triển mới ước tính đạt 18,5 triệu thuê bao, nâng tổng số thuê bao trên cả nước tính đến hết tháng 12/2025 đạt 46 triệu thuê bao. Số thuê bao Internet phát triển mới năm 2025 ước tính đạt 1,18 triệu thuê bao. Số người sử dụng Internet là 18,2 triệu người, chiếm 21,4 % dân số cả nước.
Trong 5 tháng đầu năm 2026, hoạt động bưu chính viễn thông vẫn tiếp tục phát triển với số thuê bao điện thoại đạt 5,9 triệu thuê bao, nâng tổng số thuê bao trên cả nước tính đến hết tháng 5/2026 là 52,6 triệu thuê bao, đạt mật độ 60,1 máy/100 dân. Số thuê bao Internet phát triển mới 5 tháng đầu năm đạt 486,2 nghìn thuê bao, tính đến hết tháng 5/2026, cả nước có 5,6 triệu thuê bao.
2.4. Cơ sở nguồn nhân lực cho Thương mại Điện tử Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
Trong năm 2025, hoạt động động phổ biến, tuyên truyền và đào tạo v thương mại điện tử đã được đẩy mạnh một cách toàn diện trên phạm vi cả nước và thu được những kết quả cụ thể. Nhiều doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở vấn đề nhận thức những lợi ích to lớn mà thương mại điện tử mang lại mà đã thấy được sự cần thiết phải tập hợp lại để hỗ trợ nhau trong việc triển khai các ứng dụng TMĐT.
Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (Vecom) đã được thành lập vào giữa năm 2025 với hơn 150 cá nhân và doanh nghiệp đăng ký làm hội viên ban đầu. Nhiều sự kiện lớn về thương mại điện tử đã được tổ chức và tuyên truyền trên nhiều kênh thông tin đại chúng như Diễn đàn Thương mại điện tử Việt Nam 2025 (Vebiz), Hội thảo bảo vệ dữ liệu cá nhân trong Thương mại điện tử, Chương trình xếp hạng website thương mại điện tử uy tín (TrustVn), Chương trình Sinh viên với Thương mại điện tử, các sự kiện liên quan tới bình chọn và trao giải thưởng cúp vàng về thương mại điện tử của Hội Tin học Việt Nam (VAIP) và Hiệp hội doanh nghiệp phần mềm Việt Nam (Vinasa).
Cũng trong năm 2025, Bộ Công Thương luôn coi trọng hoạt động tấp huấn cho các cán bộ quản lý Nhà nước và doanh nghiệp về Thương mại điện tử. Với sự phối hợp và giúp đỡ của nhiều Sở Thương mại và các đơn bị khác, bao gồm Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nhiều khóa tập huấn về kỹ năng ứng dụng thương mại điện tử đã được tổ chức và có hiệu quả tích cực.
Việc ứng dụng TMĐT trong hoạt động kinh doanh không làm thay đổi quy trình công việc mà còn giảm bớt thời gian, công sức và chi phí của người thực hiện. Vì vậy, nó không đòi hỏi phải đào tạo lại nhân sự tốn kém. Những kiến thức về nghiệp vụ kinh doanh nhìn chung không cần phải đào tạo lại nhiều nhưng trình độ ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh và trình độ ứng dụng công nghệ của các cán bộ làm công tác xuất nhập khẩu, giao nhận, vận chuyển hàng hóa cần phải được nâng cao hơn nhiều.
Mặc dù đến nay đã có nhiều công ty nối mạng Internet nhưng khả năng khai thác, tận dụng những lợi ích của dịch vụ này còn nhiều hạn chế. Họ chủ yếu sử dụng mạng để gửi e-mail, truy cập thông tin. Việc sử dụng các phần mềm ứng dụng về mã hóa, tạo lập khóa, bảo mật thông tin cũng còn nhiều bất cập. Rất nhiều công ty giao nhận, công ty vận tải và các công ty xuất nhập khẩu của Việt Nam hiện nay chưa có các phần mềm ứng dụng đó, chứ chưa nói đến việc sử dụng hay sử dụng thành thạo.
2.5. Cơ sở hạ tầng thanh toán điện tử
Thanh toán điện tử là một trong những cơ sở quan trọng để phát triển TMĐT. Lòng tin của khách hàng vào TMĐT phụ thuộc nhiều vào độ tin cậy và sự tiện lợi của hệ thống thanh toán điện tử. Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
Từ năm 2023 trở lại trước, các website thương mại điện tử Việt Nam chủ yếu chỉ cung cấp các thông tin về doanh nghiệp, sản phẩm và dịch vụ. Các giao dịch B2C và C2C tự phát triển theo nhu cầu của thị trường một cách nhỏ lẻ do thiếu sự bảo hộ về mặt pháp luật. Vào thời điểm đó, cơ sở hạ tầng cho thanh toán điện tử trong các giao dịch thương mại điện tử chưa được xây dựng. Đến năm 2024, khung pháp lý về thương mại điện tử cơ bản đã hình thành, thanh toán điện tử bắt đầu được nhắc tới, một số ngân hàng tiên việc triển khai thanh toán điện tử nhưng vẫn còn mang tính chất đơn lẻ, manh mún với dịch vụ thanh toán hóa đơn qua hệ thống ATM, dịch vụ ngân hàng trực tuyến mới chỉ dừng lại ở tiện ích cung cấp thông tin.
- Tuy nhiên, từ đầu năm 2025, thanh toán điện tử đã có bước phát triển đáng kể với một số đặc điểm chính sau:
Mở rộng đối tượng triển khai và ứng dụng thanh toán trực tuyến: Tháng 2/2025, Công ty Hàng không Cổ phần Pacific Airlines và Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (VCB) cùng triển khai dịch vụ bán vé máy bay qua mạng Internet, áp dụng giải pháp thanh toán điện tử qua thẻ tín dụng. Tháng 4/2025, mạng thanh toán điện tử Công ty Mạng thanh toán Vina (PayNet) ra mắt, cung cấp các giao dịch thanh toán hóa đơn điện nước, Internet, điện thoại, bảo hiểm, vv…qua máy ATM, điểm chấp nhận thẻ (POS), và ePOS. Dịch vụ Fast-Vietpay của Ngân hàng Kỹ thương và thẻ đa năng Ngân hàng Đông á cho phép chủ thẻ thanh toán tiền mua hàng trực tuyến tại một số website. Tháng 10/2025, Công ty Giải pháp thanh toán Việt Nam chính thức cung cấp dịch vụ thanh toán VnTopUp qua điện thoại di động.
Kết nối sâu rộng của các liên minh thẻ: 27 ngân hàng liên kết tạo nên mạng thanh toán Smartlink cùng với việc kết nối thành công của 4 ngân hàng lớn trong Công ty Cổ phần Chuyển mạch Tài chính Quốc gia Việt Nam (Banknetvn) đã giúp thị trường thẻ phát triển mạnh và mang lại nhiều tiện ích hơn cho người tiêu dùng. Hai mạng thanh toán này chiếm khoảng 90% thị phần thẻ cả nước đã ký cam kết hợp tác và đang nỗ lực cho ra mắt loại thẻ thanh toán có thể thực hiện mọi giao dịch cần đến thanh toán điện tử. Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
Đa dạng hóa các loại hình thanh toán điện tử: Các kênh thanh toán điện tử phổ biến bao gồm thanh toán thẻ qua hệ thống ATM/POS, thanh toán trực tuyến qua Internet và thanh toán qua tin nhắn SMS. Trong đó, được kỳ vọng hơn cả là kênh thanh toán qua Internet. Thanh toán trực tuyến bằng thẻ qua mạng Internet cũng là nhu cầu lớn không chỉ của các website bán hàng mà còn của số đông người tiêu dùng nhưng cho đến nay vẫn được cung cấp khá hạn chế.
Luật Giao dịch điện tử chính thức có hiệu lực từ ngày 01/03/2024, cùng với các nghị định hướng dẫn dưới Luật đã tạo thành hành lang pháp lý cơ bản để thương mại điện tử đi vào cuộc sống cũng như hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam. Trong đó, các nghị định hướng dẫn về giao dịch điện tử trong hoạt động ngân hàng và hoạt động tài chính đã góp phần định hình hướng phát triển mới cho các lĩnh vực này, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng và doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập ngày một sâu rộng.
Trong năm 2023 và 2024, hệ thống thanh toán điện tử yếu kém luôn được các doanh nghiệp đánh giá là trở ngại lớn thứ hai đối với phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam. Các doanh nghiệp tỏ ra khá lúng túng khi muốn triển khai một quy trình ứng dụng thương mại điện tử trọn vẹn trong bối cảnh hệ thống thanh toán điện tử còn yếu. Bên cạnh đó, người tiêu dùng cũng chưa có nhận thức đúng đắn và đầy đủ về các dịch vụ thanh toán điện tử. Điều này ảnh hưởng không nhỏ tới sự phát triển của thương mại điện tử Việt Nam trong thời gian vừa qua.
Thực tiễn cho thấy thanh toán điện tử là một điều kiện cần của thương mại điện tử. Thương mại điện tử khó có thể phát huy được hết ưu điểm của mình khi chưa có hệ thống thanh toán điện tử với năng lực đủ mạnh. Tốc độ phát triển của thương mại điện tử Việt Nam trong những năm qua đang đặt ra nhu cầu về một hệ thống thanh toán điện tử hiện đại để hỗ trợ doanh nghiệp và người tiêu dùng tận dụng tối đa lợi ích của phương thức kinh doanh mới này.
Nhìn chung, thanh toán bằng tiền mặt hiện còn rất phổ biến trong các giao dịch hàng ngày. Tiền mặt vẫn là phương tiện thanh toán chiếm tỷ trọng lớn trong khu vực doanh nghiệp và người tiêu dùng cá nhân. Theo khảo sát của Ngân hàng Nhà nước về thực trạng thanh toán năm 2021 tại 750 doanh nghiệp trên cả nước (trong đó, doanh nghiệp nhà nước chiếm hơn 80%), đối với doanh nghiệp lớn có trên 500 công nhân, khoảng 63% số giao dịch của doanh nghiệp được tiến hành qua hệ thống ngân hàng; doanh nghiệp có ít hơn 25 công nhân thì tỷ lệ nay chỉ còn 47%. Đối với hộ kinh doanh, 86,29% hộ chi trả hàng hóa bằng tiền mặt. Kết quả điều tra đã cho thấy việc sử dụng tiền mặt trong giao dịch của doanh nghiệp, đặc biệt là giao dịch với người tiêu dùng còn ở mức rất cao. Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
Tuy nhiên, khoảng hai năm trở lại đây, hoạt động thanh toán trong ngân hàng có những dấu hiệu khả quan với sự ra đời của nhiều phương thức thanh toán mới. Những dịch vụ này đã giảm bớt việc sử dụng tiền mặt trong thanh toán của doanh nghiệp và người tiêu dùng. Theo Đề án Thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2024 – 2028 và định hướng đến năm 2035, tỷ trọng tiền mặt so với tổng phương tiện thanh toán có xu hướng giảm dần. Năm 1997, tỷ trọng này là 32,2%, nhưng đến năm 2019, con số này giảm xuống còn 23,7%, năm 2022 là 20,3%, năm 2023 là 19% và đến đầu tháng 3 năm 2024 còn 18,5%.
Tuy tỷ trọng tiền mặt so với tổng phương tiện thanh toán trong các năm vừa qua có giảm nhưng vẫn còn ở mức khá cao, trung bình chiếm khoảng 20% tổng giá trị thanh toán trên các phương tiện nói chung. Theo đánh giá của Ngân hàng Nhà nước, việc thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam đã có biến chuyển song Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng vẫn cần nỗ lực hơn nữa trong việc hạn chế lưu lượng tiền mặt trong giao dịch hàng ngày, tiến tới hệ thống thanh toán điện tử toàn diện. Bởi thanh toán điện tử được coi là chìa khóa của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thanh toán nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong thời đại công nghệ và hội nhập như hiện nay.
2.6. Cơ sở bảo mật thông tin
Trong những năm gần đây, tình hình bảo mật ở Việt Nam bắt đầu được chú ý. Ở nước chưa có nhiều ứng dụng mạng vào các hoạt động lớn và hệ thống thiết yếu mang tầm quốc tế. Chúng ta mới chỉ có tài chính và ngân hàng là hai ngành hoạt động trên mạng có thể sánh với quốc tế.
Hệ thống bảo mật thông tin trong TMĐT bao gồm cả bảo mật cơ sở dữ liệu thông tin của các chủ thể tham gia TMĐT, bao mật thông tin trong quá trình giao dịch trên mạng.
Hệ thống bảo mật thông tin của Việt Nam chủ yếu phục vụ công tác của các cơ quan Chính phủ, liên quan đến ngoại giao, an ninh, quốc phòng. Ban Cơ yếu Chính phủ là cơ quan chuyên trách trực thuộc Chính phủ đảm nhiệm nghiên cứu và áp dụng các biện pháp khi truyền các thông điệp dữ liệu bằng các phương tiện liên lạc, đồng thời cung cấp các sản phẩm phục vụ công tác bảo mật cho các cơ quan Đảng và Nhà nước đáp ứng yêu cầu phát triển của CNTT.
Ở cấp độ doanh nghiệp, các hệ thống lớn, sử dụng nhiều máy tính và khối lượng giao dịch lớn như hệ thống ngân hàng, hàng không đều đã quan tâm đến việc trang thiết bị hệ thống an toán, an ninh mạng. Tuy nhiên, do chưa phát triển mạnh nên độ bảo mật của Việt Nam vẫn còn kém. Tội phạm mạng xuất hiện và xảy ra nhiều vụ tấn công hệ thống quản trị mạng, cơ sở dữ liệu của doanh nghiệp. Trong đó, tấn công từ chối dịch vụ (DDOS) – hình thái tấn công nguy hiểm và khó chống đỡ nhất trên Internet – trở nên nguy hiểm và phổ biến ở Việt Nam, gây tác hại lớn cho cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng.
Trước tình hình an ninh mạng như vậy, thị trường bảo mật ở Việt Nam đã thực sử khởi sắc và sôi động, nhu cầu về tiêu chuẩn thẩm định và quản lý các sản phẩm này được đặt ra với các cấp quản lý. Nhiều đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ này như BKIS (Trung tâm an ninh mạng Bách Khoa), VSEC (Mạng an toàn thông tin),… ra đời và hoạt động hiệu quả trong thời gian vừa qua. Hàng loạt công ty nước ngoài đổ bộ vào thị trường bảo mật Việt Nam với rất nhiều sản phẩm và loại hình dịch vụ. Nhiều trung tâm đào tạo an ninh mạng trong nước và nước ngoài cũng được thành lập ở Việt Nam.
Ngày 20/12/2023, Thủ tướng Phan Văn Khải đã ký Quyết định số 339/2023/QĐ-TTg về việc thành lập Trung tâm phản ứng nhanh sự cố máy tính quốc gia của Việt Nam, viết tắt là VNCERT (Vietnam Computer Emergency Response Team). VNCERT được thành lập với mục đích chính là điều phối chống các sự cố lớn và quảng bá để cho tình hình chung về lĩnh vực này được sáng sủa hơn. Trong hoàn cảnh Việt Nam chưa có lực lượng chuyên nghiệp làm về an ninh mạng và hệ thống để đảm bảo an toàn mạng, VNCERT còn có nhiệm vụ góp phần thúc đẩy hình thành các CERT khác trong các ngành. Đây là một cột mốc hết sức đáng nghi nhớ của giới bảo mật Việt Nam. Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
Việc cung cấp các sản phẩm mật mã để bảo mật thông tin giao dịch kinh tế, thương mại và ngân hàng cho các ngành kinh tế, xã hội hiện còn nhiều điểm bất cập cả về luật pháp, cơ chế chính sách và tổ chức. Hiện nay, Việt Nam còn đứng trước hàng loạt vấn đề đặt ra đối với việc xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng bảo mật thông tin cho TMĐT, như:
- Cần xây dựng hệ thống tiêu chuẩn thống nhất đối với việc thiết lập hạ tầng CNTT.
- Cần phải xây dựng kế hoạch đồng bộ giữa đầu tư phát triển CNTT với phát triển công nghệ mật mã để bảo mật thông tin.
- Cần có đạo luật ràng buộc các chủ thể tham gia TMĐT tuân thủ các quy định sử dụng CNTT và công nghệ mật mã ngay từ khi thiết lập mạng.
2.7. Cơ sở bảo vệ quyền Sở hữu trí tuệ
Thực tế ở Việt Nam cho thấy, hiện tượng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ diễn ra rất phổ biến. Trong thương mại truyền thống, các hành vi xâm phạm diễn ra ở hầu hết các loại sản phẩm hàng hóa, dịch vụ, tập trung dưới dạng sao chép nhãn hiệu, sao chép kiểu dáng, mang các chỉ dẫn địa lý giả mạo từ khu vực sản xuất, chế biến, lưu thông và xuất nhập khẩu và liên quan đến nhiều thành phần kinh tế: tư nhân, nhà nước, liên doanh, thậm chí là thành phần 100% vốn đầu tư nước ngoài. Trong lĩnh vực thương mại điện tử, tình trạng sao chép nội dung thông tin từ những website khác, đặc biệt là hiện tượng sao chép nội dung chào hàng, hình ảnh sản phẩm, thiết kế trên những website kinh doanh chuyên nghiệp ngày càng phổ biến. Trong ngành công nghiệp công nghệ thông tin, tình trạng sao chép, buôn bán trái phép phần mềm có bản quyền diễn ra thường xuyên. Những nguyên nhân chủ yếu khiến cho tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ ngày càng nghiêm trọng và phổ biến là: do các quy định pháp luật vê sở hữu trí tuệ còn nhiều bất cập; việc tổ chức các hoạt động thực thi quyền sở hữu trí tuệ chưa có hiệu quả; cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa được thực thi tốt; hiểu biết và ý thức chấp hành luật pháp còn thấp của người tiêu dùng Việt Nam.
Vấn đề bảo vệ sở hữu trí tuệ đã được Nhà Nước quan tâm từ lâu. Việt Nam đã tham gia vào các công ước, hiệp ước quốc tế về bảo vệ sở hữu trí tuệ như: Công ước Paris về bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp, Thỏa ước Madrid về đăng ký quốc tế nhãn hiệu hàng hóa, Công ước thành lập Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới, Hiệp ước hợp tác Patent, Công ước Bern về bảo hộ các tác phẩm nghệ thuật và văn học…Hiện nay, Việt Nam đã là thành viên của WTO, do đó, chúng ta phải cam kết tuân thủ các quy định về bảo vệ sở hữu trí tuệ theo Hiệp định TRIPS của Tổ chức này.
Bảo vệ sở hữu trí tuệ cũng được thể hiện trong hệ thống pháp luật của nước ta từ trước đến nay như: Bộ Luật Dân sự, Luật Hình sự, Nghị định 63/CP ngày 24/10/1996 quy định về sở hữu công nghiệp, Luật Sở hữu trí tuệ…Luật Sở hữu trí tuệ được đánh giá là có vai trò rất quan trọng trong khung pháp lý liên quan đến bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ nói chung và các quyền liên quan đến công nghệ thông tin và thương mại điện tử nói riêng.
Tuy nhiên, hiện nay chưa có các quy định cụ thể về trường hợp bị coi là vi phạm bản quyền, cách thức xác định vi phạm bản quyền trên mạng Internet, và xử lý vi phạm bản quyền tác giả. Để kiện đòi bồi thường thiệt hại do xâm phạm bản quyền tác giả gây ra thì bên bị thiệt hại phải chứng minh mức độ thiệt hại một cách chính xác, mà điều này la không hề dễ dàng, nhất là đối với các tác phẩm trên mạng Internet. Bên cạnh đó, mức bồi thường cho những thiệt hại về mặt vật chất và thiệt hại về mặt tinh thần hợp lý với người bị hại và hạn chế những hành vi vi phạm bản quyền vẫn chưa được quy định.
III. ÁP DỤNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
Hàng năm, Vụ Thương mại điện tử thuộc Bộ Công Thương thường tiến hành khảo sát các doanh nghiệp trên cả nước về tình hình ứng dụng thương mại điện tử trong doanh nghiệp. Năm 2025, hơn 2.000 doanh nghiệp đã được điều tra, lớn hơn nhiều so với con số 1.300 của năm 2024 và 800 của năm 2023. Cuộc khảo sát này được tiến hành chủ yếu với các đơn vị tại ba thành phố lớn nhất cả nước là Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh.
3.1. Cơ cấu đầu tư công nghệ thông tin và thương mại điện tử trong các doanh nghiệp Việt Nam Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
- Tình hình sử dụng máy tính trong doanh nghiệp
Nhìn từ góc độ cơ sở hạ tầng kỹ thuật, máy tính là một công cụ quan trọng đối với quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, góp phần hiện đại hóa quy trình sản xuất kinh doanh. Khi áp dụng TMĐT thì máy tính càng đóng vai trò cơ bản, là cơ sở để doanh nghiệp thực hiện các phương thức kinh doanh của mình. Việc thống kê số lượng máy tính giúp chúng ta thấy được sự chuẩn bị, mức độ sẵn sàng của các doanh nghiệp trong quá trình hoạt động kinh doanh qua các phương tiện điện tử.
- Biểu đồ 1: Phân bổ máy tính trong doanh nghiệp năm 2025
Kết quả khảo sát đã cho thấy, trung bình mỗi doanh nghiệp có 22,9 máy tính (năm 2024 là 17,6) và trung bình cứ 8,1 lao động có một máy tính. 0,3% số doanh nghiệp được khảo sát cho biết chưa được trang bị máy tính.
Trên một nửa số doanh nghiệp có từ 1 đến 10 máy tính và khoảng 1/3 doanh nghiệp có từ 11 đến 50 máy. Gộp chung lại, phần lớn (89%) doanh nghiệp có từ 1 đến 50 máy. Tỷ lệ doanh nghiệp có trên 50 máy tính chỉ chiếm khoảng 10%. Tuy nhiên, tỷ lệ doanh nghiệp có trên 10 máy tính đã tăng đáng kể so với năm 2024, từ chỗ chiếm 33% tổng số đơn vị điều tra của năm 2024 lên mức 45% vào năm 2025.
- Bảng 2 So sánh phân bổ máy tính trong doanh nghiệp trong hai năm 2024 – 2025
Theo lĩnh vực hoạt động, chúng ra có thể thấy độ phân tán khá lớn cả về số máy tính trung bình lẫn tỷ lệ máy tính trên đầu người. Ngành dệt may – da giày, chế biến thực phẩm và ngân hàng – tài chính, nơi tập trung nhiều doanh nghiệp quy mô lớn, là những ngành có số máy tính trung bình trong doanh nghiệp cao nhất. Tuy nhiên, tỷ lệ máy tính trên nhân viên mới là tiêu chí tương đối khách quan để so sánh mức độ trang bị máy tính giữa doanh nghiệp thuộc các ngành khác nhau. Dựa trên chỉ tiêu này thì ngành dệt may – da giày và chế biến thực phẩm lại có tỷ lệ sử dụng máy tính thấp nhất, với trung bình cứ 25 người trong ngành dệt may và 18 người trong ngành chế biến thực phẩm mới có một máy tính.
- Bảng 3: Mức trung bình máy tính trong doanh nghiệp phân theo ngành
Dựa trên tương quan số nhân viên/máy tính thì ngành ngân hàng, tài chính, tư vấn, bất động sản và dịch vụ CNTT – TMĐT có tỷ lệ trang bị máy tính cao nhất, với trung bình khoảng 3 người dùng chung một máy tính. Nếu loại doanh nghiệp bảo hiểm ra khỏi nhóm ngành ngân hàng – tài chính thì mức độ trang bị máy tính trong ngành này còn cao hơn nữa, trung bình đạt 1,1 người/máy tính. Tương tự, nếu loại các doanh nghiệp tư vấn xây dựng ra khỏi nhóm ngành tư vấn – luật – bất động sản, thì mức độ trang bị máy tính của ngành này là 1,6 người/máy tính. Như vậy, có thể thấy các ngân hàng, công ty luật và tư vấn hiện là những đơn vị dẫn đầu về trang bị hạ tầng kỹ thuật cho ứng dụng CNTT và TMĐT.
- Tình hình kết nối Internet trong các doanh nghiệp Việt Nam Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
Nếu máy tính là thiết bị phần cứng thiết yếu thì Internet là môi trường cần thiết cho ứng dụng TMĐT. Việc kết nối Internet cũng thể hiện được doanh nghiệp đã tích cực chuẩn bị các cơ sở hạ tầng cho TMĐT hay không. 97% doanh nghiệp được khảo sát năm 2025 cho biết đã kết nối Internet, so với tỷ lệ 83% của ba năm trước và 92% của năm 2024. Trong số 3& doanh nghiệp chưa tiếp cận với Internet thì một nửa có dự định thực hiện vào năm nay.
- Biểu đồ 2: Mức độ tiếp cận Internet của doanh nghiệp qua các năm
Internet ngày càng trở nên phổ biến trong đời sống kinh tế – xã hội nước ta, đặc biệt trong những năm gần đây. Mức độ phổ cập Internet ngày càng tăng là kết quả của việc phát triển mạnh dịch vụ ADSL. Tỷ lệ doanh nghiệp kết nối Internet qua ADSL tăng liên tục theo các năm trong khi tỷ lệ sử dụng đường truyền riêng và đường điện thoại (modem quay số) lại giảm tương ứng. Phương thức kết nối qua đường điện thoại có xu hướng sẽ hoàn toàn bị từ bỏ trong những năm tới. Thay vào đó, các doanh nghiệp sẽ chuyển mạnh sang phương thức kết nối băng thông rộng. Đây là tiền đề thuận lợi cho các ứng dụng TMĐT của doanh nghiệp hiện nay cũng như trong thời gian sắp tới.
- Biểu đồ 3: Chuyển biến trong hình thức truy cập Internet của doanh nghiệp từ năm 2022 đến năm 2025
Trong các hình thức kết nối Internet băng thông rộng, ADSL được lựa chọn nhiều hơn cả do ưu thế về chi phí thấp, việc lắp đặt đơn giản và các gói dịch vụ đa dạng. Đây là những tiêu chí thích hợp đối với các doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ nước ra khi lựa chọn hình thức kết nối mạng bởi nhu cầu sử dụng Internet của các doanh nghiệp chưa quá phức tạp, không đòi hỏi dung lượng đường truyền lớn. Kết quả khảo sát năm 2025 cho thấy, 91,4% doanh nghiệp đang sử dụng dịch vụ ADSL chứng tỏ đây là sự ưu tiên số một trong các phương thức kết nối Internet hiện nay.
Như vậy, hiện nay vẫn tồn tại một số lượng các doanh nghiệp còn chưa tham gia kết nối Internet. Nói cách khác, việc ứng dụng TMĐT trong các doanh nghiệp này là chưa thể thực hiện được. Điều này cho thấy, cần phải có giải pháp tích cực tuyên truyền, hỗ trợ, nâng cao nhận thức về Internet cũng như TMĐT để các doanh nghiệp thấy được lợi ích, hiệu quả của phương thức kinh doanh mới này, đáp ứng yêu cầu của quá trình hội nhập. Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
Về mục đích sử dụng Internet, kết quả khảo sát cho thấy, ngoài tính năng cơ bản là tìm kiếm thông tin và trao đổi thư điện tử, những tiện ích khác của Internet cũng được các doanh nghiệp ngày càng chú trọng khai thác. 46,7% doanh nghiệp đã tận dụng Internet như một kênh hỗ trợ trong quá trình mua bán hàng hóa, dịch vụ và 38,1% dùng để duy trì, cập nhật website. Những lợi thế mà Internet được khai thác một cách toàn diện. Điều này cho thấy, các doanh nghiệp đã tiến bộ hơn trong việc nâng cao năng lực ứng dụng CNTT và TMĐT. Việc hòa mạng Internet giúp doanh nghiệp tìm kiếm thông tin về đối tác, nghiên cứu thị trường qua Internet, tìm các thông tin quảng cáo, thậm chí có thể chủ động quảng cáo trên mạng. Đối với các doanh nghiệp đã có website thì kết nối Internet là điều kiện bắt buộc để cập nhật thông tin trên trang web đó. Thông qua Internet, doanh nghiệp cũng có thể liên lạc với khách hàng, đối tác bằng các phương tiện như email hay các công cụ truyền và nhận dữ liệu khác. Hiện tượng còn ít các doanh nghiệp sử dụng Internet để liên lạc với các Cơ quan quản lý Nhà nước phản ánh thực tế các dịch vụ công trực tuyến hiện còn chưa phong phú.
Bảng 4: Mục đích sử dụng website trong doanh nghiệp
- Xây dựng website
Hiện nay, website là kênh phổ biến nhất để doanh nghiệp quảng bá sản phẩm, xúc tiến dịch vụ và tiến hành giao dịch thương mại điện tử theo cả hình thức B2B và B2C. Do vậy, nếu một doanh nghiệp xây dựng, duy trì và phát triển được một website hiệu quả để phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh thì việc triển khai ứng dụng thương mại điện tử trong doanh nghiệp đó đã đạt tới trình độ nhất định.
- Biểu đồ 5: Tỷ lệ doanh nghiệp có website năm 2025
Như vậy, năm 2025, có 38,1% doanh nghiệp được khảo sát cho biết đã có website, 11,8% có dự định thiết kế website và 50,1% doanh nghiệp hiện chưa có website. Tuy nhiên, tỷ lệ các doanh nghiệp có website trong các năm vừa qua đều tăng liên tục và khá ổn định. Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
- Biểu đồ 6 Tỷ lệ doanh nghiệp có website qua các năm
Xét theo ngành nghề kinh doanh, lĩnh vực ngân hàng, du lịch, dịch vụ CNTT-TMĐT, tư vấn, bất động sản là những lĩnh vực ứng dụng website mạnh nhất. 89% thuộc lĩnh vực tài chính – ngân hàng đã xây dựng website, 65% các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch cũng đã có website. Đa số các doanh nghiệp có website đều thuộc lĩnh vực dịch vụ. Điều này phản ánh đúng đặc thù của ngành dịch vụ, bởi đây là lĩnh vực đòi hỏi hàm lượng thông tin cao cũng như khả năng tương tác giữa khách hàng với nhà cung cấp. Thực tế cho thấy, các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ luôn tỏ ra năng động, nhanh nhạy hơn so với doanh nghiệp sản xuất trong việc khai thác các ứng dụng của Internet nói chung và của website nói riêng.
- Bảng 5: Tỷ lệ doanh nghiệp có website phân theo lĩnh vực kinh doanh năm 2025
Xét về đặc điểm và tính năng, năm 2025, chất lượng của các website đã có nhiều tiến bộ đáng kể so với năm 2024. Trước hết là tính năng giao dịch thương mại điện tử được nâng cấp rõ rệt. Gần 36,7% website đã cho phép tương tác đặt hàng, so với con số 27,4% của năm 2024. Tỷ lệ website có tính năng thanh toán trực tuyến cũng tăng nhanh, từ 3,2% lên 4,8%. Dịch vụ siêu thị điện tử vẫn được nhiều doanh nghiệp cung cấp, nhưng các mặt hàng kinh doanh chuyên biệt đã bắt đầu chiếm ưu thế, phổ biến nhất hiện nay là thiết bị điện tử viễn thông và hàng tiêu dùng. Bên cạnh đó, nhóm hàng nông lâm thủy sản và cơ khí máy móc cũng đang vươn lên vị trí hàng đầu với tần suất xuất hiện ngày càng tăng trên các kênh tiếp thị trực tuyến. Các sản phẩm du lịch vẫn chiếm vị trí hàng đầu về mức độ phổ biến trên website doanh nghiệp.
Điều này phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế cao và tốc độ tăng trưởng nhanh của ngành du lịch nói chung và du lịch trực tuyến nói riêng.
- Bảng 6: Đặc điểm và tính năng thương mại điện tử của website doanh nghiệp
Về việc cập nhật website, năm 2025 đã chứng kiến sự tiến bộ về nhận thức của doanh nghiệp trong vấn đề quản lý và cập nhật thông tin trên website. Doanh nghiệp đã nhìn thấy rõ vai trò của website như một kênh giao tiếp tương tác thường xuyên với khách hàng, từ đó đầu tư thích đáng cho hoạt động ứng dụng TMĐT.
- Biểu đồ 7: Tần suất cập nhật thông tin trên website của doanh nghiệp
Xu hướng xây dựng website phục vụ hoạt động kinh doanh đang ngày trở nên phổ biến. Website được đánh giá như một công cụ bán hàng xuất sắc nhất mà doanh nghiệp có thể có, thậm chí có thể coi như một nhân viên bán hàng thực thụ nếu được doanh nghiệp quan tâm đúng mức, đầu tư thích đáng, nuôi dưỡng và phát triển cả về hình thức lẫn nội dung. Một trang web hoạt động hiệu quả hoàn toàn có thể trở thành một trong những tài sản tốt nhất mà doanh nghiệp có được bởi khả năng thúc đẩy doanh số bán hàng và tăng trưởng kinh doanh, không kém những nhân viên bán hàng tài năng.
- Tham gia sàn giao dịch TMĐT Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
Việc tham gia sàn giao dịch TMĐT là một giải pháp mang tính chiến lược và đem lại hiệu quả cao. Theo kết quả điều tra của Vụ Thương mại điện tử, đã có 10,2% doanh nghiệp tham gia giao dịch trên các sàn thương mại điện tử trong và ngoài nước (năm 2024 là 7,9%); 63% đã ký được hợp đồng trong năm 2025.
Xét về lĩnh vực hoạt động, doanh nghiệp thuộc ngành du lịch, dệt may – da giày và dịch vụ CNTT-TMĐT có mức độ tham gia sàn giao dịch tích cực nhất. Các doanh nghiệp dệt may, da giày chiếm 8,1% số doanh nghiệp tham gia sàn giao dịch; Tỷ lệ các doanh nghiệp CNTT-TMĐT và du lịch trong tổng số doanh nghiệp đã tham gia sàn lần lượt là 14,1 % và 6,1%.
- Bảng 7: Mức độ tham gia sàn giao dịch của doanh nghiệp thuộc các ngành nghề khác nhau
3.2. Nguồn nhân lực cho công nghệ thông tin và TMĐT trong các doanh nghiệp Việt Nam
So với năm 2021 và 2022, tình hình đào tạo CNTT và TMĐT trong doanh nghiệp đã có nhiều tiến bộ, xét cả về số lượng doanh nghiệp triển khai đào tạo cũng như tỷ trọng của đào tạo trong cơ cấu đầu tư. Nếu năm 2022, chi phí cho đào tạo chỉ chiếm bình quân 12,3% tổng chi phí công nghệ thông tin của doanh nghiệp (tính chung cho các hạng mục mua sắm phần cứng, cài đặt và duy trì phần mềm, vận hành hệ thống, đào tạo, dịch vụ TMĐT, vv…), thì tỷ lệ này trong năm 2025 đã được nâng lên 20,5%. Năm 2022, có đến 28,6% số doanh nghiệp được khảo sát cho biết không tiến hành bất kỳ hình thức đào tạo công nghệ thông tin nào cho nhân viên. Năm 2025, tỷ lệ này chỉ còn 17,1%. Có thể thấy, doanh nghiệp Việt Nam đang ngày càng nhận thức rõ vai trò con người trong việc khai thác hiệu quả các ứng dụng công nghệ thông tin – thương mại điện tử và có sự đầu tư thích đáng cho nhân tố này.
- Biểu đồ 8: Tình hình đào tạo CNTT và TMĐT trong doanh nghiệp qua các năm
Với ưu thế tiết kiệm chi phí và đem lại hiệu quả tức thời do gắn liền với yêu cầu công việc của mỗi nhân viên, hình thức đào tạo tại chỗ vẫn là một lựa chọn phổ biến (Từ năm 2023 đến 2025, tỷ lệ doanh nghiệp áp dụng hình thức đào tạo này luôn ở mức trên dưới 60%). Tuy nhiên, số doanh nghiệp kết hợp được một cách bài bản mô hình “vừa học vừa làm” với các phương thức đào tạo khác đang ngày càng gia tăng. So với 9% doanh nghiệp mở lớp đào tạo và 31% doanh nghiệp gửi nhân viên đi tham gia các khóa học ngắn hạn về CNTT năm 2022, con số 12% và 38% của năm 2025 đã cho thấy một dấu hiệu đáng khích lệ về xu hướng đào tạo chuyên sâu kỹ năm CNTT – TMĐT cho người lao động trong các doanh nghiệp.
- Biểu đồ 9: Tỷ lệ nhân viên sử dụng máy tính thường xuyên cho công việc
Để phát triển nguồn nhân lực cho công nghệ thông tin và thương mại điện tử, mấu chốt thành công không chỉ nằm ở khâu đào tạo kỹ năng công nghệ thông tin cho người lao động, mà còn thể hiện ở khả năng và điều kiện để họ thực hành, ứng dụng những kỹ năng đó trong công việc hàng ngày. Theo kết quả điều tra cho thấy gần một nửa doanh nghiệp tham gia điều tra có tỷ lệ này đạt từ 70% trở lên. Nếu lấy tỷ lệ nhân viên sử dụng máy tính thường xuyên cho công việc ở mức trên 50% là mốc đánh giá trình độ trang bị kỹ thuật và tiếp cận công nghệ thông tin của doanh nghiệp, thì đã có gần ba phần tư số doanh nghiệp đạt ngưỡng này. Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
Năm 2025, có 39% doanh nghiệp đã cho biết có bố trí cán bộ chuyên trách về thương mại điện tử, với mức trung bình là 2,7 người trong một doanh nghiệp, gần gấp đôi con số 1,5 người của năm 2024. Tuy nhiên, tỷ lệ doanh nghiệp có cán bộ chuyên trách về thương mại điện tử lại không chuyển biến nhiều trong 3 năm gần đây, cho thấy việc tăng số cán bộ trung bình trên một đơn vị là kết quả của sự tăng cường đầu tư trong doanh nghiệp đã triển khai ứng dụng thương mại điện tử từ những năm trước. Việc gia tăng nguồn lực này là dấu hiệu cho thấy các doanh nghiệp đã bắt đầu đánh giá được hiệu quả mà thương mại điện tử đem lại cho việc sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp mình.
- Biểu đồ 13: Tỷ lệ doanh nghiệp có cán bộ chuyên trách về CNTT và TMĐT qua các năm
Việc bố trí nhân sự chuyên trách cho thương mại điện tử thường gắn liền với một số ứng dụng cụ thể và là hướng đi của những doanh nghiệp đã có chiến lược triển khai thương mại điện tử rõ ràng. Trong số các doanh nghiệp có cán bộ chuyên trách về TMĐT, 58,9% đã xây dựng website, gấp hơn hai lần tỷ lệ website trong những doanh nghiệp chưa bố trí cán bộ chuyên trách (25,3%). Tương tự, 18,1% doanh nghiệp có cán bộ chuyên trách về TMĐT đã tham gia sàn giao dịch, so với 6,3% doanh nghiệp không có cán bộ chuyên trách triển khai được hoạt động này.
3.3. Hoạt động kinh doanh qua phương thức TMĐT của các doanh nghiệp Việt Nam Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
- Về loại hình sản phẩm
Ngành kinh doanh dịch vụ, với đòi hỏi cao về hàm lượng thông tin và mức độ tương tác giữa khách hàng với nhà cung cấp, rất thích hợp cho môi trường TMĐT. Hiện nay, các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ đang vượt lên trước các doanh nghiệp sản xuất trong việc triển khai ứng dụng TMĐT. Đặc biệt năng động là các công ty hoạt động trong lĩnh vực thương mại, du lịch, dịch vụ công nghệ thông tin – truyền thông và vận tải giao nhận. Website của các công ty này chiếm đến 82% số trang web có tính năng hỗ trợ giao dịch TMĐT theo kết quả khảo sát năm 2023. Các sản phẩm dịch vụ cung cấp trên website khá đa dạng, và do không đòi hỏi khâu vận chuyển, sẽ chiếm ưu thế lớn so với hàng hóa trong bài toán hiệu quả của doanh nghiệp khi tiến hành triển khai TMĐT.
- Dịch vụ
Cùng với tốc độ tăng trưởng nhanh của thị trường dịch vụ tại Việt Nam, các sản phẩm dịch vụ ngày càng xuất hiện nhiều hơn trên mạng. Nhiều cấp độ cung cấp dịch vụ khác nhau được phát triển, từ việc xây dựng trang web quảng cáo, gửi thư điện tử, hoặc hình thành những dịch vụ trực tuyến thực sự. TMĐT đã trở nên khá phổ biến dưới nhiều hình thức. Thực tế kinh doanh TMĐT tiếp tục mở rộng ra những loại hình mới, trong đó tập trung đến việc cung cấp nội dung, cho các phương tiện điện tử. Mặc dù mới triển khai, nhưng các hoạt động trong lĩnh vực này đã phát triển rộng khắp và đem lại doanh thu đáng kể. Kinh doanh các dịch vụ gia tăng qua các thiết bị di động tăng nhanh, đặc biệt là các dịch vụ nhạc chuông, hình nền, tra cứu thông tin. Từ chỗ chỉ có gần như một nhà cung cấp dịch vụ duy nhất là VASC, đến nay đã có gần 50 doanh nghiệp tham gia dịch vụ này với doanh thu lên đến 250 tỷ đồng. Đây thực sự là một tốc độ phát triển mà không dễ ngành sản xuất, kinh doanh nào khác có được. Kinh doanh trong các lĩnh vực đào tạo trực tuyến, báo điện tử, cơ sở dữ liệu trực tuyến, trò chơi trực tuyến, trò chơi tương tác qua truyền hình, bình chọn kết quả thể thao, xem phim, nghe nhạc trực tuyến cũng tăng trưởng.
Cùng với số lượng người sử dụng Internet và thẻ tín dụng tăng nhanh, số lượng người tiêu dùng mua sắm qua mạng cũng tăng nhanh chóng, đặc biệt ở các khu vực đô thị. Tâm lý và thói quen mua bán bắt đầu thay đổi từ phương thức truyền thống sang phương thức mới của TMĐT. Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
Tuy nhiên, do nhiều hạn chế khác nhau như môi trường pháp lý chưa hoàn thiện, kỹ năng của doanh nghiệp còn thiếu, các phương tiện thanh toán trực tuyến cũng chưa phát triển, nên thị trường dịch vụ trực tuyến còn cần thời gian để thực sự trở thành lĩnh vực thu hút sự tham gia của nhiều doanh nghiệp.
Hàng hóa:
- Sản phẩm có độ tiêu chuẩn cao
Với những sản phẩm đạt mức độ tiêu chuẩn cao, thông qua các thông số kỹ thuật, người mua có thể đánh giá một cách toàn diện và có hiểu biết tương đối đầy đủ về sản phẩm mà không cần phải giám định một cách trực quan. Do đặc thù này, những sản phẩm kỹ thuật tiêu chuẩn hóa rất phù hợp với hình thức kinh doanh trực tuyến, khi người mua không có điều kiện trực tiếp tiếp xúc và đánh giá sản phẩm. Một số nhóm hàng sau đây đã được triển khai rộng rãi trong kinh doanh trực tuyến trên thế giới và đã thử nghiệm thành công ở Việt Nam:
- Máy tính và linh kiện máy tính
- Thiết bị điện tử và viễn thông (đồ điện tử gia dụng, máy ảnh, điện thoại,…)
Thành công nhất hiện nay là những “siêu thị mobile”, do đối tượng khác hàng hướng tới là giới trẻ và giới có thu nhập khá trở lên, là tầng lớp phần nào đã quen thuộc với việc mua sắm trên mạng Internet. Mặc dù tỷ lệ bán hàng trực tuyến vẫn còn thấp do trở ngại về thanh toán, nhưng những siêu thị này là kênh thu hút khách hàng hiệu quả nhất của các công ty kinh doanh điện thoai di động. Chiến lược xây dựng website của các công ty này là cung cấp những thông số kỹ thuật chi tiết về sản phẩm, đa dạng hóa chủng loại mặt hàng trưng bày, và thường xuyên cập nhật giá cả trên website. Những thông tin này, một khi đã thuyết phục được người mua, sẽ trực tiếp dẫn đến việc đặt hàng (qua điện thoai hoặc đến cửa hàng). Một số công ty kinh doanh điện thoại di động cho biết 20% đến 30% lượng hàng bán ra xuất phát từ việc khách hàng tìm hiểu thông tin trên website của công ty.
- Sản phẩm số hóa Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
Sản phẩm số hóa được sản xuất và lưu trữ trên nền tảng kỹ thuật của công nghệ thông tin và truyền thông, được tiêu thụ trong môi trường ảo, do đó thích hợp hơn cả với hình thức kinh doanh điện tử. Một ưu thế của loại sản phẩm này khi ứng dụng TMĐT là tiết kiệm hoàn toàn chi phí vận chuyển. Tuy nhiên, điểm bất lợi của hàng hóa số hóa là dễ bị sao chép bất hợp pháp.
Việc kinh doanh loại hình sản phẩm này đang dần phát triển. Một số ví dụ về sản phẩm số hóa có thể tìm thấy trên mạng Internet: các sản phẩm giải trí về âm nhạc: giaidieu; mp3..vn; nhacso.…Từ điển: lacviet..vn; sách điện tử: www.book-vn; phần mềm vi tính: vietkeygroup.; phần mềm kế toán: www.misa..vn,…
Việc kinh doanh trực tuyến các sản phẩm số hóa ở Việt Nam còn đang trong quá trình thử nghiệm và còn khiêm tốn về phạm vi hoạt động. Nhưng một số đơn vị đã bắt đầu xây dựng những mô hình kinh doanh khá bài bản, hướng tới việc tận dụng mạng Internet làm kênh phân phối tiếp thị chính cho loại sản phẩm này.
Trong thời gian tới, nếu các quy định pháp luật về bản quyền được thực hiện nghiêm túc thì khả năng phát triển của mảng kinh doanh này sẽ rất lớn. Các công ty có thể dự tính tới việc trở thành nhà phân phối cho những trò chơi điện tử thịnh hành trên thị trường thế giới và được ưa thích ở Việt Nam.
- Sản phẩm thông tin (Sách, báo, tạp chí, đĩa phim, đĩa nhạc)
Là hàng hóa chuyển tải nội dung, sách, đĩa, phim là những mặt hàng mà người mua có thể tìm hiểu về sản phẩm không cần qua tiếp xúc trực quan: Việc vận chuyển cũng đơn giản và không đòi hỏi chi phí cao. Do đó, đây là nhóm hàng rất thích hợp để áp dụng phương thức kinh doanh trực tuyến. Ngoài ra, mô hình cửa hàng trực tuyến còn tận dụng được tối đa khả năng thông tin của mạng Internet để cập nhật những chi tiết liên quan đến sản phẩm, kết nối với nhiều nhà cung cấp khác nhau và mở rộng phạm vi lựa chọn cho khách hàng. Người mua loại hàng hóa này sẽ được cung cấp dịch vụ với chất lượng cao, thỏa mãn nhu cầu ngày một nâng cao của người tiêu dùng trong thời đại hội nhập.
- Thiếp, hoa, quà tặng Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
Đây là những sản phẩm gọn nhẹ, giá không cao, chi phí vận chuyển thấp nên khá thích hợp với phương thức bán hàng trực tuyến. Một đặc điểm nổi bật nữa khiến nhóm hàng này trở nên phổ biến trong các giao dịch trên mạng là thường người mua không phải là người tiêu thụ sản phẩm cuối cùng. Hàng hóa được mua chủ yếu để tặng nên nếu người bán kiêm luôn dịch vụ chuyển phát thì tiết kiệm được rất nhiều công sức và thời gian cho người mua hàng. Chi phí vận chuyển trong trường hợp này không phải là chi phí phát sinh, vì khi người tặng quà và người nhận quà ở xa nhau thì phí bưu điện có thể còn cao hơn phí chuyển quà của cửa hàng. Ngoài ra, lợi thế của cửa hàng trực tuyến là có thể chuyển những loại quà dễ và nhanh hỏng như hoa, bánh kẹo cho người nhận quà ở trên cùng địa bàn với cửa hàng.
Nhu cầu tặng quà của giới trẻ hiện nay rất lớn. Đối tượng này lại khá nhanh nhạy với các ứng dụng TMĐT nên tiềm năng thị trường cho nhóm sản phẩm này tương đối rộng.
- Hàng thủ công mỹ nghệ
Đây là một trong những sản phẩm xuất khẩu mũi nhọn của Việt Nam và là mặt hàng được nhà nước ưu tiên hỗ trợ do mang lại hiệu quả xã hội cao, nhóm hàng thủ công mỹ nghệ hiện đang rất phổ biến trên các website TMĐT của Việt Nam. Sàn giao dịch điện tử www.vnemart. ra đời thoạt tiên như một sáng kiến thúc đẩy xuất khẩu trong khuôn khổ dự án “Hỗ trợ phát triển thị trường xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ các làng nghề truyền thống Việt Nam. Nhóm hàng này cũng chiếm không gian lớn trên một loạt website TMĐT khác như www.goodsonlines, www.vnmarketplace., và trên 11% số doanh nghiệp có website được khảo sát hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh hàng thủ công mỹ nghệ.
Mặc dù không có những đặc tính lý tưởng của loại hình sản phẩm dành cho phương thức kinh doanh TMĐT như hàng hóa hay thiết bị điện tử viễn thông, mức độ phổ biến của nhóm hàng thủ công mỹ nghệ trên các website TMĐT Việt Nam là một nét phát triển riêng biệt, phù hợp với đặc điểm của nền sản xuất tiểu thủ công nghiệp cũng như định hướng thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng này tại nước ta. Sự nở rộ các website của doanh nghiệp kinh doanh hàng thủ công mỹ nghệ với giao diện chủ yếu bằng tiếng Anh còn cho thấy nhu cầu thị trường nước ngoài với mặt hàng này là tương đối lớn, đủ để tạo động lực khiến doanh nghiệp đầu tư xây dựng những trang web mang tính chuyên nghiệp khá cao so với mặt bằng chung của các website công ty khác.
- Về phương thức giao dịch
Hiện nay có rất nhiều tiêu chí khác nhau để phân loại các hình thức hay mô hình TMĐT như: Phân loại theo công nghệ kết nối mạng; Phân loại theo hình thức dịch vụ; Phân loại theo mức độ phối hợp, chia sẻ và sử dụng thông tin qua mạng. Tuy nhiên, cách phân loại phổ biến nhất là phân loại theo đối tượng tham gia: Chính phủ (G), doanh nghiệp (B), khách hàng cá nhân (C). Theo cách phân loại này, TMĐT gồm các hình thức:
- TMĐT giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng (B2C)
- TMĐT giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B)
- TMĐT giữa doanh nghiệp với Cơ quan Nhà nước (B2G)
- TMĐT giữa người tiêu dùng với người tiêu dùng (C2C)
- TMĐT giữa Cơ quan Nhà nước và cá nhân (G2C)
Trong phạm vi đề tài, chúng ta sẽ tìm hiểu rõ hơn việc ứng dụng TMĐT trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam theo các phương thức B2C, C2C và B2B. Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
- Phương thức B2C (business- to- customer)
Doanh nghiệp sử dụng các phương tiện điện tử để bán hàng hóa và dịch vụ tới người tiêu dùng; người tiêu dùng thông qua các phương tiện điện tử để lựa chọn, mặc cả, đặt hàng, thanh toán và nhận hàng. Mô hình B2C chủ yếu là mô hình bán lẻ qua mạng, qua đó doanh nghiệp thường thiết lập website, hình thành cơ sở dữ liệu về hàng hóa, dịch vụ, tiến hành các quy trình tiếp thị, quảng cáo và phân phối trực tiếp tới người tiêu dùng. TMĐT B2C đem lại lợi ích cho cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng. Doanh nghiệp tiết kiệm nhiều chi phí bán hàng do không cần phòng trưng bày hay thuê người giới thiệu bán hàng, chi phí quản lý cũng giảm hơn. Người tiêu dùng sẽ cảm thấy thuận tiện vì không phải tới tận cửa hàng cũng có khả năng lựa chọn và so sánh nhiều hàng hóa cũng một lúc.
Đây là phương thức thích hợp với các doanh nghiệp thương mại dịch vụ do khi có nhu cầu mua sắm, người tiêu dùng muốn tìm được thông tin đa dạng về các loại hàng hóa và sản phẩm khác nhau ngay tại một chỗ. Các doanh nghiệp trực tiếp sản xuất ra hàng hóa sẽ khó lòng đáp ứng nhu cầu này do mỗi doanh nghiệp chỉ tập trung vào một vài sản phẩm nhất định. Trong khi đó, doanh nghiệp thương mại dịch vụ vốn chỉ đóng vai trò phân phối sản phẩm sẽ có lợi thế hơn trong việc tập hợp các nguồn hàng khác nhau để đa dạng hóa sản phẩm trưng bày, tạo thuận lợi tối đa cho người tiêu dùng.
Trong vài năm qua, số lượng website TMĐT B2C ở Việt Nam không ngừng tăng. Với phương thức này, năm 2024 là năm đầu tiên xuất hiện hình thức website so sánh giá và www.aha. là website tiên phong đi theo hướng này, ưu điểm của website so sánh giá với một website bán hàng thông thường là cho phép người mua có sự lựa chọn đa dạng về nguồn cung cấp đối với một mặt hàng, kèm theo đó là những điều kiện khác biệt về giá, chế độ khuyến mãi, bảo hàng, giao nhận, thanh toán. Tuy nhiên, số lượng website kinh doanh TMĐT B2C một cách thật sự chuyên nghiệp cho đến nay vẫn chưa nhiều.
Ở Việt Nam, các siêu thị trực tuyến hiện cũng đang là mô hình ứng dụng B2C năng động và thu hút nhiều sự quan tâm nhất của dư luận cũng như người tiêu dùng. Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
Đặc thù của loại hình siêu thị trực tuyến là sản phẩm giới thiệu trên website do nhiều nhà sản xuất khác nhau cung cấp, nhưng đơn vị quản lý website sẽ chịu trách nhiệm cập nhật thông tin, tiến hàng giao dịch với khách hàng, và tổ chức khâu phân phối sản phẩm. Tại Việt Nam, đây hiện là những website gần hơn cả với tiêu chuẩn website TMĐT của thế giới, xét cả về nền tảng kỹ thuật khá tiên tiến, thông tin đa dạng cập nhật, lượng giao dịch tương đối cao và tạo ra doanh thu thực tế cho doanh nghiệp chủ trì website.
Hình thức siêu thị trực tuyến hứa hẹn nhiều tiềm năng phát triển, do những lợi thế mà các website bán hàng khác không có được như:
- Chủng loại sản phẩm phong phú, đáp ứng được các nhu cầu mua sắm đa dạng tại một điểm dừng duy nhất, tiết kiệm thời gian tìm kiếm và truy cập Internet cho khách hàng.
- Thông tin giá cả và sản phẩm được cập nhật, tiện cho việc so sánh, đối chiếu giữa các chủng loại mặt hàng khác nhau.
- Đơn vị quản lý những website dạng này thường có đội ngũ giao hàng tận nơi để hoàn tất quy trình giao dịch bắt đầu từ khâu đặt hàng qua thông tin trên web.
Mặc dù có những lợi thế căn bản như chi phí đầu tư thấp (không phải thuê không gian trưng bày sản phẩm, không phải dự trữ sẵn nguồn hàng…) và yếu tố vận hành kỹ thuật cũng không quá phức tạp, hình thức kinh doanh siêu thị trực tuyến vẫn chưa đem lại hiệu quả thực tế do một số khó khăn căn bản sau:
- Phương thức bán hàng trực tuyến chỉ phù hợp với đối tượng khách hàng ít thời gian dành cho mua sắm và đã quen tiếp xúc với các ứng dụng công nghệ thông tin. Phần lớn người tiêu dùng hiện vẫn chưa có thói quen mua hàng qua mạng và chưa tin cậy vào chất lượng sản phẩm, dịch vụ mua theo phương thức này.
- Thủ tục mua bán còn phức tạp do người quản lý website phải kiểm chứng độ tin cậy của từng đơn đặt hàng bằng phương thức thủ công (gọi điện thoại, gửi fax hoặc email) trước khi tiến hành xử lý đơn hàng.
- Hệ thống thanh toán của các ngân hàng Việt Nam hiện nay chưa hỗ trợ tốt cho thanh toán trực tuyến. Thói quen dùng thẻ của người dân cũng chưa được hình thành rộng rãi.
Phương thức C2C (customer-to-customer)
Đây là mô hình TMĐT giữa các cá nhân với nhau. Sự phát triển của các phương tiện điện tử, đặc biệt là Internet làm cho nhiều cá nhân có thể tham gia hoạt động thương mại với tư cách người bán hoặc người mua. Một cá nhân có thể tự thiết lập website để kinh doanh những mặt hàng do mình làm ra hoặc sử dụng một website có sẵn để đấu giá món hàng mình có.
Phương thức TMĐT C2C phụ thuộc rất nhiều vào trình độ TMĐT của từng cá nhân tham gia giao dịch cũng như nhận thức và nhu cầu của người tiêu dùng nói chung trong xã hội. Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
Tại Việt Nam, với sự phát triển mạnh mẽ của Internet, nhu cầu tìm kiếm, cung cấp thông tin về hàng hóa và dịch vụ qua mạng ngày càng lớn. Mô hình TMĐT C2C chủ yếu xuất hiện dưới hai hình thức website rao vặt và website đấu giá. Do yêu cầu kỹ thuật không phức tạp và đòi hỏi về trình độ TMĐT đối với người tham gia cũng không lớn, các website rao vặt phát triển với tốc độ khá nhanh, cả về số lượng trang web cũng như lượng thông tin đăng trên từng trang. Đó là những website thông tin về các loại hàng hóa và dịch vụ cần bán, cần mua, đi cùng với một số tiện ích như tìm kiếm, tư vấn tiêu dùng, v.v…
Mặc dù giá trị các giao dịch không lớn, nhưng mô hình thương mại điện tử C2C có sức lan tỏa lớn và góp phần đưa ứng dụng TMĐT đến từng người tiêu dùng, tạo thói quen mua bán hiện đại cho xã hội.
- Phương thức B2B (business- to- business)
B2B là loại hình giao dịch qua các phương tiện điện tử giữa các doanh nghiệp với doanh nghiệp. Các giao dịch B2B chủ yếu được thực hiện trên các hệ thống ứng dụng TMĐT như mạng giá trị gia tăng, các sàn giao dịch TMĐT B2B,… Các doanh nghiệp có thể chào hàng, tìm kiếm bạn hàng, đặt hàng, ký kết hợp đồng, thanh toán qua các hệ thống này. ở mức độ cao, các giao dịch này có thể diễn ra một cách tự động. TMĐT B2B đem lại lợi ích rất thực tế cho các doanh nghiệp, đặc biệt, giúp các doanh nghiệp giảm các chi phí về thu nhập thông tin, tìm hiểu thị trường, quảng cáo, tiếp thị, đàm phán, tăng cường các cơ hội kinh doanh.
Giao dịch TMĐT B2B ở Việt Nam hiện nay chủ yếu được thực hiện thông qua các sàn TMĐT B2B tổ chức theo hình thức cổng thông tin về cơ hội giao thương hoặc các trung tâm thương mại. Thông qua những sàn giao dịch TMĐT này, doanh nghiệp có thể tìm hiểu thông tin về các đối tác tiềm năng, tìm kiếm cơ hội giao thương và giới thiệu sản phẩm của mình ra thị trường nước ngoài. Do tính năng hỗ trợ giao dịch trực tuyến chưa cao, các sàn giao dịch TMĐT hiện mới chỉ dừng lại ở mức các website thông tin xúc tiến thương mại, chưa thực sự là những công cụ hiệu quả giúp doanh nghiệp triển khai TMĐT B2B ở tầm chuyên nghiệp. Giá trị giao dịch thực tế còn chưa cao. Bắt đầu xuất hiện vào năm 2021, đến cuối năm 2025, tại Việt Nam có khoảng 40 sàn thương mại điện tử B2B. Tuy nhiên, hầu như chưa có sàn nào có tiện ích tốt để hỗ trợ doanh nghiệp đàm phán, giao kết hợp đồng trực tuyến, theo dõi thực hiện hợp đồng và chăm sóc khách hàng.
- Một số website B2B như: www.Vnemart. www.vietnamchinalink. www.vietoffer. www.WorldTradeB2B. www.b2b.
Các website trên chỉ dừng lại ở chức năng là cầu nối trung gian để giới thiệu khách hàng với nhau. Website chỉ để quảng bá cho kênh bán hàng truyền thống, giao diện chưa thân thiện, hấp dẫn, công cụ tìm kiếm không hiệu quả, chức năng thông báo tự động chưa có… khiến người mua nản lòng. Thanh toán chưa có sự liên kết giữa ngân hàng và đơn vị bán hàng cũng làm mất đi ý nghĩa và tính năng của mua bán hàng qua mạng.
Tiếp cận với Internet băng thông rộng, đặc biệt là ADSL, ngày càng dễ dàng với chi phí hợp lý và yêu cầu cấp bách phải nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp khi Việt Nam đã thực sự bước vào sân chơi toàn cầu là yếu tố quan trọng thúc đẩy doanh nghiệp quan tâm, nghiên cứu, áp dụng và phát triển TMĐT. Thông qua các sàn giao dịch TMĐT B2B, nhiều doanh nghiệp đã tìm được đối tác mới, hợp đồng mới. Việc sử dụng thư điện tử (email) trong giao dịch kinh doanh đã trở nên phổ biến. Hơn nữa, nhiều doanh nghiệp đã sử dụng Internet nhằm mục tiêu mua bán hàng hóa và dịch vụ. Số lượng các website doanh nghiệp, đặc biệt là website mang tên miền Việt Nam (.vn) tăng nhanh trong khi số lượng cán bộ từ các doanh nghiệp tham gia các khóa đào tạo kỹ năng TMĐT lớn hơn nhiều so với các năm trước.
IV. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG ÁP DỤNG TMĐT TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
4.1. Đánh giá về tỷ trọng đầu tư cho thương mại điện tử trên tổng chi phí hoạt động hàng năm của các doanh nghiệp Việt Nam
Tỷ lệ đầu tư cho CNTT cũng như TMĐT trên tổng chi phí hoạt động thường niên của doanh nghiệp được coi là tiêu chí đánh giá mức đầu tư cho TMĐT. Năm 2025 được đánh giá là năm ổn định trong vấn đề đầu tư cho thương mại điện tử, trong khi đó, năm 2024 lại là năm có nhiều tiến bộ so với năm 2023.
- Biểu đồ 11: Tỷ lệ đầu tư cho TMĐT trên tổng chi phí hoạt động thường niên Giai đoạn 2023 – 2025
Nếu năm 2023, chỉ có khoảng 17,5% doanh nghiệp đầu tư trên 5% tổng chi phí hoạt động cho thương mại điện tử, thì trong hai năm 2024 – 2025 số doanh nghiệp đã chiếm 50%. Tỷ trọng đầu tư này đang có xu hướng chuyển dịch về mức 5% – 15% là mức trung bình của khu vực.
Không chỉ tăng về tỷ trọng, cơ cấu đầu tư thương mại điện tử trong các doanh nghiệp nước ta cũng có những tiến bộ đáng kể. Đầu tư cho phần mềm và đào tạo ngày càng chiếm vị trí quan trọng, với tỷ lệ kết hợp đạt trên 40% tổng đầu tư cho CNTT và TMĐT của doanh nghiệp trong năm 2025. Năm 2023, việc đầu tư chiếm chủ yếu là cho phần cứng (bình quân đạt gần 77% giá trị đầu tư CNTT và TMĐT của một doanh nghiệp). Trong khi đó, năm 2025, tỷ lệ này giảm xuống mức 55%.
Tóm lại, chúng ta có thể nói rằng, nếu năm 2022 và năm 2023 là giai đoạn đẩy mạnh quá trình đầu tư trang thiết bị CNTT thì hiện nay chính là lúc để các doanh nghiệp bắt tay vào khai thác các ứng dụng, những lợi ích thu được dựa trên nền thiết bị phần cứng đó. Ngoài ra, tỷ trọng chi phí đào tạo tăng gấp rưỡi trong vòng 2 năm là minh chứng cho thấy vấn đề nhận thức tầm quan trọng, quyết định của yếu tố con người trong bài toán chung về hiệu quả đầu tư CNTT và TMĐT của các doanh nghiệp Việt Nam. Đây là một bước tiến đáng kể không những về tư duy quản lý mà còn về cách tiếp cận của doanh nghiệp đối với vấn đề triển khai áp dụng thương mại điện tử nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. Ngoài ra, có thể thấy rằng việc đầu tư cho phần mềm hầu như không thay đổi và còn khá hạn chế (chiếm khoảng 23% tổng giá trị đầu tư CNTT và TMĐT). Điều này chứng tỏ vai trò của phần mềm trong việc đầu tư CNTT và TMĐT chưa được chú trọng đúng mức, doanh nghiệp còn chưa thực sự quan tâm triển khai các ứng dụng chuyên sâu nhằm phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh trong đơn vị mình. Thực tiễn hiện nay cho thấy, một số phần mềm đang phổ biến hiện nay như phần mềm kế toán, phần mềm quản lý nhân sự, quản lý hàng hóa và quản lý khách hàng… Trong số đó, các phần mềm quản trị hiện đại ngày càng tăng. Đặc biệt, hai giải pháp được nhiều doanh nghiệp lớn sử dụng và thu được nhiều hiệu quả cao là hệ thống phần mềm quản lý cơ sở dữ liệu khách hàng (CRM – Customer relationship management software) và phần mềm quản lý nguồn lực doanh nghiệp (ERP – Enterprise resource planning).
- Biểu đồ 13: Tình hình triển khai một số phần mềm ứng dụng qua các năm
Tuy nhiên, chúng ta có thể hi vọng rằng, khi quá trình hội nhập ngày càng mạnh mẽ như hiện nay thì các doanh nghiệp sẽ có xu hướng lựa chọn những phần mềm chuyên nghiệp, chính thống. Đầu tư cho phần mềm sẽ tăng phù hợp với mặt bằng chung của thế giới. Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
- Bảng 8: Tình hình ứng dụng phần mềm của doanh nghiệp trong năm 2024 và 2025
Khi các doanh nghiệp nhận thức rõ vai trò của các phần mềm tác nghiệp, việc sử dụng, lựa chọn triển khai những sản phẩm phần mềm chuyên nghiệp sẽ trở nên thông dụng và phù hợp hơn. Việc ứng dụng CNTT và TMĐT nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động từ trong nội bộ doanh nghiệp sẽ là cơ sở vững chắc để doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh của mình trên trường quốc tế trong tương lai.
Tuy nhiên, đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ như ở Việt Nam hiện nay, chi phí luôn là một vấn đề quan trọng. Sự đầu tư ban đầu cho việc chấp nhận công nghệ mới là sự nặng ghánh hơn cho các công ty nhỏ hơn là các công ty lớn. Chi phí cho một hệ thống máy tính hiện đại và truy cập Internet là một rào cản không nhỏ cho việc thực hiện thương mại điện tử. Nhiều doanh nghiệp SMEs xem khoản chi phí đầu tư cho CNTT và TMĐT là quá lớn mà lại không có thu hồi ngay. Điều này đã làm hạn chế sự quan tâm và mạnh dạn của doanh nghiệp trong việc triển khai ứng dụng TMĐT ở nước ta.
4.2. Đánh giá về tỷ trọng doanh thu từ ứng dụng thương mại điện tử
Như kết quả khảo sát cho thấy, tỷ trọng đầu tư cho CNTT và TMĐT của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay đang dần ở mức 5-15%. Nguyên nhân chủ yếu là do những đóng góp thực tế của ứng dụng thương mại điện tử đối với doanh thu của doanh nghiệp. Năm 2023, chỉ có 7,5% doanh nghiệp cho biết các đơn đặt hàng qua phương tiện điện tử đem lại cho họ trên 15% nguồn doanh thu. Đến năm 2025, con số này đã chiếm tới 37,2% diện đối tượng được điều tra. Tỷ trọng doanh thu từ thương mại điện tử đang dịch chuyển về ngưỡng trên dưới 15%, và sự dịch chuyển này diễn ra với tốc độ nhanh hơn nhiều so với các điều chỉnh tương ứng về nguồn vốn đầu tư cho thương mại điện tử.
- Biểu đồ 14: Doanh thu từ ứng dụng thương mại điện tử của doanh nghiệp qua các năm
- Biểu đồ 15: Tương quan giữa đầu tư và doanh thu từ hoạt động ứng dụng TMĐT trong doanh nghiệp năm 2025
4.3. Đánh giá về xu hướng của các doanh thu từ các đơn đặt hàng sử dụng phương tiện điện tử
Một kết quả đáng kể nữa là vấn đề nhận thức của doanh nghiệp về tương lai của TMĐT trong tương lai. Đa số các doanh nghiệp đều có cái nhìn rất khả quan về tác động của thương mại điện tử đối với nền kinh tế nói chung và hoạt động sản xuất kinh doanh của mình nói riêng. 62,5% doanh nghiệp nhận định doanh thu từ các đơn hàng sử dụng phương tiện điện tử sẽ tăng, 34,2% cho rằng mức đóng góp này sẽ không thay đổi và chỉ có 3,3% đánh giá theo chiều hướng giảm. Cách nhìn này cho thấy triển vọng ứng dụng cũng như xu hướng đầu tư thích đáng cho thương mại điện tử trong doanh nghiệp sẽ ngày càng sáng sủa.
- Bảng 9: Dự đoán của doanh nghiệp về doanh thu từ các đơn hàng qua phương tiện điện tử
Theo cơ cấu loại hình giao dịch, giao dịch thương mại điện tử B2B mặc dù ít hơn về số lượng nhưng lại chiếm ưu thế áp đảo về giá trị, với bình quan 67% doanh thu thương mại điện tử của doanh nghiệp là do các đơn đặt hàng B2B đem lại. Con số này khẳng định hướng đi tương lai trong việc phát triển ứng dụng TMĐT tại doanh nghiệp là giao dịch giá trị lớn giữa các đối tác kinh doanh theo phương thức B2B, phù hợp với xu hướng chung của thế giới.
4.4. Đánh giá về tác động của TMĐT đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
Bên cạnh tỷ lệ đóng góp đáng ghi nhận cho doanh thu, thương mại điện tử còn có nhiều tác động mạnh mẽ khác trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp. Ngoài yếu tố định lượng, còn có rất nhiều yếu tố định tính khác để đánh giá hiệu quả ứng dụng thương mại điện tử. Dưới đây là đánh giá của các doanh nghiệp về tác động của TMĐT tới hoạt động kinh doanh từ năm 2022 đến 2025.
- Bảng 10 Đánh giá của doanh nghiệp về tác động của TMĐT tới hoạt động kinh doanh, giai đoạn 2022 – 2025
Từ bảng trên ta thấy, đa số các doanh nghiệp đánh giá rất cao tác động “Xây dựng hình ảnh doanh nghiệp” và “Mở rộng kênh tiếp xúc với khách hàng hiện có”. Hai tiêu chí này dẫn đầu trong nhiều năm cho thấy doanh nghiệp Việt Nam vẫn tiếp tục đề cao website như một công cụ xúc tiến thương mại hiệu quả. Những lợi ích khác mà ứng dụng TMĐT đem lại như tăng lợi nhuận và hiệu quả hoạt động, giảm chi phí kinh doanh, tăng khả năng cạnh tranh, v.v… của hai năm 2024, 2025 tăng mạnh so với giai đoạn 2023 trở về trước.Tuy nhiên, sự thay đổi không đáng kể của các lợi ích này giữa năm 2025 và 2024 cho thấy TMĐT còn chưa thực sự chuyển sang hẳn giai đoạn phát triển mới – giai đoạn mua bán, ký kết hợp đồng và thanh toán trực tuyến.
4.5. Đánh giá về trở ngại cho ứng dụng thương mại điện tử của doanh nghiệp Việt Nam
Nếu trong những năm trước, vấn đề nhận thức luôn được coi là trở ngại hàng đầu đối với việc triển khai thương mại điện tử trên diện rộng, thì đến năm 2025 trở ngại này đã được xếp xuống vị trí thứ ba theo đánh giá của doanh nghiệp. Nổi lên vị trí đầu bảng trong danh sách các trở ngại là vấn đề an ninh an toàn giao dịch. Kết quả này phản ánh đúng thực trạng thời gian qua, khi các cơ quan, tổ chức xã hội và các phương tiện thông tin đại chúng đã hoạt động tích cực nhằm nâng cao nhận thức của xã hội và doanh nghiệp về thương mại điện tử. Song, mọi vấn đề đều có hai mặt của nó. Khi việc đưa ứng dụng thương mại điện tử vào từng lĩnh vực cụ thể cũng nhanh chóng làm bộc lộ những nguy cơ tiềm ẩn về an toàn an ninh mà người tiêu dùng và doanh nghiệp chưa có kinh nghiệm xử lý khi gặp phải.
- Bảng 11: Đánh giá của doanh nghiệp về các trở ngại cho ứng dụng thương mại điện tử
Từ việc đánh giá những trở ngại cho TMĐT, kết quả khảo sát cũng cho thấy những thay đổi trong nhận thức của doanh nghiệp đối với những vấn đề cần ưu tiên khi triển khai thương mại điện tử. Vấn đề thanh toán luôn được coi là trở ngại trong nhiều năm, cho thấy mức độ quan tâm cũng như nhu cầu của doanh nghiệp về một hạ tầng thanh toán hiện đại phục vụ cho hoạt động thương mại điện tử. Ngoài ra, những vấn đề an ninh an toàn của giao dịch trực tuyến, bảo vệ dữ liệu cá nhân,… cũng đang nổi lên như một khó khăn chung của các nước, ngay cả đối với những nước có nền thương mại điện tử phát triển. Vấn đề bảo mật trong thanh toán và tính riêng tư của các giao dịch trên mạng là chìa khóa cho việc chấp nhận rộng rãi và ứng dụng thương mại điện tử. Khóa luận: Thực trạng đến thương mại điện tử trong kinh doanh.
XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:
===>>> Khóa luận: Giải pháp đến thương mại điện tử trong kinh doanh


Pingback: Khóa luận: Nâng cao hiệu quả đến thương mại điện tử kinh doanh