Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh

Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài khóa luận tốt nghiệp “Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh, mình nhận thấy rằng đề tài không chỉ giúp bản thân vận dụng hiệu quả những kiến thức đã học vào thực tế mà còn góp phần củng cố, mở rộng hiểu biết và tích lũy kinh nghiệm quý báu cho công việc và chuyên môn sau này. Với mong muốn hỗ trợ các bạn sinh viên đang trong quá trình học tập và làm khóa luận, mình xin chia sẻ đề tài khóa luận tốt nghiệp: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh ngân hàng thông qua các công cụ phái sinh tại Việt Nam này như một tài liệu tham khảo hữu ích, hy vọng sẽ phần nào giúp các bạn định hướng tốt hơn khi nghiên cứu các vấn đề liên quan đến công tác đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp.

I/ Vài nét chung về hệ thống NHTM và rủi ro lãi suất tại các NHTM VN hiện nay

1. Khái quát chung về hệ thống NHTM VN hiện nay

Sau nhiều năm đổi mới, bức tranh ngành ngân hàng Việt Nam hiện nay khá sinh động với sự tham gia của các ngân hàng dưới nhiều hình thức khác nhau (xem bảng 1). Cùng với quá trình VN gia nhập WTO vào năm 2007, với những đổi mới căn bản và toàn diện về chủ trương mở cửa, hội nhập nền kinh tế, ngành ngân hàng đã có chuyển biến mạnh mẽ về thể chế, tổ chức, hoạt động, năng lực tài chính, công nghệ,…có nhiều điều kiện để phát triển theo xu hướng quốc tế hoá.

  • Bảng 1. Ngân hàng và các TCTD phi ngân hàng (năm 2025)

Cụ thể, bức tranh toàn cảnh của hệ thống NHTM VN có những thay đổi sau:

Ngân hàng Nhà Nước (NHNN) đã từng bước giảm thiểu quản lý hành chính đối với các NHTM, giảm các giấy phép con và các thủ tục hành chính phù hợp với chương trình cải cách hành chính của Nhà nước, để các NHTM tự chủ trong hoạt động để đảm bảo kết quả kinh doanh của mình.

Một loạt NHTM CP nông thôn trong năm 2006 đã được NHNN cho phép chuyển mô hình hoạt động sang NHTM CP đô thị. Kèm theo đó là làn sóng đổi tên ngân hàng (chẳng hạn: NHTM CP nông thôn Ninh Bình đổi thành NHTM CP Toàn Cầu, NHTM CP nông thôn Sông Kiên đổi thành NHTM CP Nam Việt).

Trong vài năm trở lại đây, các ngân hàng trong nước cũng đua nhau tăng vốn điều lệ, một giải pháp tăng vốn nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh, giảm rủi ro, nâng cao sức mạnh của các NHTM trên thị trường. Ví dụ như: Ngân hàng Nhà Hà Nội, trong năm 2006, đã nâng vốn điều lệ từ 300 tỷ VNĐ lên 1.000 tỷ VNĐ, Ngân hàng An Bình cũng tăng vốn điều lệ từ 200 tỷ VNĐ lên 1.000 tỷ VNĐ, Ngân hàng Kỹ thương (Techcombank) nâng vốn điều lệ từ 618 tỷ VNĐ lên 1.500 tỷ VNĐ,…Cho đến nay hầu hết nhiều NHTM CP đã có chỉ số vốn/tổng tài sản đạt ngưỡng an toàn 8% theo thông lệ quốc tế.

Theo cam kết WTO, từ năm 2007, các ngân hàng và các tổ chức tài chính nước ngoài được phép mua cổ phần của các NHTM trong nước, hoặc được phép thành lập ngân hàng con 100% vốn nước ngoài. Kể từ ngày 01/04/2007. Tuy nhiên, VN vẫn giữ được hạn chế về mua cổ phần trong ngân hàng VN dành cho các nhà đầu tư nước ngoài tối đa 30% cổ phần. Đây là hạn chế đặc biệt có ý nghĩa đối với ngành ngân hàng, nhằm tránh khả năng sáp nhập hay thôn tính của các tổ chức tài chính nước ngoài đối với các NHTM trong nước. Theo đó, một số tổ chức tài chính nước ngoài đã quyết định mua cổ phần trong các NHTM VN như: Ngân hàng Hồng Kông Thượng Hải (HSBC) mua của cổ phần của Techcombank, ANZ mua cổ phần của Ngân hàng Sài Gòn Thương tín (Sacombank), hay Standard Chartered mua cổ phần của Ngân hàng á Châu (ACB)… Ngoài ra, trong năm 2008, hai ngân hàng lớn của Anh là HSBC và Standard Chartered cũng đã được cấp giấy phép thành lập ngân hàng 100% vốn nước ngoài tại VN. Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

Các NHTM Nhà nước đang hướng tới tiến trình cổ phần hoá để trở thành ngân hàng đa sở hữu, trong đó đi đầu là Ngân hàng Ngoại thương VN, đã thực hiện cổ phần hoá và niêm yết cổ phiếu trên sàn giao dịch chứng khoán. Các NHTM Nhà nước khác đều đang gấp rút triển khai đề án cổ phần hoá của mình.

Như vậy, hệ thống NHTM tại VN đang được mở rộng với số lượng ngày càng tăng, và ngày càng đa dạng với sự tham gia của rất nhiều các ngân hàng nước ngoài. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc, áp lực cạnh tranh trong lĩnh vực này sẽ ngày càng gia tăng, đòi hỏi các NHTM trong nước, muốn giữ chỗ đứng trên thị trường, phải không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ, hiện đại hoá công nghệ cũng như hoàn thiện tổ chức hoạt động của mình.

2. Tình hình kinh doanh của các NHTM VN trong thời gian gần đây

2006 và 2007 là hai năm chứng kiến sự “làm ăn phát đạt” của các NHTM VN với tốc độ tăng trưởng vốn huy động ước đạt 36,5% và tăng trưởng dư nợ tín dụng đạt 53,9%. Chỉ tiêu lợi nhuận của các NHTM, đặc biệt là khối các NHTM CP, đặt ra trong năm 2007 thường cao gấp đôi, thậm chí gấp ba so với năm trước, tưởng chừng như rất phiêu lưu, mạo hiểm, nhưng mới chỉ vài tháng đầu năm 2007, rất nhiều ngân hàng đã báo cáo những kết cả kinh doanh ấn tượng, với những con số “siêu lợi nhuận”, cho thấy họ “thừa sức” đạt được mục tiêu đề ra. Đáng chú ý là ACB, Sacombank, Eximbank (NHTM CP xuất nhập khẩu), Techcombank,…với mức lợi nhuận đạt từ 200 – 300 tỷ VNĐ chỉ trong quý I năm 2007. Con số lợi nhuận đáng nể này được lý giải một phần là do lãi từ các công ty kinh doanh chứng khoán “con” của ngân hàng, trong thời điểm thị trường chứng khoán VN bùng nổ, nhưng một phần cũng là lãi thu được từ sự phát triển của các dịch vụ ngân hàng truyền thống (như dịch vụ cho vay, dịch vụ bán lẻ,…) và hiện đại (như kinh doanh thẻ,…).

Tuy nhiên, mải mê với “siêu lợi nhuận” trong hai năm qua, các ngân hàng đã thờ ơ với hàng loạt các rủi ro của mình. Rủi ro đầu tiên, dễ nhận biết nhất, đó là rủi ro tác nghiệp với rất nhiều những sai phạm của nhân viên ngân hàng trong thời gian gần đây. Bên cạnh đó, hai loại rủi ro rất nguy hiểm mà hiện giờ các ngân hàng đang phải đối mặt đó là rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản. Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

Hiện nay, hoạt động cho vay trong các ngân hàng vẫn là chủ yếu, chiếm từ 70% – 90% tổng tài sản có và một tỷ lệ tương đương trong tổng thu nhập của hệ thống ngân hàng. Đồng thời, tỷ lệ nợ xấu, mặc dù đã được cải thiện xong vẫn ở mức cao và đang có xu hướng tăng lên. Bên cạnh những tác động do tình hình bất ổn của giá cả hàng hoá, những nhân tố về chính sách tiền tệ như tự do hoá lãi suất, nới lỏng điều kiện vay vốn đã làm cho con số tăng trưởng tín dụng tăng tới mức khó tin. Hiện nay, do những diễn biến bất lợi trên thị trường, như giá cả leo thang, lạm phát gia tăng, các doanh nghiệp gặp khó khăn vì chi phí đầu vào tăng, cùng với chính sách thắt chặt tiền tệ của Chính phủ, hầu hết các NHTM đều lâm vào tình trạng thiếu nguồn vốn khả dụng để đảm bảo khả năng thanh toán.

Thực trạng đó đã đặt ra một bài toán cho các NHTM VN là, song song với việc thúc đẩy tăng trưởng, các ngân hàng không thể không tính đến việc phòng ngừa rủi ro trong hoạt động kinh doanh của mình, nhất là trong bối cảnh hiện nay, tình hình tài chính trong nước và thế giới có nhiều bất ổn.

II/ Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất thông qua các công cụ phái sinh tại các NHTM VN Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

1. Vấn đề rủi ro lãi suất tại các NHTM VN

Cùng với quá trình tự do hoá lãi suất và hội nhập tài chính, sự can thiệp của Nhà nước bằng cách công cụ hành chính tác động trực tiếp giảm dần, lãi suất trên thị trường Việt Nam phải chịu ảnh hưởng từ lãi suất trên thị trường thế giới và biến động rất phức tạp. Sự thay đổi “chóng mặt” theo chiều hướng liên tục tăng lên của lãi suất thị trường hiện nay đã khiến rủi ro lãi suất tại các NHTM VN càng tăng cao.

Nếu như trong những năm từ 2004 – 2007, các mức lãi suất mà NHNN công bố hầu như không thay đổi thì chỉ trong vòng 6 tháng đầu năm 2008, các mức lãi suất này đã được thay đổi đến 3 lần, chính sách lãi suất của NHNN cũng đã liên tục thay đổi theo những biến động của thị trường (xem bảng 2).

  • Bảng 2. Diễn biến các loại lãi suất do NHNN VN công bố từ 2022 – T6/2026

Lãi suất trên thị trường liên ngân hàng (Vnibor) cũng biến động thất thường. Trong 10 tháng đầu năm 2007, lãi suất thị trường nội tệ liên ngân hàng có xu hướng giảm 1% – 2,3%/năm so với cuối năm 2006. Đến tháng 11/2007, lãi suất thị trường nội tệ liên ngân hàng tăng đột biến, từ 6%/năm lên 12%/năm, có khi lên tới 17%/năm, khi vốn khả dụng tại các NHTM giảm do các tổ chức và Kho bạc Nhà nước rút tiền gửi để thanh toán. NHNN đã thực hiện các biện pháp thị trường mở để ổn định tình hình và đến cuối năm, lãi suất thị trường nội tệ liên ngân hàng đã giảm 0,5% – 2%/năm so với cuối tháng 11. Đầu năm 2008, Lãi suất trên thị trường liên ngân hàng tăng cao đến mức kỷ lục. Ví dụ như, ngày 15/02/2008, lãi suất liên ngân hàng là 30,1%/năm; ngày 18/02 lên tới 33%/năm và ngày 19/02, lập một kỷ lục mới đạt 43%/năm. Hiện nay, Vnibor ở mức hơn 17%/năm.

Bên cạnh đó, áp lực lạm phát không ngừng gia tăng cũng là một nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng của lãi suất. Năm 2007, lạm phát (đo bằng chỉ số giá tiêu dùng cuối năm) là 12,63%; cao nhất trong 10 năm qua, mà một trong những nguyên nhân được cho là do lượng cung tiền cao hơn mức mà nền kinh tế đòi hỏi. Những tháng đầu năm 2008, tỷ lệ lạm phát gia tăng với tốc độ “chóng mặt”, hiện VN đang có tỷ lệ lạm phát cao nhất Đông á, khoảng hơn 14%, gấp đôi tỷ lệ lạm phát 7,4% của Indonesia.

Các biện pháp của NHNN nhằm thực hiện thắt chặt tiền tệ như tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc, phát hành trái phiếu bắt buộc với các NHTM, tăng lãi suất cơ bản, giới hạn tăng trưởng tín dụng,…đã khiến việc gia tăng lãi suất giữa các NHTM bùng nổ. Hiện nay, lãi suất huy động của nhiều ngân hàng đều trong khoảng từ 16%/năm – 19%/năm, và lãi suất cho vay trong khoảng từ 21%/năm – 24%/năm. Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

Việc tăng lãi suất tại các NHTM, nhất là những NHTM CP nhỏ, có thể giúp các ngân hàng này “xoa dịu” vấn đề thanh khoản, những lãi khiến họ phải đối mặt với rủi ro lãi suất cao hơn, nhất là đối những khoản huy động ngắn hạn.

Tình trạng tăng trưởng tín dụng nhanh chóng trong giai đoạn qua, trong đó, các ngân hàng đã sử dụng quá nhiều vốn ngắn hạn để cho vay trung, dài hạn diễn ra khá phổ biến. Điều này đã dẫn đến sự mất cân đối về thời hạn của các khoản tiền huy động với thời hạn các khoản cho vay ngày càng lớn, khiến rủi ro lãi suất, cụ thể là rủi ro định giá lại hay rủi ro kỳ hạn bất cân xứng của ngân hàng gia tăng.

Thực tế, việc quản lý rủi ro lãi suất và phòng ngừa rủi ro này trong điều kiện lãi suất thị trường biến động phức tạp như vậy là một việc làm rất khó. Các NHTM VN, vốn không mấy quan tâm đến rủi ro lãi suất trong suốt thời gian qua, thì giờ lại càng gặp nhiều khó khăn hơn trong việc thực hiện phòng ngừa rủi ro lãi suất cho chính ngân hàng, chưa nói đến việc các ngân hàng có thể giúp các doanh nghiệp trong nước phòng ngừa rủi ro lãi suất.

2. Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất tại các NHTM VN Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

Như những phần trên đã đề cập, rủi ro lãi suất là một trong những rủi ro đặc thù trong kinh doanh ngân hàng. Khi lãi suất thị trường thay đổi, những nguồn thu chính từ danh mục cho vay và đầu tư chứng khoáng cũng như chi phí trả lãi đối với tiền gửi và các nguồn vay của ngân hàng đều bị tác động. Những thay đổi của lãi suất thị trường có thể tác động tiêu cực tới lợi nhuận ngân hàng do làm tăng chi phí nguồn vốn, giảm thu nhập từ tài sản, hạ thấp vốn chủ sở hữu của ngân hàng. Sự biến động của lãi suất tác động đến toàn bộ bảng cân đối kế toán và báo cáo thu nhập của ngân hàng. Thực tế này đã từng xảy ra tại Mỹ vào đầu những năm 80 của thế kỷ XX, khi lãi suất thị trường tăng cao ở mức kỷ lục thị nhiều ngân hàng đã phải gánh chịu những thiệt hại nặng nề do các ngân hàng này sử dụng vốn huy động tiền gửi tiết kiệm để cho vay bất động sản với mức lãi suất cố định.

Chính sự biến động lãi suất thất thường trên thị trường vào cuối những năm 70 và đầu những năm 80 đã tạo ra một cuộc cách mạng về khoa học và nghệ thuật trong việc quản lý rủi ro lãi suất. Các công cụ và kỹ thuật phòng ngừa phức tạp bắt đầu được phát triển, các công cụ phái sinh chuẩn và không chuẩn đã phát huy thế mạnh của chúng trong việc phòng ngừa các loại rủi ro tài chính khác nhau. Một điều quan trọng đối với các nhà quản trị ngân hàng là phải nhận ra được giá trị kinh tế cũng như những rủi ro hệ quả của các sản phẩm phái sinh lãi suất, đồng thời phải đo lường được rủi ro lãi suất một cách chính xác. Trong những năm gần đây, các NHTM đã giành nhiều thời gian và công sức để phát triển hệ thống giám sát và quản lý rủi ro lãi suất, nhằm tách biệt danh mục tài sản có, tài sản nợ và lợi nhuận của ngân hàng khỏi ảnh hưởng tiêu cực của những biến động về lãi suất. Dù lãi suất thay đổi, họ vẫn mong muốn đạt được thu nhập dự kiến ở mức tương đối ổn định và đây chính là mục tiêu của ngân hàng trong côg tác quản lý rủi ro lãi suất.

Vậy quản lý rủi ro lãi suất là việc ngân hàng tổ chức một bộ phận nhằm nhận biết, định lượng những tổn thất đang và sẽ gây ra từ rủi ro lãi suất để từ đó có thể giám sát và kiểm soát rủi ro lãi suất thông qua việc lập nên những chính sách, chiến lược sử dụng các công cụ phòng ngừa và hạn chế rủi ro lãi suất từ các hoạt động kinh doanh của ngân hàng một cách đầy đủ, toàn diện và liên tục. Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

Cũng như các quy trình quản lý rủi ro khác, quy trình quản lý rủi ro lãi suất cũng bao gồm 4 bước cơ bản như sau:

  • Nhận biết rủi ro – Định lượng rủi ro – Điều tiết rủi ro – Giám sát rủi ro.

Tại các NHTM ở VN, quản lý rủi ro lãi suất vẫn còn là vấn đề khá mới mẻ. Trong một thời gian dài, các NHTM hầu như không quan tâm đến vấn đề này vì với cơ chế điều hành lãi suất của NHNN, lãi suất trên thị trường tương đối ổn định, ít có sự biến động và ít gây tác động đến ngân hàng. Các NHTM VN mới chỉ dừng ở bước nhận biết rủi ro và điều tiết chúng thông qua những biện pháp đơn giản, và thường tác động trực tiếp, việc giám sát rủi ro còn rất ít và nếu có thì cũng chưa sâu, riêng đối với việc đánh giá cụ thể, định lượng mức rủi ro, dự đoán lãi suất biến động theo chiều hướng nào sẽ gây thiệt hại cho ngân hàng và mức thiệt hại là bao nhiêu thì hầu như chưa có ngân hàng nào làm được. Gần đây, khi lãi suất trên thị trường thế giới có nhiều biến động, kéo theo sự bất ổn định của lãi suất trên thị trường trong nước, các ngân hàng mới nhận thấy rằng, mình đang đứng trước nguy cơ rủi ro và bước đầu thực hiện một số biện pháp nhằm hạn chế rủi ro lãi suất. Biện pháp được sử dụng phổ biến nhất là việc quy định lãi suất thả nổi, được điều chỉnh trong vòng 6 tháng hoặc mỗi khi lãi suất thị trường biến động trong các hợp đồng cho vay trung – dài hạn. Một biện pháp nữa đó là, các NHTM cũng chấp hành quy định của NHNN về giới hạn tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung – dài hạn một mặt để hạn chế rủi ro thanh khoản, mặt khác để duy trì tương đối sự cân xứng về kỳ hạn của tài sản có và tài sản nợ của ngân hàng nhằm hạn chế rủi ro lãi suất. Tuy nhiên, những biện pháp này chỉ giúp các NHTM hạn chế được phần nào rủi ro lãi suất hơn nữa lại tạo ra những hạn chế trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Một biện pháp hoàn thiện và tiên tiến hơn để phòng ngừa rủi ro lãi suất, từ lâu đã được các ngân hàng hiện đại trên thế giới áp dụng, đó là sử dụng các công cụ phái sinh lãi suất. Các công cụ này không hoàn toàn mới mẻ đối với các NHTM ở VN và hiện nay đã được một số ngân hàng áp dụng, tuy nhiên không phổ biến và số lượng giao dịch không nhiều. Phần tiếp theo của luận văn sẽ trình bày rõ hơn về thực trạng sử dụng các sản phẩm phái sinh lãi suất tại các NHTM VN hiện nay.

3. Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất thông qua các công cụ phái sinh tại các NHTM VN Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

  • Quá trình hình thành và phát triển thị trường phái sinh ở Việt Nam

Ở VN, các nghiệp vụ phái sinh bắt đầu được sử dụng vào khoảng cuối những năm 90. Tuy nhiên, các nghiệp vụ phái sinh còn mang tính thí điểm và đơn lẻ, số lượng giao dịch của các công cụ này còn hết sức khiêm tốn. Hơn nữa, các giao dịch được thực hiện chủ yếu ở các ngân hàng nước ngoài, các ngân hàng trong nước chưa mấy mặn mà với việc phát triển nghiệp vụ giao dịch phái sinh.

Bảng 3. Tỷ trọng của doanh thu và lợi nhuận từ các hợp đồng phái sinh trong tổng doanh thu và lợi nhuận của các NHTM VN

  • Cụ thể đối với từng giao dịch như sau:

Giao dịch kỳ hạn: xuất hiện với tư cách là công cụ tài chính phái sinh đầu tiên ở VN theo quyết định số 65/1999/QĐ-NHNN7 ngày 25/02/1999. Đó là các hợp đồng kỳ hạn mua bán ngoại tệ giữa các NHTM với doanh nghiệp xuất khẩu hoặc giữa các ngân hàng được phép hoạt động ngoại hối, nhằm mục đích quản lý rủi ro ngoại hối phát sinh trong hoạt động kinh doanh ngoại tệ, thanh toán quốc tế. Tuy nhiên, hợp đồng kỳ hạn ít được sử dụng, một phần là do thị trường liên ngân hàng ở VN chưa phát triển, phần khác là do những hạn chế vốn có của loại hợp đồng này trong việc phòng chống rủi ro tỷ giá. Vì thế, các giao dịch kỳ hạn chỉ chiếm khoảng 5-7% khối lượng giao dịch của thị trường ngoại tệ liên ngân hàng.

  • Biểu đồ 3. Tỷ trọng của giao dịch kỳ hạn (Forward) trên thị trường ngoại hối VN

Giao dịch hoán đổi: cũng xuất hiện khá sớm theo quyết định cố 430/QĐ-NHNN13 ngày 24/12/1997 và sau này là quyết định số 893/2001/QĐ-NHNN ngày 17/07/2001 của Thống đốc NHNN. Tuy nhiên, đây chỉ là những giao dịch hoán đổi thuận chiều giữa NHNN và NHTM, thực chất là hình thức hỗ trợ vốn ngắn hạn bằng VNĐ của NHNN, nhằm đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn trong thanh toán khi các NHTM dư thừa ngoại tệ và khan hiếm VNĐ. Nó được coi là công cụ trong điều hành chính sách tiền tệ của NHNN hơn là nghiệp vụ phòng ngừa và hạn chế rủi ro của các.

Đến năm 2003, và tiếp đó là 2006, NHNN đã ban hành quy chế chính thức về giao dịch hoán đổi lãi suất. Tuy nhiên, số lượng cá giao dịch hoán đổi còn ít, chỉ khoảng gần 20 hợp đồng, các ngân hàng thực hiện các giao dịch này bao gồm: Chi nhánh ngân hàng Citibank, chi nhánh ngân hàng Standard Chatered, ngân hàng HSBC, ngân hàng ANZ, ngân hàng ABN-Amro, ngân hàng Đầu tư và Phát triển VN (BIDV), ngân hàng ngoại thương VN (VCB),…

Các công cụ lai tạp có nguồn gốc từ hoán đổi như hoán đổi lãi suất cộng dồn, hoán đổi lãi suất kèm theo các điều kiện quyền chọn, hoá đổi lãi suất bắt đầu thực hiện trong tương lai cũng đã được triển khai trên thị trường ngoại hối trong thời gian gần đây. Điều đặc biệt là các hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng đã được thí điểm áp dụng tại VN theo công văn 3324/NHNN-CSTT, tháng 4 năm 2006 cho phép HSBC – chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh thực hiện. Hoán đổi rủi ro tín dụng giống như một chính sách bảo hiểm, tức là một bên năm giữ trái phiếu hoặc các khoản vay, định kỳ sẽ thanh toán cho bên kia. Trường hợp trái phiếu bị đánh giá thấp hoặc các khoản vay bị vỡ nợ, bên bảo hiểm ở đây là HSBC sẽ trả cho bên đối tác, khách hàng các khoản bù trừ lỗ như đã thoả thuận trong hợp đồng. Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

Giao dịch quyền chọn: từ năm 2005, NHNN cũng đã cho phép thí điểm thực hiện giao dịch quyền chọn ngoại tệ (Option ngoại tệ/VNĐ) với một số NHTM như: BIDV, VCB, NHTM CP xuất nhập khẩu (Eximbank), NHTM CP Kỹ thương, NHTM CP Quốc tế, NHTM CP Quân đội… Thêm vào đó, BIDV cũng được phép thực hiện thí điểm giao dịch quyền chọn lãi suất đối với các khoản cho vay hoặc đi vay trung hạn bằng USD hoặc Euro. Đối tác thực hiện giao dịch quyền chọn lãi suất là các doanh nghiệp hoạt động tại VN, các NHTM hoạt động tại VN được NHNN cho phép thực hiện thí điểm giao dịch quyền chọn lãi suất và các ngân hàng nước ngoài.

Ngoài ra, NHNN cũng đã cho phép NHTM CP Kỹ thương thực hiện giao dịch hợp đồng tương lai trên thị trường hàng hoá (9/2004), Vinasin thực hiện giao dịch hoán đổi ngoại tệ.

Với tình hình hoạt động của thị trường công cụ phái sinh ở VN thời gian qua, có thể dễ nhận thấy giao dịch phái sinh chưa được thị trường đón nhận như là công cụ không thể thiếu trong phòng ngừa rủi ro. Do vậy, trong thời gian tới cần phải thực hiện những biện pháp đồng bộ nhằm đẩy mạnh hoạt động của thị trường phái sinh, từ đó, thúc đẩy thị trường tài chính phát triển.

  • Nguồn luật trong nước điều chỉnh các hoạt động phòng ngừa rủi ro lãi suất thông qua các công cụ phái sinh

Trên thị trường tài chính Việt Nam, các nghiệp vụ phái sinh bắt đầu xuất hiện khoảng 5 năm trước đây và đến nay, có khá nhiều giao dịch phái sinh chuẩn và không chuẩn đã và đang được các ngân hàng thực hiện. Tuy nhiên, cơ sở pháp lý các nghiệp vụ phái sinh còn mang tính thí điểm và đơn lẻ, NHNN chủ yếu xem xét, chấp thuận cho các NHTM cung cấp các sản phẩm phái sinh theo từng trường hợp cụ thể, ngoại trừ giao dịch hoán đổi lãi suất đã có quy chế của NHNN ban hành kèm theo Quyết định số 1133/2003/QĐ-NHNN, ngày 30/09/2003 và sau đó được thay thế bằng quy chế về thực hiện giao dịch hoán đổi lãi suất ban hành kèm theo Quyết định số 62/2006/QĐ-NHNN ngày 29/12/2006. Quy chế mới về cơ bản vẫn giữ nguyên những nội dung chính của Quy chế cũ, tuy nhiên có thay đổi một số điểm để phù hợp với thực tế và tạo điều kiện cho phép các NHTM thực hiện phù hợp hơn so với thông lệ quốc tế.

  • Về phạm vi và đối tượng áp dụng Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

Quy chế quy định việc thực hiện giao dịch hoán đổi lãi suất giữa NHTM, ngân hàng liên doanh, ngân hàng 100% vốn nước ngoài, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động tại VN với các doanh nghiệp không phải là ngân hàng được thành lập, hoạt động theo pháp luật VN, giữa các ngân hàng với nhau, giữa ngân hàng với tổ chức tín dụng ở nước ngoài. So với quy chế cũ, quy chế mới bỏ khoản 2 tại điều này quy định về việc các doanh nghiệp trong nước vay vốn nước ngoài, theo quy định tại Nghị định số 90/1998/NĐ-CP ngày 07/11/1998 của Chính phủ về Quản lý vay và trả nợ nước ngoài, thực hiện các giao dịch hoán đổi lãi suất với bên cho vay nước ngoài.

  • Về giải thích từ ngữ

Quy chế mới bỏ khoản 4, 5, 6, 7 giải thích về lãi suất thả nổi, lãi suất cố định, số lãi thả nổi, số lãi cố định của quy chế cũ. Ngoài ra, tại khoản 1, giải thích về “tổ chức tín dụng ở nước ngoài”, quy chế mới có làm rõ hơn rằng, các TCTD nước ngoài ở đây không bao gồm các chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động tại VN. Tại khoản 3, giải thích về “khoản vốn gốc” (trong quy chế cũ là “nợ gốc”), quy chế mới cũng có thay đổi để phù hợp với việc bỏ các khoản 4, 5, 6, 7 của quy chế cũ, đó là: “khoản vốn gốc của một giao dịch hoán đổi lãi suất là số tiền mà các bên thực hiện giao dịch hoán đổi lãi suất thoả thuận làm cơ sở để tính số lãi phải trả, số lãi được nhận và số lãi ròng hoán đổi lãi suất.

  • Về các trường hợp giao dịch hoán đổi lãi suất được phép thực hiện

Điều 4 của quy chế mới đã thay đổi hoàn toàn điều 4 của quy chế cũ về các trường hợp giao dịch hoán đổi lãi suất được phép thực hiện, đó là: (i) hoán đổi lãi suất một đồng tiền; (ii) hoán đổi lãi suất hai đồng tiền hay hoán đổi lãi suất tiền tệ chéo; (iii) hoán đổi lãi suất bắt đầu trong tương lai; (iv) hoán đổi lãi suất cộng dồn (trong quy chế cũ, các trường hợp giao dịch hoán đổi lãi suất được phép thực hiện là: (i) hoán đổi lãi suất đồng Việt Nam hoặc ngoại tệ giữa ngân hàng với doanh nghiệp vay vốn tại ngân hàng đó, (ii) hoán đổi lãi suất đồng Việt Nam hoặc ngoại tệ giữa ngân hàng với doanh nghiệp vay vốn tại tổ chức tín dụng khác, vay vốn của nước ngoài, (iii) hoán đổi lãi suất đồng Việt Nam hoặc ngoại tệ giữa các ngân hàng với nhau, (iv) hoán đổi lãi suất ngoại tệ giữa ngân hàng với tổ chức tín dụng ở nước ngoài).

  • Về điều kiện thực hiện giao dịch hoán đổi lãi suất

Quy chế mới có thay đổi và bổ sung một số điều khoản như sau:

Đối với các điều kiện mà ngân hàng phải đáp ứng:

  • Ngân hàng phải có vốn tự có từ 1.000 tỷ đồng trở lên, thay vì chỉ cần 200 tỷ đồng như quy chế cũ;
  • Ngân hàng phải đảm bảo các tỷ lệ an toàn vốn trong hoạt động kinh doanh theo quy định của NHNN VN (quy chế cũ không có điều khoản này); Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.
  • Ngân hàng phải có tổng lãi ròng các giao dịch hoán đổi lãi suất là số dương; trường hợp tổng lãi ròng này là số âm thì tối đa bằng 5% vốn tự có của ngân hàng đó;
  • Đối với trường hợp thực hiện giao dịch hoán đổi lãi suất ngoại tệ, thì phải được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho phép hoạt động ngoại hối,
  • Ngoài ra quy chế mới còn thêm quy định đối với trường hợp thực hiện giao dịch hoán đổi lãi suất giữa hai đồng tiền, phải thực hiện các quy định về quản lý ngoại hối liên quan đến việc trao đổi vốn gốc;

Đối với các điều kiện mà doanh nghiệp phải đáp ứng:

Quy chế mới quy định, doanh nghiệp phải có giao dịch gốc được thực hiện phù hợp với quy định của pháp luật VN. Giao dịch gốc đó là một trong các giao dịch tiền gửi, phát hành hoặc đầu tư giấy tờ có giá, vay vốn, cho thuê tài chính, mua bán hàng hoá trả chậm (trong quy chế cũ chỉ quy định doanh nghiệp phải có giao dịch vay vốn, thuê mua tài chính hoặc mua hàng hoá trả chậm được thực hiện);

Doanh nghiệp phải có khả năng tài chính hoặc thực hiện các biện pháp bảo đảm do hai bên thoả thuận để thực hiện nghĩa vụ thanh toán số lãi ròng phải trả cho ngân hàng (quy định giống quy chế cũ).

  • Về giới hạn về thời hạn và số vốn gốc hoán đổi lãi suất đối với một doanh nghiệp

Nếu như quy chế cũ quy định: Thời hạn của một hợp đồng hoán đổi lãi suất phải phù hợp với thời hạn của khoản vay gốc, nhưng tối đa là 5 năm kể từ ngày hợp đồng đó có hiệu lực. Kết thúc thời hạn này, các bên căn cứ vào nhu cầu và điều kiện thị trường có thể gia hạn hợp đồng, hoặc sửa đổi các thoả thuận bằng phụ lục hợp đồng, hoặc thanh lý hợp đồng để ký kết hợp đồng hoán đổi lãi suất mới; thì quy chế mới đã thay đổi để linh hoạt hơn với tình hình thực hiện của các ngân hàng như sau: thời hạn của một hợp đồng hoán đổi lãi suất do các bên thoả thuận nhưng tối đa không quá thời hạn còn lại của hợp đồng giao dịch khoản vốn gốc; Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

Khoản 2 vẫn được giữ nguyên như sau: Số nợ gốc của các hợp đồng hoán đổi lãi suất đối với một doanh nghiệp không vượt quá 30% vốn tự có của ngân hàng.

  • Về hợp đồng hoán đổi lãi suất

So với quy chế cũ, quy chế mới chỉ thay đổi chút ít và quy định thêm một nội dung mới vào nội dung chủ yếu của hợp đồng hoán đổi lãi suất. Cụ thể là, các giao dịch hoán đổi lãi suất phải được lập thành hợp đồng hoán đổi lãi suất. Hợp đồng hoán đổi lãi suất do các bên thoả thuận, phù hợp với quy định của Quy chế này, pháp luật khác có liên quan và thông lệ quốc tế (Hợp đồng mẫu của Hiệp hội Hoán đổi và Phái sinh Quốc tế), có các nội dung chủ yếu sau đây:

  • Tên, địa chỉ, số điện thoại, fax và đại diện của các bên giao kết hợp đồng; toán lãi ròng; chế cũ);
  • Số nợ gốc, lãi suất, lịch thanh toán gốc và lãi của khoản nợ gốc;
  • Thời hạn có hiệu lực của hợp đồng;
  • Các mức lãi suất được thoả thuận làm lãi suất hoán đổi;
  • Kỳ hạn thanh toán số lãi ròng;
  • Việc tính số lãi ròng từng kỳ và phương thức thanh toán;
  • Mức ký quỹ, đặt cọc của doanh nghiệp (nếu có) để đảm bảo thanh
  • Quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia hợp đồng (thêm so với quy
  • Các trường hợp chấm dứt hợp đồng trước hạn;
  • Thủ tục xử lý tranh chấp nếu có và thanh lý hợp đồng.

Ngoài ra, các nội dung khác như: Điều 7 quy định về lãi suất hoán đổi, điều 8 quy định về xác định tổng lãi ròng; điều 9 quy định về thanh toán số lãi ròng từng kỳ; điều 11 quy định về hạch toán kế toán và dự phòng rủi ro; điều 12 quy định về đăng ký và báo cáo việc thực hiện giao dịch hoán đổi lãi suất, và điều 13 quy định về việc tổ chức thực hiện, quy chế mới không có thay đổi gì so với quy chế cũ. Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

Bên cạnh Quyết định số 62, trong “Quy định về các tỷ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt động của TCTD” ban hành kèm theo Quyết định 457/2005/QĐ-NHNN của Thống đốc NHNN ngày 19/04/2005 có quy định tỷ lệ quy đổi rui ro cho các cam kết ngoại bảng thuộc về các giao dịch phái sinh lãi suất để tính toán tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu cho các TCTD, cụ thể là:

  • Hệ số chuyển đổi đối với các hợp đồng giao dịch lãi suất:
  • Có kỳ hạn ban đầu dưới 1 năm: 0,5%
  • Có kỳ hạn ban đầu từ 1 năm đến dưới 2 năm: 1,0%
  • Có kỳ hạn ban đầu từ 2 năm trở lên: 1,0% cho phần kỳ hạn dưới 2 năm cộng thêm (+) 1,0% cho mỗi năm tiếp theo.
  • Hệ số rủi ro đối với giá trị các hợp đồng giao dịch lãi suất sau khi chuyển đổi nêu theo quy định nêu trên là 100%.

Tình hình sử dụng các công cụ phái sinh để phòng ngừa rủi ro lãi suất tại các NHTM VN

Ở Việt Nam, cũng như tình trạng của các CCPS khác, các công cụ phái sinh lãi suất còn được sử dụng ở mức hết sức khiêm tốn, và đối với nhiều NHTM VN, việc sử dụng CCPS để phòng ngừa rủi ro lãi suất mới chỉ dừng lại ở những hợp đồng mang tính chất thí điểm, thử nghiệm. Các giao dịch phái sinh lãi suất được thực hiện cho đến thời điểm này mới chỉ có khoảng vài chục. Hơn nữa, do số lượng còn ít nên các NHTM cũng chưa có thói quen báo cáo, tổng kết về giá trị giao dịch của các hợp đồng.

Đa số các giao dịch phái sinh lãi suất được thực hiện tại VN là các giao dịch hoán đổi lãi suất (interest rate swaps – IRS), bởi đây là một công cụ rất linh động, nó có thể được thiết kế mang tính phù hợp cao với dòng tiền của khách hàng để có thể đạt được hiệu quả bảo hiểm rủi ro cao nhất trong khi vẫn đạt được một mức giá cạnh tranh cho khách hàng.

  • Thực trạng sử dụng các hợp đồng kỳ hạn lãi suất (FRA) Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

Hiện nay, các NHTM VN thường nhận tiền gửi ngoại tệ từ khách hàng theo lãi suất cố định và cho vay theo lãi suất thả nổi. Khi lãi suất USD liên tục tăng cao trên thị trường quốc tế thì việc áp dụng chính sách lãi suất này là phù hợp. Tuy nhiên, gần đây, lãi suất USD có dấu hiệu suy giảm, đặt ra nhiều khó khăn cho các NHTM trong việc quản trị lãi suất. Từ phía nguồn vốn, việc nhận tiền gửi từ khách hàng theo lãi suất cố định trong khi lãi suất đang suy giảm là một bất lợi đối với ngân hàng. Thêm vào đó, sức ép cạnh tranh thu hút khách hàng và giữ thị phần đã khiến các ngân hàng khó xử trong việc hạ lãi suất tiền gửi. Từ phía tài sản, cho vay các dự án theo lãi suất thả nổi neo theo Libor hay Sibor, trong khi các lãi suất thả nổi này đang giảm đã khiến các ngân hàng không tối ưu hoá được lợi nhuận.

Trong khi phương thức truyền thống “nhận gửi cố định – cho vay thả nổi” chưa dễ thay đổi và các sản phẩm nhận tiền gửi và cho vay còn đơn điệu, thì các NHTM có thể sử dụng FRA như là một công cụ giảm thiểu rủi ro lãi suất.

Ngân hàng Ngoại Thương Việt Nam (VCB) là ngân hàng trong nước tiên phong trong việc sử dụng FRA để phòng ngừa rủi ro lãi suất cho các khoản nhận tiền gửi với lãi suất cố định. Năm 2006, nhận thức được tầm quan trọng của việc vừa đảm bảo lợi nhuận, vừa giữ thị phần khách hàng tiền gửi, VCB dã tiến hành các giao dịch FRA với các đối tác nước ngoài. Theo đó, VCB phải ký kết các hợp đồng khung ISDA với các đối tác này. Trong các giao dịch FRA, VCB nhận lãi suất cố định và trả Libor, qua đó phòng ngừa được rủi ro lãi suất giảm.

Ngoài VCB, các NHTM còn lại đều chưa tiến hành các giao dịch FRA.

  • Thực trạng sử dụng các hợp đồng tương lai lãi suất

Hiện nay, chưa có NHTM VN nào thực hiện các giao dịch hợp đồng tương lai lãi suất do đặc điểm cơ bản của hợp đồng tương lai là phải được giao dịch trên Sở giao dịch, trong khi chúng ta chưa có Sở giao dịch dành cho các hoạt động này. Hơn nữa, các NHTM VN cũng chưa có đủ điều kiện để tham gia vào các hợp đồng tương lai lãi suất tại các Sở giao dịch trên thị trường quốc tế. Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

  • Thực trạng sử dụng các hợp đồng quyền chọn lãi suất

Hiện nay, chưa có NHTM VN nào sử dụng các hợp đồng quyền chọn lãi suất. Vào tháng 9/2004, NHNN đã đồng ý cho Ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV) thực hiện thí điểm giao dịch quyền chọn lãi suất với khách hàng. Theo đó, BIDV chỉ được thực hiện các giao dịch này với các khoản cho vay hoặc đi vay trung dài hạn (dưới 5 năm) bằng USD hoặc EUR; chỉ được thực hiện giao dịch quyền chọn lãi suất với các doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam, các NHTM hoạt động tại VN đã được NHNN cho phép thực hiện thí điểm giao dịch quyền chọn lãi suất và các ngân hàng ở nước ngoài; số vốn gốc của một hợp đồng quyền chọn lãi suất tối đa bằng 15% vốn tự có của BIDV; tổng số vốn gốc tối đa của tất cả hợp đồng trong thời hạn thực hiện thí điểm không vượt quá 50% mức vốn tự có của BIDV; thời hạn của hợp đồng quyền chọn lãi suất không quá 5 năm, kể từ ngày có hiệu lực; thời hạn thực hiện thí điểm các giao dịch quyền chọn lãi suất là 1 năm kể từ ngày 07/09/2004.

Tuy nhiên, cho đến thời điểm này, BIDV mới chỉ đang trong quá trình nghiên cứu để giới thiệu và triển khai sản phẩm. Bên cạnh các quy định của NHNN về việc thực hiện giao dịch quyền chọn lãi suất, BIDV dự kiến sẽ cung cấp sản phẩm với các đặc điểm chính sau: (i) nếu lãi suất có biến động thì khách hàng cũng chỉ phải trả lãi theo một mức lãi suất hoặc trong một khung lãi suất nhất định; (ii) chỉ áp dụng với USD và EUR; (iii) số tiền tối thiểu trong hợp đồng là 2 triệu USD hoặc 1 triệu EUR; (iv) thời hạn cần thiết để thực hiện giao dịch là trên 2 năm.

  • Thực trạng sử dụng các hợp đồng hoán đổi lãi suất

Trong số các hợp đồng phái sinh lãi suất được thực hiện tại các NHTM VN, thì các hợp đồng hoán đổi lãi suất được thực hiện nhiều nhất, và chủ yếu bởi các chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại VN (xem bảng 5), trong số các NHTM trong nước mới chỉ có BIDV và VCB tiến hành.

Bảng 3. Các giao dịch hoán đổi lãi suất được thực hiện tại VN

  • Các hợp đồng giao dịch hoán đổi lãi suất còn hiệu lực đến cuối tháng 3/2008 gồm:

90 giao dịch hoán đổi lãi suất với giá trị hợp đồng giao dịch khoảng 2,4 tỷ USD và tổng giá trị lãi ròng đã được nhận khoảng hơn 4,2 triệu USD; trong đó có 07 khách hàng là tổ chức nước ngoài với tổng giá trị lãi ròng TCTD được nhận từ 07 khách hàng này vào khoảng 700 nghìn USD, số còn lại là của các tổ chức, doanh nghiệp ở VN.

31 hợp đồng giao dịch hoán đổi lãi suất giữa hai đồng tiền (chi nhánh HSBC có 25 hợp đồng hoán đổi giữa USD/VNĐ và ngân hàng Đầu tư và Phát triển có 06 hợp đồng) với tổng giá trị của các hợp đồng giao dịch hơn 250 triệu USD và tổng số lãi ròng là hơn 000 USD. Trong đó, số giao dịch với khách hàng là tổ chức nước ngoài chỉ có 02 khách hàng là HSBC Hongkong và Australia New Zealand Banking Group với số vốn gốc trao đổi giữa các TCTD với tổ chức nước ngoài khoảng 15 – 20 triệu USD.

  • Dịch vụ phòng ngừa rủi ro lãi suất qua các sản phẩm phái sinh tại một số NHTM Chi nhánh HSBC tại VN Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

Chi nhánh HSBC là ngân hàng đi đầu trong việc thực hiện các giao dịch hoán đổi lãi suất với số lượng giao dịch thực hiện nhiều nhất. Hiện tại, HSBC đang cung cấp ba loại hợp đồng phái sinh lãi suất.

Đối với hợp đồng hoán đổi lãi suất một đồng tiền. Vào tháng 05/2007, HSBC và ngân hàng Standard Chatered đã tiến hành giao dịch liên ngân hàng đầu tiên về hoán đổi lãi suất một đồng tiền (VNĐ IRS), đánh dấu một bước phát triển mới trên thị trường hoán đổi lãi suất của đồng nội tệ. Với giao dịch hoán đổi VNĐ có kỳ hạn 5 năm, HSBC trả một lãi suất thả nổi VNIBOR1 kỳ hạn 3 tháng với khối lượng 3 triệu USD và nhận lại lãi suất VNĐ cố định từ Standard Chatered. Đây là một cột mốc tạo nền móng cho sự phát triển thị trường sản phẩm phái sinh của VN. Với giao dịch này, HSBC và Standard Chatered đã thực hiện bước đi tiên phong trong việc tạo ra một thị trường hoán đổi lãi suất tích cực.

Đối với hợp đồng hoán đổi lãi suất tiền tệ chéo. HSBC là một trong những ngân hàng đầu tiên thực hiện dịch vụ hoán đổi lãi suất tiền tệ chéo, dưới sự cho phép của NHNN trước khi NHNN ban hành quy chế chính thức, với việc cung cấp gói Swaps VNĐ cho một công ty đa quốc gia với số vốn lên tới 15 triệu USD tại thị trường VN. Theo đó, HSBC sẽ đưa VNĐ và nhận USD từ khách hàng, tới tháng 12/2007, HSBC sẽ đưa USD và nhận lại VNĐ từ khách hàng. Với giao dịch này, khách hàng đã đạt được mức lãi suất cạnh tranh nhất trên thị trường nội địa cho việc vay vốn bằng VNĐ kỳ hạn 3 năm mà không chịu bất cứ một rủi ro nào về tỷ giá USD/VNĐ.

Đối với hợp đồng hoán đổi lãi suất cộng dồn (daily range accrual), thời hạn tối đa của hợp đồng là 5 năm. Theo thoả thuận hoán đổi lãi suất cộng dồn, khách hàng vay của HSBC sẽ trả Sibor cộng với phần chênh lệch và tổng lãi suất phải trả này không vượt quá mức lãi suất cao nhất đã được định trước. Đổi lại, HSBC sẽ trả Sibor cộng với phần chênh lệch cho những ngày lãi suất Sibor giao động trong một khoảng định trước. Cụ thể, hợp đồng này thoả thuận giữa khách hàng vay vốn với thời hạn 6 năm lãi suất thả nổi. Nếu đến ngày đáo hạn, lãi suất Sibor không vượt quá mức lãi suất xác định trước (4,5%/năm) thì HSBC sẽ trả lãi suất cho khách hàng với mức lãi suất Sibor + 1,1%. Trường hợp lãi suất Sibor vượt mức lãi suất định trước, khách hàng sẽ phải trả cho HSBC một mức lãi suất là Sibor + 0,6%, nhưng không vượt quá mức lãi suất tối đa là 5,1%/năm.

  • Ngân hàng Đầu tư và Phát triển VN (BIDV) Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

Dù mới chỉ triển khai các giao dịch phái sinh trong vòng 2 năm trở lại đây, BIDV đã đạt được những thành công nhất định: BIDV được vinh dự nhận giải thưởng ADFIAP do Hiệp hội các định chế tài chính phát triển Châu Á – Thái Bình Dương trao tặng và trở thành NHTM VN đầu tiên thực hiện cung cấp giao dịch Hoán đổi tiền tệ chéo (một dạng của giao dịch hoán đổi lãi suất) cho doanh nghiệp trong nước. Trên thị trường liên ngân hàng, BIDV cũng là ngân hàng VN đầu tiên thực hiện giao dịch hoán đổi tiền tệ chéo liên ngân hàng trong giao dịch với ngân hàng Standard Chatered tại London. Việc thực hiện hoán đổi tiền tệ chéo chủ yếu là hoán đổi giữa USD và EUR, tuy số lượng giao dịch còn ít và mới mang tính thử nghiệm nhưng giá trị giao dịch năm 2007 cũng đã tăng lên rõ rệt so với năm 2006, được thể hiện qua bảng dưới đây:

  • Bảng 4. Số tiền hoán đổi và chênh lệch lãi từ các hợp đồng hoán đổi tiền tệ chéo tại BIDV

Hiện BIDV đang cung cấp 2 sản phẩm hoán đổi lãi suất là hoán đổi lãi suất một đồng tiền và hoán đổi tiền tệ chéo.

Vừa qua HSBC và BIDV cũng đã ký kết hợp đồng khung ISDA, vào tháng 2/2008, để chuẩn hoá các giao dịch phái sinh giữa hai ngân hàng cũng như đưa lại những cơ hội kinh doanh cho cả hai bên (xem phụ lục 2 – hợp đồng mẫu của BIDV). Trên cơ sở hợp đồng ISDA, hai bên đã thực hiện 2 giao dịch phái sinh hoán đổi tiền tệ chéo USD/VNĐ trị giá 60 triệu USD. Việc thực hiện này nằm trong chiến lược nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của BIDV.

Ngoài HSBC và BIDV, là hai ngân hàng đi đầu trong hoạt động này, một số ngân hàng khác cũng tiến hành cung cấp các dịch vụ phái sinh lãi suất và đã được NHNN cho phép thực hiện như:

VCB thực hiện giao dịch hoán đổi lãi suất kèm theo điều kiện quyền chọn với các đối tác là TCTD hoạt động tại VN và các pháp nhân khác hoạt động ở trong và ngoài nước, phù hợp với quy định của pháp luật VN. Trong năm 2006, bám sát diễn biến lãi suất trên thị trường quốc tế và trong nước, VCB đã chú trọng phát triển sản phẩm một số sản phẩm mới, trong đó có sản phẩm hoán đổi lãi suất (IRS) với các đối tác nước ngoài, mang lại cho VCB thêm nhiều phương thức phòng ngừa rủi ro. Tính đến hết năm 2006, VCB đã ký với các ngân hàng đối tác truyền thống các hợp đồng chuẩn hoán đổi lãi suất theo mẫu của ISDA với tổng giá trị lên tới 110 triệu USD. Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

Ngân hàng Calyon, Citibank, ABN-Amro thực hiện nghiệp vụ hoán đổi lãi suất bắt đầu thực hiện trong tương lai.

Ngân hàng Standard Chatered thực hiện hoán đổi tiền tệ chéo đối với khoản vay ngoại tệ của khách hàng, thực hiện cung cấp sản phẩm gắn với rủi ro tín dụng – lãi suất cơ cấu cho tiền gửi và giấy tờ có giá, theo đó, lãi suất mà khách hàng được hưởng sẽ không cố định mà nằm trong một khoảng dao động nhất định và phụ thuộc vào sự biến động của thị trường như lãi suất, tỷ giá,…

Một đặc điểm chung đối với tất cả các hợp đồng phái sinh lãi suất nói trên là hầu hết các hợp đồng này đều phát sinh giữa các NHTM với nhau, hoặc giữa các NHTM với các đối tác nước ngoài. Việc các doanh nghiệp trong nước tham gia các hợp đồng phái sinh nói chung để phòng ngừa rủi ro lãi suất là rất hiếm hoi, trong khi thực tế, các doanh nghiệp có nhu cầu về dịch vụ này ngày càng nhiều. Điều này cũng gợi ý cho các NHTM VN về một thị trường khách hàng còn đang bỏ ngỏ và cần được các NHTM khai thác trong thời gian tới.

III/ Đánh giá chung Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

1. Các kết quả đạt được

Phái sinh là một nghiệp vụ mới tại các NHTM VN, đang được các TCTD và doanh nghiệp bắt đầu chú ý đến và sử dụng. Tuy thị trường này còn hết sức non trẻ và tồn tại rất nhiều hạn chế, nhưng cũng đã đạt được một số kết quả bước đầu.

Số lượng và giao dịch tuy ít nhưng có tăng qua các năm, và có xu hướng phát triển trong thời gian gần đây. Bắt đầu xuất hiện trên thị trường Việt Nam từ những năm 1997, 1998, thời gian đầu mỗi năm chỉ có vài hợp đồng phái sinh được thực hiện. Tuy nhiên, trong vài năm qua, nhất là từ 2006 trở đi, khi thị trường tài chính của chúng ta trở nên phát triển và hội nhập hơn, số lượng các hợp đồng phái sinh được đã lên đến con số vài chục đến hơn 100 hợp đồng. Trong đó nhiều nhất là các hợp đồng hoán đổi lãi suất, với số vồn gốc và lãi ròng tăng lên tương đối trong năm 2007, 2008 khi lãi suất thị trường biến động mạnh. Điều này cho thấy, khi rủi ro lãi suất tăng, các doanh nghiệp, ngân hàng bắt đầu quan tâm đến việc phòng ngừa rủi ro lãi suất và tìm kiếm những công cụ phòng ngừa rủi ro hiệu quả. Thực tế đó đã thúc đẩy nhu cầu về các hợp đồng phái sinh và khiến số lượng hợp đồng được thực hiện gia tăng trong thời gian qua, đóng vai trò không nhỏ trong việc bảo hiểm rủi ro cho các doanh nghiệp và chính bản thân các ngân hàng.

Hành lang pháp lý cho các giao dịch phái sinh đang từng bước được xây dựng. Mặc dù mới chỉ có một vài văn bản quy định về việc sử dụng các CCPS được ban hành, như Quyết định 648/2004/QĐ-NHNN ban hành ngày 28/05/2004, quy định về kỳ hạn của hợp đồng kỳ hạn và hợp đồng hoán đổi, hay Quyết định 1452/2004/QĐ-NHNN quy định về việc thực hiện giao dịch quyền chọn ngoại tệ,…nhưng điều đó cũng thể hiện mong muốn của NHNN trong việc tạo cơ sở cho việc thực hiện các giao dịch phái sinh. Đặc biệt, Quyết định số 62, đã được đề cập trong phần trên, về thực hiện giao dịch hoán đổi lãi suất đã phần nào cải thiện hành lang pháp lý đối với hoạt động này, mang lại cho các NHTM và doanh nghiệp một cơ sở để tham chiếu khi ký kết các hợp đồng hoán đổi lãi suất. Nó tạo điều kiện cho các NHTM cũng như doanh nghiệp mạnh dạn hơn trong việc sử dụng công cụ hoán đổi lãi suất để phòng chống rủi ro phát sinh trong hoạt động kinh doanh khi có những biến động về lãi suất trên thị trường, đáp ứng nhu cầu phát triển hiện tại của thị trường và tạo đà cho những bước tiến tiếp theo của thị trường phái sinh cũng như thị trường tài chính – tiền tệ của VN trong tương lai.

2. Hạn chế và nguyên nhân Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

  • Hạn chế

Từ thực trạng về việc sử dụng các CCPS để phòng ngừa rủi ro lãi suất tại các NHTM VN, chúng ta có thể rút ra một số hạn chế sau:

Số lượng và quy mô giao dịch thấp, xét cả giao dịch giữa các NHTM với nhau và giữa các NHTM với các doanh nghiệp.

Thị trường phái sinh trong nước phát triển chưa đầy đủ. Hiện nay, mới chỉ có một số ít loại hợp đồng phái sinh được giao dịch. Riêng đối với thị trường phái sinh lãi suất thì mới chỉ có các hợp đồng hoán đổi lãi suất, hợp đồng hoán đổi tiền tệ chéo, hợp đồng kỳ hạn lãi suất được thực hiện. Còn rất nhiều loại hợp đồng phái sinh khác vẫn chưa xuất hiện trên thị trường, khiến việc tiếp cận để nghiên cứu về chúng là rất khó khăn, chưa nói đến việc sử dụng.

Số lượng các NHTM cung cấp dịch vụ về các loại hợp đồng phái sinh còn ít. Hiện nay, chỉ có một số ngân hàng lớn như VCB và BIDV mới cung cấp dịch vụ này. Một số NHTM CP cũng bắt đầu tham gia vào thị trường phái sinh nhưng hầu như không đáng kể. Các giao dịch phái sinh chủ yếu được diễn ra tại các chi nhánh ngân hàng nước ngoài tài Việt Nam, đặc biệt là tại HSBC. Việc thiếu nhà cung cấp cũng là một trong những hạn chế của thị trường phái sinh Việt Nam.

Các NHTM cung cấp dịch vụ phái sinh chưa có báo cáo rõ ràng về tình hình thực hiện của mình. Do số lượng hợp đồng còn ít nên hầu hết các ngân hàng đều chưa có những tổng kết, đánh giá cụ thể về các giao dịch phái được thực hiện, khiến cho việc theo dõi, giám sát của NHNN rất khó, mà việc tham khảo của các doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng cũng không dễ dàng.

Các NHTM cũng như doanh nghiệp chưa có căn cứ nào để tham chiếu, dự báo lãi suất cũng như việc xác định lượng hoá rủi ro lãi suất, cơ sở của việc sử dụng các CCPS để phòng ngừa rủi ro lãi suất. Như đã phân tích trong chương I, rủi ro lãi suất là rủi ro đối với các khoản thu nhập và giá trị thị trường của danh mục đầu tư bắt nguồn từ sự biến động của lãi suất trên thị trường, bởi vậy, một hạn chế lớn cản trở sự phát triển của các CCPS chính là việc Việt Nam chưa thể tự xây dựng được đường cong lãi suất cho riêng mình. Muốn xây dựng được đường cong lãi suất chuẩn cho thị trường cần phải có các căn cứ để định giá các tài sản đầu tư như trái phiếu chính phủ, trái phiếu công ty,…và muốn vậy thì trước hết, thị trường trường trái phiếu phải phát triển. Nhưng thị trường trái phiếu ở nước ta còn nhỏ về số lượng và giá trị, cũng như nghèo nàn về mặt chủng loại. Chỉ có 2 loại trái phiếu đáng chú ý là trái phiếu Chính phủ Việt Nam và trái phiếu chuyển đổi của một số ngân hàng. Còn lại hầu hết các doanh nghiệp chưa phát huy được kênh huy động vốn từ trái phiếu mà chủ yếu dựa vào việc vay vốn ngân hàng.

Quy trình nhập dữ liệu giao dịch, hạch toán và theo dõi các giao dịch phái sinh trên hệ thống của ngân hàng còn chưa hoàn thiện. Các ngân hàng phần lớn đều chưa có các chương trình hỗ trợ các giao dịch phái sinh nên từ phía nội bộ ngân hàng, việc thực hiện các giao dịch này cũng gặp nhiều trở ngại. Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

  • Nguyên nhân

Mặc dù đã có hành lang pháp lý khá rõ ràng và đã đạt được những kết quả nhất định, song các hoạt động phái sinh lãi suất tại các NHTM VN vẫn nhiều còn hạn chế , chủ yếu là do những nguyên nhân sau:

  • Thị trường tài chính – tiền tệ chưa phát triển

Thị trường tài chính tiền tệ của VN vẫn còn yếu kém. Xét về độ sâu tài chính, mức độ tiền tệ hoá nền kinh tế, thị trường tài chính VN vẫn còn hết sức lạc hậu so với các quốc gia khác trong khu vực. Sự nông cạn của thị trường sẽ làm cho các công cụ thị trường kém phát huy tác dụng, trong đó bao gồm các lãi suất. Sự yếu kém của thị trường tài chính VN được phản ánh qua các chỉ số cơ bản đo độ sâu tài chính của một quốc gia như: tỷ lệ M2/GDP, tín dụng/GDP, tiền gửi/GDP,…đều ở mức thấp so với chỉ số của một số quốc gia khác (xem bảng 6)

  • Bảng 5. Độ sâu tài chính (M2/GDP) tại một số quốc gia trong khu vực

Sự lạc hậu, sơ khai của thị trường tài chính VN cũng bao gồm cả tình trạng các công cụ tài chính còn nghèo nàn về chủng loại và nhỏ bé về lượng giao dịch tại các trung tâm giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội. Bên cạnh đó, các nhà đầu tư còn chưa thực sự hiểu biết về thị trường chứng khoán, giao dịch nhiều khi còn chạy theo số đông, thị trường còn phụ thuộc nhiều vào các nhà đầu tư nước ngoài. Thị trường tiền tệ với hoạt động của thị trường mở, thị trường liên ngân hàng còn ít sôi động, chưa cân đối và chuyên sâu. Các giao dịch trên thị trường này còn mang tính một chiều, tức là một số ngân hàng luôn là người cung ứng vốn còn một số luôn có nhu cầu vay vốn. Chính vì vậy mà thị trường tiền tệ chưa thực sự trở thành một trung gian điều tiết vốn hiệu quả, trong khi vai trò của thị trường này đối với việc tác động đến lãi suất trên thị trường là rất quan trọng. Bởi thị trường tiền tệ cung cấp những thông tin quan trọng về mức lãi suất ngắn hạn để có thể hình thành được đường cong lãi suất (yield curve), làm cơ sở cho việc dự báo lãi suất thị trường cũng như việc định giá các trái phiếu có lãi suất cố định và các hợp đồng phái sinh. Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

Hơn nữa, ở VN, do chưa từng phải chịu ảnh hưởng lớn từ cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ nên việc áp dụng các CCPS để phòng chống rủi ro còn chưa trở thành nhu cầu bức xúc. Những nước chịu thiệt hại từ cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á năm 1997 đã bị sốc trong khủng hoảng và suy thoái kinh tế đã có động lực để phát triển các CCPS để phòng chống rủi ro. Thái lan, Malaysia, Philippines đang là những quốc gia có hệ thống chống rủi ro tài chính phát triển rất mạnh trong khu vực. Như vậy, chính sự non kém của thị trường tài chính và tiền tệ đã gây những trở ngại không nhỏ cho các NHTM VN trong việc định lượng và sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro lãi suất.

  • Hệ thống pháp lý chưa hoàn thiện

Trước hết, với các hoạt động phái sinh nói chung, Luật các Tổ chức tín dụng và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật chưa có quy định cụ thể cho phép các NHTM cung cấp các dịch vụ phái sinh hay cho phép đầu tư vào các sản phẩm này. Chúng ta cũng chưa có các quy định cụ thể về các biện pháp, tỷ lệ bảo đảm an toàn, hạn chế rủi ro của các NHTM khi cung cấp hoặc đầu tư vào các sản phẩm tài chính phái sinh và chưa có quy định làm cơ sở pháp lý để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia giao dịch.

Về vấn đề rủi ro lãi suất, chúng ta vẫn chưa có một hệ thống văn bản hoàn thiện về việc đo lường và quản lý rủi ro lãi suất tại các NHTM VN. Cho đến nay, trong các văn bản pháp luật về hoạt động ngân hàng, chưa có văn bản nào quy định về việc quản lý, đo lường rủi ro lãi suất tại các NHTM, kể cả trong Quy chế giám sát của Thanh tra NHNN cũng chưa có quy định nội dung giám sát này. Một khi cơ quan quản lý chưa có yếu cầu cụ thể thì các NHTM chưa thể nhận thức đầy đủ về sự cần thiết cũng như cách thức thực hiện việc quản lý rủi ro lãi suất, và đây cũng chính là một điểm hạn chế cho việc lượng hoá các rủi ro lãi suất tại các NHTM VN.

Hiện tại, đối với nghiệp vụ phái sinh lãi suất, NHNN mới chỉ ban hành quy chế điều chỉnh hoạt động đối với nghiệp vụ hoán đổi lãi suất. Các nghiệp vụ phái sinh về lãi suất khác như: kỳ hạn tiền gửi (FFD), kỳ hạn lãi suất (FRA), các nghiệp vụ quyền chọn lãi suất như Caps, Floors, Collars,… đều chưa có văn bản pháp lý nào được ban hành để quy định và hướng dẫn các NHTM thực hiện. Chính vì thế, mà hầu hết các NHTM đều rất dè dặt đối với các CCPS này, trường hợp có NHTM nào có nhu cầu muốn thực hiện thì phải gửi hồ sơ xin phép lên NHNN và chờ NHNN ban hành quyết định có cho thực hiện thí điểm hay không. Việc này không những làm tốn nhiều thời gian của cả hai bên mà nhiều khi cơ hội thị trường lại bị bỏ lỡ.

Một vấn đề nữa xuất phát từ thực tế hiện nay là khi nền kinh tế phát triển với tốc độ nhanh, nhu cầu về vốn của các tổ chức kinh tế ngày càng gia tăng, số vốn gốc cần bảo hiểm lớn, nên mức giới hạn lỗ về tổng lãi ròng tối đa bằng 5% vốn tự có của ngân hàng theo như Quyết định số 62 là chưa phù hợp, đồng thời sẽ hạn chế nhu cầu của các TCTD trong tương lai.

Đối với việc báo cáo và kiểm soát về các hợp đồng phái sinh được thực hiện, các TCTD đã gửi báo cáo đầy đủ, nhưng còn chậm, nội dung còn trùng lắp (một phần do các hợp đồng phái sinh có hiệu lực kéo dài); mẫu biểu báo cáo hiện hành theo quy chế về giao dịch hoán đổi lãi suất theo Quyết định số 62 không có nội dung yêu cầu các TCTD báo cáo về giao dịch gốc, nên khó nắm bắt được chính xác phương thức thực hiện các giao dịch của các TCTD, gây khó khăn cho NHNN trong việc kiểm soát luồng ngoại tệ ra/vào VN. Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

  • Nhận thức để thực hiện quản lý rủi ro lãi suất cũng như các nghiệp vụ phái sinh tại các NHTM VN còn hạn chế

Trong bối cảnh lãi suất thị trường có xu hướng biến động ngày càng nhiều và phức tạp, các NHTM VN đã có nhận thức về nguy có rủi ro lãi suất trong hoạt động kinh doanh ngân hàng và bước đầu có giải pháp để phòng ngừa. Tuy nhiên, những nhân thức này mới chỉ là bước đầu và chưa toàn diện.

Trước hết, đội ngũ cán bộ am hiểu một cách toàn diện về quản lý rủi ro lãi suất qua các nghiệp vụ phái sinh tại các ngân hàng còn rất ít và lẻ tẻ, chưa đủ mạnh để xây dựng một bộ phận chuyên trách về các nghiệp vụ phái sinh hoạt động chuyên nghiệp và có hiệu quả trong ngân hàng. Tiếp đó, hệ thống thống kê tại các NHTM trong nước chưa cung cấp đầy đủ những số liệu cần thiết cho việc tính toán, lượng hoá rủi ro lãi suất. Và cuối cùng là hệ thống thông tin, trình độ công nghệ của các NHTM VN còn yếu, chưa đáp ứng được yêu cầu quản lý rủi ro trong kinh doanh ngân hàng trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế.

  • Khả năng thuyết phục doanh nghiệp, marketing, triển khai ứng dụng CCPS của các NHTM VN còn yếu kém

Muốn phát triển nhưng bản thân các ngân hàng cũng không thể bắt buộc các doanh nghiệp phải áp dụng nghiệp vụ này. Vì vậy, lời khuyên của các ngân hàng dành cho doanh nghiệp lúc này là rất cần thiết. Thay đổi nhận thức của các doanh nghiệp vốn chưa quan với các sản phẩm mới là tương đối khó khăn và cần nhiều thời gian, tuy nhiên rõ ràng thực tế cho thấy các ngân hàng VN còn yếu trong khâu tiếp cận khách hàng, marketing sản phẩm tới khách hàng. Hơn nữa, do việc ứng dụng các CCPS tại các NHTM VN còn manh mún, các ngân hàng hầu hết đều chưa dám triển khai mạnh nên việc tư vấn cho khách hàng còn rất nhiều hạn chế. Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

  • Các doanh nghiệp VN – đối tượng khách hàng tiềm năng cho thị trường phái sinh vẫn còn chưa thật sự quan tâm và hiểu biết về việc phòng ngừa rủi ro lãi suất qua các CCPS

Phần lớn nguồn vốn tài trợ cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là nguồn vay nợ từ bên ngoài, mà chủ yếu là các ngân hàng. Đối với các doanh nghiệp có các hợp đồng tín dụng trung dài hạn với giá trị lớn, thường xuyên phải đối mặt với những rủi ro biến động về lãi suất trên thị trường, hoặc đối với những khách hàng huy động vốn bằng hình thức phát hành trái phiếu trung dài hạn (5 đến 10 năm), lãi suất cố định, muốn chuyển sang lãi suất thả nổi để giảm chi phí và cân đối bảng tổng kết tài sản, hoặc khi có dự báo lãi suất xuống, việc thực hiện hợp đồng hoán đổi lãi suất có thể đáp ứng được yêu cầu này. Đối với các khách hàng có nhu cầu đảm bảo có nguồn vốn ổn định và dài hạn cho hoạt động kinh doanh, có thể hoán đổi các giao dịch vốn ngăng hạn với ngân hàng thành một nguồn vốn ổn định và dài hạn với lãi suất cố định. Như vậy, việc sử dụng các hợp đồng phái sinh lãi suất để phòng ngừa những rủi ro này là rất khả thi với các doanh nghiệp, tại sao các doanh nghiệp lại không tận dụng lợi thế mà công cụ này mang lại?

Theo khảo sát của một số nhà nghiên cứu và các tổ chức quan tâm đến thị trường phái sinh thì mức độ am hiểu về các sản phẩm phái sinh chính là rào cản lớn nhất cho việc sử dụng các sản phẩm này (xem hình số). Tiếp đến là nguyên nhân về khung pháp lý, bao gồm các yếu tố: Nhà nước chưa có biện pháp khuyến khích, thúc đẩy doanh nghiệp sử dụng sản phẩm phái sinh, chưa có quy định rõ ràng về hạch toán kế toán đối với các giao dịch và phí phải trả cho việc sử dụng sản phẩm phái sinh, tâm lý sợ trách nhiệm, e ngại việc có lời thì không ai khen nhưng lỗ thì lại bị khiển trách.

Hiện tại qua khảo sát, các doanh nghiệp VN còn rất ít nhận thức về vấn đề phòng chống rủi ro lãi suất, những hiểu biết về các kỹ thuật phòng chống rủi ro lãi suất bằng các CCPS lại càng xa lạ. Số lượng các doanh nghiệp biết tới các loại hợp đồng kỳ hạn, hoán đổi, quyền chọn, tương lai chỉ khoảng vài chục, chiếm một tỷ lệ rất nhỏ so với hàng nghìn doanh nghiệp lớn nhỏ đang hoạt động (xem bảng 8).

  • Bảng 6. Kết quả khảo sát về việc sử dụng các công cụ phái sinh

Chi phí giao dịch có liên quan để mua/bán các công cụ tài chính phái sinh còn cao, bao gồm: chi phí tìm kiếm thông tin, chi phí thương lượng với đối tác, chí phí để điểu chỉnh trạng thái nhằm thích nghi với điều kiện mới của thị trường, chi phí rủi ro không dự đoán được, chi phí uỷ quyền tác nghiệp, chi phí thực hiện và giám sát,… Khóa luận: Thực trạng phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:

===>>> Khóa luận: Giải pháp phòng ngừa rủi ro lãi suất trong kinh doanh

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Contact Me on Zalo
0972114537