Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc

Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài khóa luận tốt nghiệp “Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc, mình nhận thấy rằng đề tài không chỉ giúp bản thân vận dụng hiệu quả những kiến thức đã học vào thực tế mà còn góp phần củng cố, mở rộng hiểu biết và tích lũy kinh nghiệm quý báu cho công việc và chuyên môn sau này. Với mong muốn hỗ trợ các bạn sinh viên đang trong quá trình học tập và làm khóa luận, mình xin chia sẻ đề tài khóa luận tốt nghiệp: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu của Trung Quốc trong ngành may mặc này như một tài liệu tham khảo hữu ích, hy vọng sẽ phần nào giúp các bạn định hướng tốt hơn khi nghiên cứu các vấn đề liên quan đến công tác đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp.

2.1. Tình hình hoạt động ngành may mặc của Trung Quốc

Công nghiệp dệt may có lịch sử lâu đời và là ngành công nghiệp truyền thống của nền kinh tế quốc gia Trung Quốc. Dệt may cũng là một ngành công nghiệp mũi nhọn được chính phủ Trung Quốc hỗ trợ phát triển thông qua hoạt động cấp vốn đầu tư, tìm kiếm thị trường tiêu thụ. Công nghiệp dệt may của nước này được đánh giá cao vì Trung Quốc đã biết tận dụng khai thác một cách có hiệu quả những lợi thế trong sản xuất và xuất khẩu hàng dệt may. Ngành dệt may Trung Quốc chú trọng vào thị trường nội địa và áp dụng các biện pháp nâng cấp chuỗi giá trị ngành dệt may để trở thành đối tác quan trọng và chi phối lớn mạng lưới sản xuất trong chuỗi giá trị hàng dệt may thế giới.

Ngành công nghiệp dệt may của Trung Quốc chủ yếu là các cụm công nghiệp ở đồng bằng sông Dương Tử, khu vực ven biển Bột Hải và các khu vực ven biển phía đông nam. Năm 2024 có gần 50 cụm may mặc với quy mô lớn, đầu ra của các cụm công nghiệp này chiếm hơn 70% trong tổng số hàng may mặc sản xuất tại Trung Quốc. Tổng sản lượng hàng may mặc năm 2024 của năm tỉnh Quảng Đông, Chiết Giang, Giang Tô, Sơn Đông và Phúc Kiến đạt 80% tổng sản xuất hàng may mặc của Trung Quốc. [20]. Theo số liệu của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, năm 2025 Trung Quốc có hơn 51.700 doanh nghiệp dệt may. Từ năm 2010 đến 2025 Trung Quốc là nước dẫn đầu về sản xuất và xuất khẩu hàng may mặc với sản lượng và quy mô lớn nhất trên thế giới. Năm 2024 giá trị xuất khẩu ngành may mặc của Trung Quốc lên tới 113 tỉ USD tăng 4% so với năm 2023. Tính đến năm 2025 ngành công nghiệp dệt may của Trung Quốc xuất khẩu sang 226 quốc gia và khu vực, chiếm 32,8% sản lượng xuất khẩu hàng may mặc của thế giới. [20].

2.1.1. Năng lực sản xuất và cung ứng nguyên liệu:

  • Sản xuất bông, sợi, vải

Trung Quốc là nước được hưởng lợi thế về khí hậu, địa lý và nhân công rẻ. Do vậy, về nguyên liệu dệt may Trung Quốc có một lợi thế mạnh hơn so với các nước khác về sản lượng bông, sợi hóa chất, các loại vải… Năm 2023, sản lượng chất xơ chế biến của ngành công nghiệp dệt may Trung Quốc là 35,3 triệu tấn, chiếm khoảng 40% của thế giới. Giá trị của các sản phẩm sợi xuất khẩu 175,616 tỷ USD, chiếm khoảng 30% giá trị thế giới. Sản lượng xơ hóa học trong nước của Trung Quốc là 23,9 triệu tấn, năng lực sản xuất đạt 25,72 triệu tấn, công suất sử dụng khoảng 93%, chiếm hơn 50% sản lượng thế giới. Cũng trong năm 2023 sản lượng bông của Trung Quốc đạt 8 triệu tấn, chiếm 30% sản lượng thế giới; sản lượng sợi là 20 triệu tấn, chiếm khoảng 46% của thế giới. Trung Quốc là một nước sớm đưa công nghệ tiên tiến vào ngành công nghiệp dệt may nên từ năm 2016 trở lại đây năng lực sản xuất và cung ứng nguyên liệu ngành dệt may tương đối ổn định. Ngoài ra, Trung Quốc cũng có một số tài nguyên dệt độc đáo, tự nhiên, hiếm như lụa, tơ và đây cũng là mặt hàng mà Trung Quốc sản xuất lớn nhất thế giới chiếm hơn 70% sản lượng của thế giới. [19]. Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc.

Sau khi gia nhập WTO sản lượng cung ứng nguyên liệu như vải của Trung Quốc trong nhiều năm có xu hướng phát triển nhanh chóng. Từ năm 2016 đến năm 2025 số lượng xuất khẩu vải tăng 35,2%. [20]. Sau nhiều năm nỗ lực, Trung Quốc tiếp tục đổi mới công nghệ, dây chuyền thiết bị sản xuất, nâng cao tay nghề lao động để tạo ra thương hiệu riêng của họ.

  • Bảng 2.1: Năng lực sản xuất của ngành dệt Trung Quốc

Qua số liệu bảng trên, chúng ta có thể thấy năng lực sản xuất và cạnh tranh của nguyên liệu thô của Trung Quốc tăng lên, các doanh nghiệp dệt may trong nước đã đáp ứng được một khối lượng lớn nhu cầu nội địa và xuất khẩu ra thị trường thế giới, chiếm một vị trí quan trọng trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, kể từ đầu năm 2024, do kinh tế thế giới suy giảm và tác động của các điều chỉnh chính sách kinh tế vĩ mô trong nước đã ảnh hưởng đến ngành công nghiệp dệt may của Trung Quốc. Sự phụ thuộc nguyên liệu bông của Trung Quốc trên thị trường bông nước ngoài lên đến 35%. Năm 2025 Trung Quốc đã phải nhập khẩu tới 40% bông từ Mỹ. Tổng nhập khẩu bông trong hai tháng đầu của năm 2026 đạt 520.000 tấn, tăng 208% so với cùng kỳ năm ngoái. [33].

Theo khảo sát gần 4.000 hộ nông dân tại 16 tỉnh chủ yếu trồng bông của Viện Nghiên cứu Bông Trung Quốc, diện tích gieo trồng bông trong năm 2026 của Trung Quốc có nguy cơ giảm khoảng 4,9%, xuống còn 4,78 triệu ha. Vì chi phí đầu vào tăng cao hơn làm lợi nhuận thu về từ cây bông thấp hơn 20% so với các loại cây trồng khác. Hơn nữa, người nông dân trồng lúa được hưởng lợi hơn từ các khoản trợ cấp từ Bắc Kinh nên nông dân đã chuyển từ cây bông sang trồng các loại cây ăn quả vì lợi nhuận từ các loại cây này cao hơn. Như vậy, khi sản lượng gieo trồng bông thấp hơn, trong năm 2026 Trung Quốc sẽ phải nhập khẩu bông nhiều hơn. Trung Quốc đã tăng hạn ngạch nhập khẩu bông trong năm 2026, sau khi sản lượng trong nước giảm hơn 10% trong năm 2025. [21]. Ngoài ra Trung Quốc còn phải nhập khẩu các nguyên liệu như: sợi hóa chất giảm, hóa chất xơ, sợi polyester.

  • Nhuộm, in và hoàn tất. Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc.

Ngành nhuộm, in và hoàn tất đối với việc sản xuất sản phẩm may mặc là vô cùng quan trọng vì nhờ công đoạn này mà chúng ta có được nguồn nguyên liệu và các loại vải với nhiều màu sắc, thiết kế hoa văn đa dạng họa tiết tinh tế mẫu mã đẹp. Ngành này không đòi hỏi quá nhiều lao động kỹ thuật cao nhưng để có năng lực cạnh tranh và năng lực sản xuất đáp ứng được nhu cầu nội địa và hướng về xuất khẩu, yếu tố công nghệ phải được ưu tiên hàng đầu.

Hiện tại các thiết bị in, nhuộm và hoàn tất đang được sử dụng chủ yếu là do Trung Quốc sản xuất, một số thiết bị công nghệ cao được nhập khẩu từ nước ngoài như: Mỹ, Nhật Bản, Đức, Hàn Quốc. Hiện nay những thiết bị in nhuộm trong ngành được sản xuất hoặc nhập khẩu với công nghệ tiên tiến, các dây chuyền công nghệ xử lý và làm vải đẹp có chất lượng cao nên chất lượng vải tốt và phong phú về màu sắc, họa tiết, chủng loại. [5].

Như vậy với trình độ nhuộm, in và hoàn tất như hiện nay, ngành may mặc Trung Quốc chủ động được nguồn nguyên liệu vải để sản xuất được những mặt hàng có chất lượng cao mẫu mã đẹp.

2.1.2. Trình độ công nghệ ngành may mặc: Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc.

Theo Tổng cục Thống kê Trung Quốc, tính đến hết năm 2025 toàn ngành may mặc Trung Quốc có hơn 51.700 doanh nghiệp may mặc với hơn 11 triệu lao động chiếm 39,9% tổng việc làm trong ngành công nghiệp và ngành đã trang bị máy móc thiết bị, trình độ công nghệ theo đánh giá chung là hiện đại. Hiệp hội Dệt may Trung Quốc đã tiến hành cuộc khảo sát trên quy mô toàn ngành với các nhóm khảo sát được đề ra thì trên 80% là các doanh nghiệp đạt ở trình độ tiến tiến: “Các xưởng may sử dụng CAD, CAM trong khâu thiết kế kỹ thuật và giác sơ đồ, có hoặc không sử dụng phần mềm trong sáng tác sản phẩm. Tỷ lệ sử dụng các thiết bị may, cắt, vận chuyển nội dây chuyền, thiết bị hoàn tất chuyên dùng và có trang bị tự động và điện tử khá cao. Có sử dụng một số phần mềm trong quản lý sản xuất và tiêu thụ”. Còn lại các doanh nghiệp đều đạt ở trình độ trung bình khá: “Có sử dụng một phần CAD, CAM trong khâu thiết kế kỹ thuật và sơ đồ. Có sử dụng một phần các thiết bị chuyên dùng và trang bị điện tử trong dây chuyền cắt, may và hoàn tất. Có sử dụng một phần hoặc chưa sử dụng phần mềm trong quản lý”. [5].

Như vậy, đánh giá một cách tổng quan có thể thấy về cơ sở vật chất kỹ thuật ngành may mặc của Trung Quốc là một trong những nước có sự đầu tư tốt. Sự đầu tư về công nghệ này giúp cho các doanh nghiệp may mặc Trung Quốc có khả năng cung ứng được sản phẩm ở nhiều đẳng cấp chất lượng, trong đó có cả những sản phẩm cao cấp. Nhiều doanh nghiệp đã sản xuất và xuất khẩu được những sản phẩm có chất lượng được các thị trường Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản… đánh giá cao như: YSL, Esprit, Versace, FOGAL…

2.1.3. Sản xuất sản phẩm may mặc

Trong suốt thập niên 1980 và đầu những năm 1990, thương mại của Trung Quốc vẫn trong giai đoạn chưa phát triển, đến giữa những năm 1990 tình hình nhập khẩu và xuất khẩu của Trung Quốc đã tăng trưởng nhanh chóng. Từ năm 2020 đến 2024 kim ngạch xuất nhập khẩu tăng lên 263,4 tỷ USD, trong đó năm 2023 tăng mạnh nhất 84,7 tỷ USD so với năm 2022.

  • Bảng 2.2: Tình hình xuất nhập khẩu của Trung Quốc năm 2020 đến 2024

Công nghiệp may mặc là một trong những ngành chiếm ưu thế xuất khẩu của Trung Quốc. Trong thời gian gần đây, thương mại nói chung và ngành may mặc Trung Quốc phát triển nhanh. Đặc biệt năm 2017 Trung Quốc gia nhập WTO tạo đà phát triển trình độ công nghệ ngành dệt may Trung Quốc đứng hàng đầu trên thế giới. Ngành công nghiệp dệt may của Trung Quốc chiếm tỉ trọng cao trong thương mại tổng hợp, từ năm 2016 đến năm 2024 tăng 55,7% lên đến 69,5%, trong đó sản phẩm dệt may đạt 74,1% tỷ trọng thương mại tổng hợp, may mặc chiếm 66,8% trong tỉ trọng công nghiệp dệt may.

Năm 2024 là năm khủng hoảng tài chính toàn cầu nhưng xuất khẩu Trung Quốc vẫn tăng trưởng so với năm 2023. Giá trị xuất khẩu ngành may mặc năm 2024 là 113 tỷ USD tăng 4% so với năm 2023, đứng thứ ba trên 10 ngành hàng xuất khẩu lớn nhất Trung Quốc (bảng 2.3). Do ảnh hưởng suy thoái toàn cầu, ngành may mặc có sự hồi phục chậm trong xuất khẩu, năm 2025, xuất khẩu hàng may mặc đã giảm 9,02%, đạt 174,1 tỷ USD. Trong khi đó, doanh số bán trong nước chiếm 79,9% trong tổng doanh thu, tăng 3,15%. Tuy vậy năm 2025, các doanh nghiệp dệt may Trung Quốc đã đạt lợi nhuận 133,15 tỷ NDT (19,57 tỷ USD). Hiệp hội Ngành Công nghiệp Dệt may Trung Quốc cho biết mức lợi nhuận này đã tăng 25,39% so với cùng kỳ năm 2024. [12].

  • Bảng 2.3: 10 hàng hóa Xuất khẩu mạnh nhất của Trung Quốc năm 2024

2.1.4. Công đoạn thiết kế hàng may mặc Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc.

Thiết kế là một công đoạn quan trọng trong chuỗi giá trị toàn cầu ngành may mặc bởi vì ở giai đoạn sản xuất hàng may mặc kiểu dáng mẫu mã sẽ quyết định giá trị ban đầu của sản phẩm. Những năm trước đây, ngành công nghiệp may mặc của Trung Quốc chú trọng nhiều đến giá trị sản lượng nên chủ yếu sản xuất những sản phẩm thông thường. Như vậy, trên thị trường cạnh tranh khốc liệt để sản phẩm có thương hiệu đứng vững trên trường quốc tế thì việc thiết kế sản phẩm là công đoạn quan trọng hàng đầu. Ngành công nghiệp may mặc của Trung Quốc có nhiều lợi thế được cả thế giới thừa nhận như: lao động nhiều và rẻ, chế biến có khả năng đạt đến cấp độ của các nhà sản xuất thương hiệu trên thế giới, đây là một tiềm năng rất lớn cho thị trường tiêu thụ. Tuy nhiên, thị trường may mặc của Trung Quốc chưa có những sản phẩm cạnh tranh trên thị trường quốc tế mà chủ yếu là sản xuất những sản phẩm đơn giản.

Ta có thể thấy trong thời gian gần đây vai trò của ngành thiết kế thời trang của Trung Quốc rất được coi trọng và đã thu hẹp được khoảng cách giữa ngành thiết kế thời trang của Trung Quốc và những nước có ngành thời trang phát triển như Ý, Mỹ, Pháp…Rất nhiều doanh nghiệp may mặc của Trung Quốc thấy rõ tầm quan trọng về thương hiệu sản phẩm may mặc trên thị trường thế giới. Công đoạn thiết kế sản phẩm và phân phối sản phẩm chính là những khâu quan trọng nhất trong chuỗi hàng may mặc toàn cầu. Mặc dù hầu hết các doanh nghiệp dệt may Trung Quốc vẫn dựa vào lao động rẻ và lợi thế chi phí để chế biến và sản xuất (như ở khâu tạo mẫu bao gồm thiết kế mẫu vải, tạo dáng sản phẩm). Nhưng kể từ khi gia nhập sân chơi chung của thương mại quốc tế đã tạo ra cơ hội để Trung Quốc thâm nhập sâu và rộng hơn vào thị trường may mặc thế giới đã tạo ra thương hiệu và lợi nhuận khổng lồ cho các doanh nghiệp may mặc Trung Quốc.

2.1.5. Phân phối sản phẩm và marketing

Trong những năm trước đây khâu thương mại ngành may mặc Trung Quốc mới chỉ thực sự mạnh về khâu thương mại hoá trong nước, nhưng từ khi gia nhập WTO thì Trung Quốc đã chú trọng đến việc phân phối và marketing đến các thị trường xuất khẩu trên thế giới.

Với thị trường xuất khẩu, khâu phân phối hoàn toàn dựa vào đối tác (ngay cả với xuất khẩu dạng FOB). Các chuyên gia trong ngành may mặc ước tính, tới 70% lợi nhuận (tính trên một sản phẩm may mặc từ khâu đầu đến khâu cuối cùng của chuỗi giá trị) thuộc về các nhà phân phối lẻ này. Do vậy, để tăng giá trị gia tăng cho toàn ngành thì Trung Quốc cần chú trọng hơn nữa vào khâu thương mại hoá thị trường trong nước và xuất khẩu nhằm gia tăng giá trị của sản phẩm, tăng khối lượng tiêu thụ, kích thích tiêu dùng thực sự cần chuyên môn hoá và chuyên nghiệp hoá.

Tuy Trung Quốc chưa tham gia nhiều vào công đoạn phân phối sản phẩm và marketing trên thị trường xuất khẩu thế giới nhưng Trung Quốc đã giành được vị thế vững mạnh trên thị trường hàng may mặc trong nước và là quốc gia gặt hái được nhiều thành công khi tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu ngành dệt may.

2.2. Tình hình xuất khẩu ngành may mặc của Trung Quốc Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc.

2.2.1. Mặt hàng xuất khẩu

Trong những ngành hàng xuất khẩu mạnh của Trung quốc phải kể đến ngành may mặc. Năm 2024 xuất khẩu may mặc Trung Quốc đạt 113 tỷ USD, tăng 4% so với năm 2023. [18]. Do bị ảnh hưởng của cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu vào cuối năm 2024 nên 11 tháng đầu năm 2025 xuất khẩu may mặc Trung Quốc giảm 11,02% so cùng kỳ năm 2024, đến tháng 12 năm 2025 xuất khẩu may mặc Trung Quốc tăng 4,48% so với cùng kỳ năm ngoái do xuất khẩu sang thị trường Mỹ tăng. Tháng 1 và 2 năm 2026 đánh dấu sự tăng trưởng trở lại của xuất khẩu hàng dệt của Trung quốc đạt 10.158,598 triệu USD, tăng 39,47%, xuất khẩu may mặc đạt 18.083,055 triệu USD, tăng 23,75% so với cùng kỳ 2025. [12].

Trong những năm 1980 Trung Quốc xuất khẩu hàng may mặc chỉ chiếm 4% so với xuất khẩu may mặc thế giới, nhưng đến năm 2025 xuất khẩu hàng may mặc của Trung Quốc chiếm 32,6%, ta có thể thấy sự tăng trưởng ấn tượng của ngành may mặc Trung quốc qua những thời kỳ ở bảng dưới đây:

  • Bảng 2.4: Các nhà xuất khẩu may mặc hàng đầu trên thế giới

Ta có thể so sánh khả năng cạnh tranh xuất khẩu hàng may mặc của Trung Quốc và Ấn Độ, một nước có truyền thống trong ngành dệt may để thấy rõ hơn sự phát triển của ngành may mặc Trung Quốc. Từ năm 1980 Trung quốc chiếm 4% xuất khẩu hàng may mặc thế giới, trong khi đó tỉ lệ Ấn Độ là 1,7%; qua các giai đoạn năm 1990, 2016, 2022, 2025 xuất khẩu hàng may mặc của Trung Quốc lần lượt là 8,9%; 18,2%; 30,6%; 32,6% của Ấn Độ là 2,3%; 3,1%; 3,3%; 3,9%. Qua đó ta thấy năng lực xuất khẩu của Trung Quốc cũng cao hơn nhiều so với ở Ấn Độ.

Nhìn vào bảng 2.4 cũng thấy rõ sự phát triển nhanh của ngành may mặc Trung Quốc so với các nước EU. Năm 1980 xuất khẩu của Trung quốc chỉ chiếm gần 10% so với xuất khẩu EU nhưng trải qua các giai đoạn phát triển đến năm 2022 tỉ lệ xuất khẩu Trung Quốc (30,6%) đã vượt EU (26,8%) so với xuất khẩu thế giới. Từ năm 2016 đến 2025 tỉ lệ xuất khẩu của Trung Quốc tăng 59,47% trong khi đó tỉ lệ xuất khẩu của EU giảm 0,99%. Qua sự so sánh xuất khẩu may mặc của Trung Quốc với EU và Ấn Độ ở trên đã cho ta thấy năng lực sản xuất của các doanh nghiệp dệt may Trung Quốc có bước nhảy vọt và sẽ còn tiến xa hơn trong những năm tới.

2.2.2. Các thị trường xuất khẩu may mặc chủ yếu của Trung Quốc Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc.

Từ năm 2021 trở về trước các doanh nghiệp dệt may Trung Quốc chủ yếu xuất khẩu sang ba thị trường chính đó là Mỹ, EU, Nhật Bản. Trung Quốc là nước có sự tăng trưởng kinh tế nhanh, kim ngạch xuất nhập khẩu tăng 263,4 tỷ USD trong vòng 5 năm từ năm 2020 đến năm 2024. [18]. Thị trường xuất khẩu lớn nhất phải kể đến đó là thị trường Mỹ. Trong năm 2024 Mỹ rơi vào tình trạng suy thoái kinh tế trầm trọng nhưng đây vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Trung Quốc với giá trị 252,3 tỷ USD tăng 8,4% so với năm 2023. [6]. Ngày 1/1/2021 hiệp định ATC có hiệu lực xuất khẩu dệt may của Trung Quốc đã bùng nổ sang các nước Châu Á, Nga, Châu Phi vì các nhà sản xuất Trung Quốc có khả năng sản xuất sản phẩm may mặc chất lượng tốt hơn với mức giá rẻ hơn. Đây cũng là những quốc gia mà Trung Quốc xuất khẩu hàng may mặc chiếm tỷ trọng lớn nhất. (Xem bảng 2.5)

  • Bảng 2.5: 10 quốc gia Trung Quốc xuất khẩu mạnh nhất năm 2024

Theo Tổng cục Thống kê Trung Quốc, kim ngạch xuất khẩu hàng may mặc 2 tháng đầu năm 2026 của Trung Quốc đạt 16,9 tỷ USD, xuất khẩu mặt hàng dệt đạt 10,42 tỷ USD. Những thị trường xuất khẩu lớn của Trung Quốc đó là ba thị trường chính: Hoa Kỳ, EU và Nhật Bản, ngoài ra Châu Á cũng đang là thị trường tiềm năng của Trung Quốc.

  • Thị trường Mỹ:

Mỹ là thị trường nhập khẩu dệt may lớn nhất của Trung Quốc. Năm 2021 và 2022, thị phần nhập khẩu hàng dệt may của Mỹ từ Trung Quốc lần lượt là 25,4%; 24,7%. Năm 2021, sự kiện Hiệp định hàng dệt may hết hiệu lực từ ngày 01/01/2021 đã dẫn tới hàng nhập khẩu từ Trung Quốc của Mỹ tăng ồ ạt. Do vậy, Mỹ và EU lại phải tái áp hạn ngạch đối với các mặt hàng quan trọng đối với Trung Quốc vào giữa năm 2024. Chính lý do này đã tạo điều kiện cho các nước khác hưởng và thế vào chỗ trống mà Trung Quốc để lại trên thị trường toàn cầu thông qua nhu cầu về hàng dệt may tăng lên.

Tuy nhiên, năm 2024 Mỹ bị ảnh hưởng nặng nề của khủng hoảng tài chính nên có tác động lớn đến việc xuất nhập khẩu sản phẩm may mặc. Khủng hoảng tài chính tại Hoa Kỳ đã thắt chặt tài chính, tín dụng và thói quen tiêu dùng của người dân Mỹ. Kinh tế Mỹ suy thoái dẫn đến tỷ lệ thất nghiệp tăng, thiếu sự hỗ trợ cho sự tăng trưởng tiêu thụ nên những nguyên nhân này làm giảm nhu cầu chi tiêu may mặc của người dân. Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc.

Theo thống kê của Tổng cục Thống kê Trung Quốc, năm 2024 xuất khẩu may mặc sang thị trường Mỹ phục hồi ổn định và tiếp tục tăng trưởng, cả năm tăng 3,4% so với năm 2023. Năm 2025 Mỹ đã nhập khẩu gần 50% khối lượng xuất khẩu hàng may mặc từ Trung Quốc. Trong 2 tháng đầu năm 2026 Trung Quốc xuất khẩu dệt may tới thị trường Mỹ đạt 15% trên tổng kim ngạch xuất khẩu. [7].

  • Thị trường EU:

EU là một thị trong ba thị trường truyền thống về xuất khẩu may mặc của Trung Quốc. Năm 2021 Trung Quốc bùng nổ xuất khẩu hàng dệt may trên thị trường thế giới. Vì những nhà sản xuất Trung Quốc có năng lực cạnh tranh cao hơn xét về chất lượng, số lượng, giá cả, chi phí vận chuyển và phân phối. Trở lại năm 2023 là năm xuất khẩu mạnh nhất của Trung Quốc, theo dữ liệu từ tổ chức thương mại thế giới WTO năm 2023 Trung Quốc xuất khẩu vào thị trường may mặc của Hoa Kỳ và EU chiếm tới 64% thương mại toàn cầu về may mặc. Năm 2023 và 2024 thị phần nhập khẩu EU về hàng may mặc của Trung Quốc chiếm tới 38,5 và 44,8% tổng giá trị nhập khẩu hàng may mặc của EU. [9].

Sau khủng hoảng kinh tế toàn cầu vào 6 tháng cuối năm 2024, kinh tế EU phục hồi chậm hơn so với sự phục hồi kinh tế của Mỹ. Đây cũng là thời điểm mà Mỹ và EU loại bỏ các hạn chế về một số sản phẩm dệt may đối với Trung Quốc. Vì vậy, nhập khẩu may mặc trong quý 1 và 2 năm 2024 của EU từ Trung Quốc vẫn tăng trưởng cao. Đến quý 3 và 4 năm 2024, khi kinh tế thế giới khủng hoảng trầm trọng đã tác động mạnh đến việc xuất nhập khẩu của các quốc gia trên thế giới. Vì vậy hàng dệt may và may mặc của Trung Quốc xuất khẩu sang EU cho thấy xu hướng tăng trưởng yếu. Năm 2024 Trung Quốc xuất khẩu sang EU đã giảm 4,2% so năm 2023, năm 2025 Trung Quốc xuất khẩu sang EU đã giảm 6,2% so năm 2024. [9]. Trong 2 tháng đầu năm 2026 Trung Quốc đã xuất khẩu hàng dệt may tới thị trường EU đạt gần 24% trên tổng kim ngạch xuất khẩu. [7].

  • Thị trường Nhật Bản: Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc.

Trong những năm qua Trung Quốc là nhà xuất khẩu hàng may mặc chiếm thị phần lớn nhất tại thị trường Nhật Bản. Năm 2025, Nhật Bản là thị trường lớn thứ hai trên thế giới về tiêu thụ hàng dệt may, trong đó thị trường thời trang hàng ngày cho tầng lớp phụ nữ trẻ chiếm khoảng 60% trong tổng thể thị trường quần áo và có trị giá khoảng 28 tỷ USD. Từ những năm 2016 Trung Quốc là nước chiếm độc quyền về xuất khẩu thị trường quần áo giá rẻ sang Nhật. Nhưng mảng quần áo cao cấp hiện vẫn còn nhiều đất trống và đây chính là cơ hội tốt cho Trung Quốc xây dựng thương hiệu và gia tăng xuất khẩu.

Năm 2023, Nhật Bản đã nhập khẩu hơn 82% tổng giá trị nhập khẩu may mặc từ Trung Quốc. Tuy nhiên, Nhật Bản đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2024 nên tăng trưởng kinh tế Nhật Bản chậm lại, do đó nhu cầu thị trường hàng may mặc giảm. Nhưng Trung Quốc vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng tại thị trường tại Nhật Bản. Xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản trong năm 2024 và 2025 vẫn ổn định. Năm 2025 Trung Quốc xuất khẩu sang Nhật đã tăng trưởng 1,2% so năm 2024. Trong 2 tháng đầu năm 2026 Trung Quốc đã xuất khẩu tới thị trường Nhật Bản đạt 10,43% trên tổng kim ngạch xuất khẩu.

  • Thị trường Châu Á:

Có thể nói Trung Quốc đã xuất khẩu hàng dệt may sang Hiệp hội Các nước Đông Nam Á (ASEAN) đã tăng mạnh vì kể từ khi Trung Quốc và ASEAN thực hiện lộ trình giảm thuế bắt đầu từ ngày 1/7/2021 trên cơ sở thoả thuận mậu dịch tự do ASEAN – Trung Quốc. Từ 1/7/2021, Thái Lan và Malaixia đã giảm thuế đánh vào hàng dệt may Trung Quốc, lần lượt từ 21,5% và 16,8% xuống 16,9% và 15%, và sẽ tiếp tục giảm xuống 10,6% và 9,2%. Đến năm 2026 hàng dệt may Trung Quốc xuất sang hai nước này sẽ chỉ còn chịu thuế 0%. Lộ trình giảm thuế với hàng dệt may Trung Quốc của Philipines cũng tương tự. Trong khi đó, hàng dệt may Trung Quốc xuất sang Inđônêxia, hiện đang chịu mức thuế chưa đến 5%, sẽ giảm xuống 0% vào năm 2025. Trước kia Việt Nam đánh thuế 36,6% đối với hàng dệt may Trung Quốc, nhưng từ 1/7/2021 đã giảm xuống 31% và năm 2022 sẽ giảm xuống 27,2%, và sẽ giảm dần hằng năm cho tới 0% vào năm 2030. Theo kế hoạch đến năm 2026, Trung Quốc và 6 nước thành viên cũ của ASEAN sẽ áp dụng mức thuế 0% đối với các sản phẩm thông thường. Thời hạn thực hiện cho 4 nước chậm phát triển hơn trong ASEAN sẽ kéo dài tới năm 2030. Đây là thuận lợi lớn để Trung Quốc xuất khẩu hàng may mặc sang thị trường Đông Nam Á. [2].

Năm 2025 đã có 28% lượng hàng may mặc của Trung Quốc được bán vào thị trường Châu Á. [19]. Một điểm đáng chú ý trong xuất khẩu dệt may Trung Quốc trong 2 tháng đầu năm 2026 là sự tăng cường xuất khẩu của nước này trong vùng Châu Á tăng gần 26% về kim ngạch so với cùng kỳ năm 2025. [6]. Dù mức tăng trưởng về xuất khẩu này không nhiều bằng mức tăng tới các thị trường truyền thống, nhưng cũng đáng ghi nhận nỗ lực của Trung Quốc trong công tác đa dạng hoá thị trường.

2.2.3. Giá cả: Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc.

Trong chuỗi giá trị hàng may mặc thế giới, các doanh nghiệp Trung Quốc tham gia rất tốt vào mạng lưới sản xuất. Theo xu hướng phát triển hiện nay thì Trung Quốc đang là nhà cung cấp phụ cho các đối tác như Hồng Kông, Đài Loan, Hàn Quốc…Trung Quốc là nước được hưởng lợi nhiều nhất nhờ toàn cầu hóa. Nhờ sản xuất giá rẻ, Trung Quốc đã trở thành nhà vô địch đối với một số lĩnh vực sản xuất, từ đồ chơi đến máy thu hình và nhất là hàng may mặc. Theo số liệu thống kê mới nhất từ Cục thống kê Quốc gia Trung Quốc, doanh số bán lẻ các sản phẩm tiêu dùng tại Trung Quốc trong 2 tháng đầu năm 2026 đã đạt 2.502 tỷ Tệ. Trong đó, doanh số các sản phẩm dệt may đạt 110,5 tỷ Tệ, tăng 23,3%. Tuy nhiên, đơn giá các sản phẩm may mặc giảm 0,9% trong 2 tháng đầu năm 2026, so với cùng kỳ năm ngoái. Trong tháng 2, giá các sản phẩm may mặc giảm 1,3%. Năm 2025 doanh số bán trong nước chiếm 79,89% trong tổng doanh thu, tăng 3,15%. [6]. Như vậy chính thị trường nội địa lớn mạnh đã giúp cho các doanh nghiệp may mặc Trung Quốc có thể tham gia tốt hơn trong chuỗi giá trị hàng dệt may thế giới bởi vì khả năng phát triển thượng nguồn sẽ khiến cho giá trị gia tăng hàng dệt may tăng mạnh của Trung Quốc khi tham gia chuỗi.

Nhờ chiến lược phát triển quy mô ở phạm vi rộng, Trung Quốc sớm trở thành xưởng sản xuất dệt may thế giới. Ưu điểm lớn của ngành dệt may Trung Quốc là chi phí nhân công rẻ, chất lượng sản phẩm cao và khả năng đáp ứng tốt nhu cầu của thị trường hàng may mặc thế giới đặc biệt là những thị trường khó tính như Mỹ, EU, Canada. Trong số những quốc gia xuất khẩu hàng may mặc vào thị trường Mỹ, thì giá hàng may mặc xuất khẩu của Trung Quốc từ năm 2021 đến 2025 có thể nói là thấp nhất, chỉ cao hơn giá xuất khẩu của Bangladesh.

Năm 2024 suy thoái kinh tế trên phạm vi toàn cầu cũng ảnh hưởng tới giá cả xuất nhập khẩu của các nước trên thế giới. Trong vòng một năm từ 30/6/2024 đến 30/6/2025, nhập khẩu hàng may mặc của EU đã giảm 2,5% về khối lượng xuống 4,4 triệu tấn, nhưng lại tăng 2,9% về giá trị lên tổng cộng 60,08 tỷ Euro (khoảng 82,00 tỷ USD). Như vậy, giá nhập khẩu trung bình đã tăng 5,6%. [9]. Người mua EU có nhu cầu ngày càng tăng đối với hàng của Trung Quốc, một phần do các nhà sản xuất Trung Quốc đã xử lý thành công việc tăng giá trị của đồng Nhân dân tệ và giảm được áp lực về tiền lương bằng cách đẩy mạnh thị trường và sản xuất quần áo chất lượng tốt hơn trong khi chuyển sản xuất cơ bản sang các khu vực có chi phí thấp hơn ngay trong nội địa hoặc ra nước ngoài. Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc.

Tuy nhiên, từ năm 2024, sau khi đạt đến tốc độ tăng trưởng cao điểm thì tình hình xuất khẩu dệt may của Trung Quốc đã giảm. Về cơ bản, các khách hàng lớn hiện nay ở châu Âu và Hoa Kỳ đang tìm nguồn cung ứng toàn cầu, ngay cả một thương hiệu của cùng một trong cùng loại quần áo, nơi sản xuất, bao gồm cả các quốc gia khác nhau, và họ đặt hàng cho những nước có chi phí thấp giá thành rẻ. Vì vậy, các doanh nghiệp Trung Quốc có bất lợi về chi phí, giá cả không cạnh tranh so với các nước trong khu vực. Do khủng hoảng kinh tế toàn cầu nên tình hình mua sắm trên toàn cầu giảm. Hầu hết các doanh nghiệp may mặc Trung Quốc đã có các biện pháp khác nhau cạnh tranh với các công ty nước ngoài. Các biện pháp này nhằm củng cố những khách hàng cũ, và cố gắng giới thiệu một số sản phẩm có thương hiệu lớn để có thể đảm bảo một số lợi nhuận, tiếp theo tìm một số thị trường tiêu thụ mới.

Những nguyên nhân dẫn đến việc giảm tỉ trọng xuất khẩu hàng dệt may Trung Quốc chủ yếu là do những nguyên nhân chính sau đây:

  • Thứ nhất: do cuộc khủng hoảng tài chính từ 6 tháng cuối năm 2024 đến nay ảnh hưởng lớn đến ba thị trường xuất khẩu lớn nói trên của Trung Quốc;
  • Thứ hai: đó là sự cạnh tranh của các nước xuất khẩu ngành dệt may Châu Á trong việc giành thị phần xuất khẩu vào thị trường Mỹ và EU;
  • Thứ ba: là hiện nay, chi phí lao động của Trung Quốc cao hơn nhiều so với các nước châu Á khác dẫn đến giá xuất khẩu bị cạnh tranh gay gắt trên trường quốc tế.
  • Thứ tư: Trung Quốc đang cố gắng giảm bớt sự lệ thuộc vào thị trường nước ngoài bằng cách đẩy mạnh tiêu dùng trong nước. Nhu cầu hàng dệt may đang tăng lên trên thị trường nội địa Trung Quốc, hạn chế tỷ trọng xuất khẩu trong tổng doanh thu.

Chính những nguyên nhân trên đã khiến cho giá cả của sản phẩm dệt may Trung Quốc tăng lên. Mặc dù vậy, công nghiệp dệt may Trung Quốc vẫn được đánh giá là những nhà xuất khẩu “giá rẻ” vì họ đã biết tận dụng và khai thác một cách có hiệu quả những lợi thế trong sản xuất và xuất khẩu hàng dệt may để trở thành đối tác quan trọng và chi phối phần lớn mạng lưới sản xuất trong chuỗi giá trị dệt may thế giới. Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc.

2.2.4. Các phương thức sản xuất hàng may mặc của Trung Quốc

Trong suốt hai thập kỷ 1980 và 1990 Trung Quốc chỉ đơn thuần là nhà sản xuất hàng may mặc theo các đơn đặt hàng của các nhà thiết kế trên thế giới. Cụ thể là các nhà sản xuất nước ngoài để thiết kế, cung cấp mẫu mã và thuê các doanh nghiệp may mặc của Trung Quốc sản xuất sản phẩm theo yêu cầu của họ (OEM).

Phải đến những năm 2016, Trung Quốc và các doanh nghiệp dệt may mặc đã trưởng thành và tham gia vào thiết kế trang phục, phát triển mô hình kinh doanh từ đơn đặt hàng OEM đến một mức độ cao hơn – ODM. Đồng thời, người tiêu dùng trong nước tăng cao nhận thức về thương hiệu, đã sinh ra các mô hình thương hiệu nhà sản xuất (tạo ra bởi các nhà sản xuất của các thương hiệu như là nhãn hiệu nhà sản xuất).

Sau năm 2016, do các nhà sản xuất thu được nhiều kinh nghiệm và bí quyết trong quá trình gia công sử dụng thiết bị của mình (OEM – Original equipment manufacturing), các doanh nghiệp mạnh ở Trung quốc đang từng bước cải thiện sức mạnh của mình nhằm xây dựng thương hiệu trong tương lai. Điểm bắt đầu là ODM (Original design manufacturing), các nhà cung cấp không chỉ cung cấp dịch vụ sản xuất mà còn cả dịch vụ thiết kế nữa. Phần lớn các nhà sản xuất may mặc ở Trung quốc hiện nay đang làm các đơn hàng theo phương thức OEM và chỉ có các công ty xuất sắc như Youngor có thể đạt được trình độ cao của ODM. [34].

Các doanh nghiệp dệt may của Trung Quốc hầu hết là các doanh nghiệp tư nhân, các doanh nghiệp nhà nước đã được cổ phần hóa, các công ty liên doanh với nước ngoài và những doanh nghiệp nước ngoài đã trở thành những nhà xuất khẩu hàng may mặc chủ yếu ở Trung Quốc và tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu ngành may mặc. [10]. Những người nhập khẩu bao gồm:

  • Các hãng sản xuất trong khu vực và trên thế giới, chủ yếu từ Mỹ, EU, Nhật Bản, Canada, Nga, Hàn Quốc, tiến hành việc sản xuất từ các nhà máy của họ hoặc từ các nhà cung cấp độc lập của Trung Quốc tạo thành chuỗi giá trị toàn cầu hình tam giác với các nhà nhập khẩu ở các nước phát triển. Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc.
  • Các hãng kinh doanh chủ yếu từ Mỹ, EU, Nhật Bản sản xuất hàng theo ủy thác cho các nhà nhập khẩu nước ngoài.
  • Các hãng bán lẻ nước ngoài sản xuất trực tiếp tại Trung Quốc dưới nhãn hiệu của chính họ.

Trong số những đối tác nước ngoài nhập khẩu hàng may mặc Trung Quốc thì một số các công ty kinh doanh hàng may mặc Mỹ, Eu, Nhật Bản, Canada mở văn phòng đại diện tại Trung Quốc để tư vấn giám sát việc sản xuất của các doanh nghiệp may mặc Trung Quốc. Một số các doanh nghiệp liên doanh với các doanh nghiệp Trung Quốc để sản xuất hàng may mặc xuất khẩu và họ thành lập mạng lưới sản xuất như đặt nhà máy tại các quốc gia khác như đặt nhà máy tại Campuchia, Việt Nam, Sri Lanka…có lợi thế so sánh về nhân công, nguyên vật liệu đầu vào…[34].

Trong số các doanh nghiệp xuất khẩu may mặc ở Trung Quốc thì có một số các doanh nghiệp như Bosideng, Youngor, Sunshine … sản xuất theo hình thức ODM, đã thiết lập mối quan hệ trực tiếp với các hãng bán lẻ nước ngoài bằng cách mở văn phòng đại diện ở Mỹ, EU, Nhật Bản…Nhờ đó mà hiệu quả kinh doanh những doanh nghiệp này cao hơn do lợi nhuận thu về cao hơn so với làm hàng gia công xuất khẩu (OEM). Giá bán theo hình thức này cao hơn giá gia công rất nhiều lần, trong đó giá xuất khẩu bao gồm giá nguyên vật liệu, tiền gia công, lãi suất ngân hàng (vay để mua hoặc nhập khẩu nguyên vật liệu), chi phí khác như vận chuyển… đặc biệt là lợi nhuận thu thường chiếm tỉ lệ cao trong doanh thu xuất khẩu. Như vậy là lớn hơn rất nhiều so với giá gia công thuần túy chỉ bao gồm tiền phí gia công và lợi nhuận thu được. Bởi vì lợi nhuận mà doanh nghiệp thu về từ gia công xuất khẩu chỉ chiếm lượng rất nhỏ của giá gia công do đó làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp dẫn đến hiệu quả xuất khẩu không cao. [34].

Doanh nghiệp sản xuất theo hình thức OEM thì việc xuất khẩu chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi những hãng mua hàng may mặc của thế giới. Họ chi phối từ việc cung cấp vải để gia công hàng may mặc xuất khẩu đến việc chỉ định nhà cung cấp hoặc ít nhất cũng thực hiện việc kiểm tra sản xuất theo hàng mẫu. Trung Quốc là quốc gia có lợi thế về nguồn nguyên vật liệu nội địa, chất lượng vải tốt chính vì thế sản phẩm xuất khẩu của Trung Quốc đã tận dụng được nguyên liệu trong nước.

Ngày 01/01/2021, Hiệp định ATC hết hiệu lực thì nhu cầu ở thị trường xuất khẩu thế giới về hàng may mặc và thị hiếu tiêu dùng may mặc trong nước bước vào một giai đoạn phát triển nhanh. Để đáp ứng nhu cầu đó một số nhà sản xuất hàng may mặc Trung Quốc đã tập trung vào thiết kế sản phẩm, nhãn hiệu thời trang (quần áo nhãn hiệu được tạo ra bởi nhà thiết kế), tập trung vào tiếp thị thương hiệu kênh bán lẻ (của chính thương hiệu của các nhà bán lẻ) và thương hiệu đại lý nhanh chóng phát triển. [11]. Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc.

Trong năm 2024 và 2025 do ảnh hưởng sự suy thoái của nền kinh tế toàn cầu, sự cạnh tranh của các nhà xuất khẩu may mặc Châu Á cùng với chính sách vĩ mô Trung Quốc nên nguyên liệu ngành dệt nhất là sản lượng bông giảm đáng kể, vì vậy sự phụ thuộc vào nguyên liệu nước ngoài tăng lên. Ngành dệt may Trung Quốc đang gặp nhiều khó khăn vì một nguyên nhân nữa do chi phí lao động trong nước tăng. Dường như xu hướng xuất khẩu gián tiếp của Trung Quốc đặt nhà máy ở một số nước như Campuchia, Việt Nam, Ấn Độ tăng lên vì họ hấp dẫn bởi môi trường đầu tư do nhân công và thuế nhập khẩu nguyên liệu thấp. Lợi thế chủ yếu của các doanh nghiệp nội địa và các nhà máy mà Trung Quốc đầu tư ở nước ngoài là chi phí nhân công rẻ. Vì vậy họ có thể nhập khẩu nguyên liệu từ thị trường Trung Quốc vào các nhà máy sản xuất tại nước ngoài của mình.

Các nhà sản xuất hàng may mặc Trung Quốc từ là nhà sản xuất theo đơn đặt hàng đã chuyển đổi sang mô hình quản lý thương hiệu, nhà sản xuất đã chủ động được từ khâu sản xuất theo dây chuyền công nghiệp cho đến thiết kế sản phẩm, quản lý thương hiệu và phân phối tới các hãng bán lẻ. Chính vì vậy, giá trị của của sản phẩm cao hơn vì không phải trả tiền cho nhà thiết kế, lợi nhuận của nhà sản xuất cũng được nâng cao vì giá trị thiết kế phải trả cho nhà thiết kế nước ngoài từ 30 đến 50% lợi nhuận trên một sản phẩm. [34].

Tóm lại, để cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế về xuất khẩu hàng may mặc, các doanh nghiệp Trung Quốc trong ngành dệt may cần phải tăng cường sức mạnh về quy mô công ty, thiết kế sản phẩm, marketing và hệ thống phân phối. Mặt khác, muốn thâm nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và tạo ra nhiều lượng giá trị gia tăng hơn nữa thì các doanh nghiệp Trung Quốc cần phải nâng cao tỷ lệ sản xuất dưới dạng sản xuất theo thiết kế riêng (ODM – Original Design Manufacture) và hướng tới sản xuất theo thương hiệu riêng (OBM – Original Brandname Manufacture).

2.3. Vị trí của Trung Quốc trong chuỗi giá trị toàn cầu Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc.

Chuỗi giá trị toàn cầu ngành dệt may là một trong những chuỗi giá trị được hình thành sớm nhất trên thế giới. Ở hầu hết các quốc gia, việc tham gia tốt vào tất cả các công đoạn trong chuỗi giá trị toàn cầu là một việc rất khó, bởi vì mỗi một quốc gia có những lợi thế khác nhau. Ví dụ như Mỹ và EU có ngành dệt may phát triển sớm nhưng hiện nay họ hầu như chỉ tham gia vào những công đoạn ở phía hạ nguồn. Đó là các khâu ở mạng lưới xuất khẩu và mạng lưới marketing, vì họ có đội ngũ phân phối sản phẩm, thiết kế được đào tạo giỏi và chuyên nghiệp. Còn đối với những nước đang phát triển như những nước Châu Á, Châu Phi là những nước có lợi thế về tài nguyên, khí hậu, nhân công đông và rẻ thì mạnh về công đoạn ở phần thượng nguồn nhất là ở khâu mạng lưới sản xuất.

Chính vì vậy trên thế giới đã hình thành những chuỗi giá trị để có thể tận dụng được những lợi thế của các quốc gia từ đó sản xuất được ra những sản phẩm rẻ nhất với chất lượng tốt nhất. Chuỗi giá trị dệt may là một trong những chuỗi giá trị như vậy và nó đã tạo ra những lợi ích rất lớn cho tất cả các quốc gia khi tham gia vào chuỗi giá trị dệt may toàn cầu.

  • Hình 2.1 : Chuỗi giá trị toàn cầu ngành dệt may

Vào thập kỷ 1980 EU và Mỹ có ngành công nghiệp dệt may phát triển nhất trên thế giới. Thời gian này và những năm ở thập kỷ 1990 Trung Quốc chỉ đơn thuần là nhà cung cấp các sản phẩm dệt may có giá trị thấp và trung bình. Đó là chủ yếu sản xuất hàng may mặc theo phương thức OEM tức là gia công các sản phẩm cần nhiều lao động theo thiết kế sẵn có. Phần lớn các nhà sản xuất theo hình thức OEM chủ yếu giành được lợi thế về giá và qui mô sản xuất lớn.

Từ năm 2016 một số các doanh nghiệp may mặc Trung Quốc đang chuyển dần từ hình thức OEM sang ODM. Và hiện nay các doanh nghiệp này đang dần tham gia vào công đoạn thiết kế, marketing, phân phối sản phẩm nhưng mới chỉ là những bước đi đầu tiên nên giá trị thu được chưa cao. Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc.

Cho đến nay Trung Quốc là nhà sản xuất và xuất khẩu hàng dệt may lớn nhất thế giới. Năm 2025 xuất khẩu dệt may chiếm tới một phần tư khối lượng thương mại dệt may thế giới, cung cấp khoảng 30 triệu tấn xơ (chiếm 40% của thế giới). [18]. Trung Quốc cũng là nhà cung cấp hàng đầu về xơ hoá học, sợi, vải, tơ tằm và hàng may mặc. Năm 2025 Trung Quốc có 51.700 doanh nghiệp sản xuất hàng may mặc trong đó xuất khẩu may mặc chiếm 32,6% xuất khẩu thế giới. [14].

Tuy nhiên, hiện nay Trung Quốc tham gia thành công vào các công đoạn ở vị trí thượng nguồn trong chuỗi giá trị toàn cầu ngành dệt may đó là sản xuất và cung cấp nguyên liệu thô, phụ liệu, sản xuất hàng may mặc chủ yếu theo phương thức OEM. Ngoài ra một số doanh nghiệp Trung Quốc đã sản xuất hàng may mặc theo hình thức ODM nhưng giá trị sản xuất và xuất khẩu theo hình thức này chiếm tỷ lệ chưa cao.

Như vậy, để nâng cao vị trí của ngành may mặc Trung Quốc trong chuỗi giá trị may mặc toàn cầu thì các doanh nghiệp dệt may Trung Quốc phải xây dựng thương hiệu cho riêng mình. Hiện nay có khoảng trên 60% số lượng doanh nghiệp sản xuất hàng dệt may tại Trung Quốc được nhiều nhà nhập khẩu biết đến thông qua quan hệ xuất nhập khẩu và đặt hàng. Ngoài ra, Chính phủ Trung Quốc cần phải tiếp tục xây dựng chính sách hỗ trợ cho các doanh nghiệp dệt may Trung Quốc tham gia vào các khâu như xuất khẩu và marketing để tạo ra lượng giá trị gia tăng nhiều hơn nữa cho các sản phẩm may mặc Trung Quốc. [34].

Nhìn một cách tổng quát cả ngành may mặc của Trung Quốc có thể thấy họ có lợi thế nhiều khâu như nguyên liệu đầu vào, nguồn lao động có tay nghề đông và rẻ. Vì vậy ngành may mặc Trung Quốc còn phát triển nhanh hơn nữa trong những năm tới.

2.4. Một số doanh nghiệp may mặc tiêu biểu của Trung Quốc

Trong thế giới kinh doanh, các doanh nghiệp đứng sau thương hiệu cạnh tranh bằng sức mạnh nội tại của mình. Họ phải củng cố khả năng cạnh tranh với những cố gắng liên tục nhằm tiết giảm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm, hiệu quả dịch vụ và marketing để duy trì thương hiệu nhằm đạt được mức giá tốt nhất trên thị trường. Để cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế, các doanh nghiệp Trung quốc trong ngành dệt may đã tăng cường sức mạnh về quy mô công ty, nguồn gốc sản phẩm, kỹ thuật marketing và hệ thống phân phối. Sau đây là một số doanh nghiệp may mặc của Trung Quốc đã gặt hái được những thành công trong thị trường nội địa và một số thị trường xuất khẩu trên thế giới.

2.4.1. Bosideng, một trong những thương hiệu hàng đầu Trung Quốc. Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc.

Năm 2020 trong danh sách “500 thương hiệu công ty giá trị nhất” do Phòng thí nghiệm thương hiệu thế giới công bố, Bosideng đứng thứ 133 trong số 500 thương hiệu tại Trung quốc với giá trị thương hiệu 4,204 tỷ NDT. Thương hiệu này cũng được công nhận là một trong 16 thương hiệu tiềm năng tại Trung Quốc xét theo năng lực cạnh tranh quốc tế do Liên đoàn kinh tế đối ngoại Trung Quốc và Uỷ ban xúc tiến Chiến lược thương hiệu hàng đầu Trung Quốc công bố.

Ông Gao Dekang, Chủ tịch HĐQT của Bosideng, bắt đầu sản xuất theo phương thức OEM vào năm 1976. Cuối năm 2008, ông thực hiện bước đi đầu tiên xây dựng một thương hiệu độc lập cho các sản phẩm may mặc đăng ký dưới thương hiệu gọi là “Bosideng” đối với các sản phẩm của mình. Những sản phẩm này được đưa ra thị trường năm 2010. Vào năm 2015, công ty tự thử thách mình bằng cách thâm nhập vào Châu Âu. Ông Gao đã chọn Thụy Sỹ, nơi mà yêu cầu về chất lượng được coi là cao nhất tại Châu Âu, và Bosideng trở thành thương hiệu may mặc độc lập đầu tiên của Trung Quốc thâm nhập được vào thị trường Châu Âu. [36]. Để quảng bá cho thương hiệu này, Bosideng đã tích cực tham gia các cuộc trình diễn thời trang trên thế giới. Bosideng là công ty đầu tiên được Cục Công nghiệp dệt Trung Quốc uỷ quyền tham dự “Tuần lễ văn hoá Trung Quốc” tại Paris, nơi các người mẫu và hàng may mặc của Bosideng xuất hiện lần đầu tiên tại Paris vào tháng 9/2015. Năm 2015 Bosideng chuyển từ sản xuất theo phương thức OEM sang phương thức ODM.Và đến năm 2021, Bosideng từng bước tham gia vào công đoạn xuất khẩu và marketing. Bosideng có một nhóm các nhà thiết kế triển khai từ khái niệm thiết kế đến bộ sưu tập và từ tìm mua vải đến làm mẫu và thương mại hoá sản phẩm. Theo công ty, doanh số bán các bộ sưu tập quần áo của Bosideng đứng đầu tại Trung Quốc trong 15 năm liên tiếp từ 2011 đến 2025. Năm 2025, các sản phẩm của Bosideng được bán tại các thị trường Nhật Bản, Canada, Nga, Thụy Sỹ, Mông Cổ. Các sản phẩm này đã được tặng huy chương vàng 2 lần tại các Triển lãm Quốc tế tổ chức tại Peterburg (Nga) và Ulan Bator (Mông Cổ). Sản phẩm này cũng được công nhận là sản phẩm có bản quyền tại Thế vận hội Olympic Atlanta 2012 của Mỹ.

Bosideng là công ty may mặc lớn nhất Trung Quốc, bước chuyển mình quan trọng của công ty là việc chào bán cổ phiếu lần đầu tại thị trường chứng khoán Hồng Kông tháng 10 năm 2021. Theo thông tin mới nhất, hệ thống phân phối bán lẻ của công ty gồm khoảng 7000 cửa hàng bán lẻ tại 67 thành phố khắp Trung Quốc, bán 6 thương hiệu chủ chốt của mình. Về doanh thu năm 2025, sản phẩm quần áo thuộc 3 thương hiệu của Bosideng là Bosideng, Snow flying và Kangbo đã chiếm tới 36,1% thị phần tại Trung Quốc. Thương hiệu Bosideng được Liên đoàn Thế giới về khoa học hiệu suất, Hiệp hội Khoa học hiệu suất Trung Quốc và Hội nghị về hiệu suất Thế giới công nhận là một trong “10 thương hiệu hàng đầu của Trung quốc trên thị trường thế giới” năm 2025.

2.4.2. Youngor – 9 năm liền đạt doanh số bán và lợi nhuận sản xuất hàng may mặc cao nhất của Trung Quốc

Tiền thân Youngor là nhà máy may mặc Thanh niên Ninh Ba (được thành lập năm 1983), chuyên sản xuất sơ mi cho xí nghiệp may mặc quốc doanh nổi tiếng tại Thượng Hải là “Kaikai”. Năm 1990, xí nghiệp chuyển sang gia công OEM cho các thương hiệu thế giới như Nike và Polo. Các nhà lãnh đạo của Youngor đã nắm biết được giá trị của thương hiệu trên thị trường thế giới. Sau 9 năm kinh nghiệm làm việc cho các thương hiệu quốc tế, năm 2015 Youngor đã phát triển nhãn hiệu cho riêng mình.

Như vậy, từ một doanh nghiệp sản xuất hàng may mặc phục vụ nhu cầu may mặc trong nước, Youngor chuyển sang gia công xuất khẩu theo hình thức OEM rồi chuyển sang sản xuất theo phương thức ODM và Youngor đã thực sự phát triển nhãn hiệu cho riêng mình. Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc.

Từ một doanh nghiệp chỉ sản xuất áo sơmi cho thị trường nội địa, năm 2025, doanh nghiệp có năng lực sản xuất và xuất khẩu hơn 11 triệu chiếc sơ mi, 2,5 triệu bộ complet và 22 triệu sản phẩm may mặc khác/năm. Youngor có nhà máy với 25.000 công nhân và là một trong những nhà sản xuất may mặc hàng đầu tại Trung Quốc.

Năm 2025, Youngor đứng thứ 150 trong số 500 công ty lớn nhất Trung Quốc và là nhà sản xuất may mặc lớn nhất về doanh số bán và lợi nhuận trong 9 năm liền từ 2016 đến 2025. Công ty điều hành gần 40 doanh nghiệp trực thuộc và đạt doanh số bán 19,405 tỷ NDT trong năm 2025, tăng 4,11% so với năm trước, và lợi nhuận đạt 1,393 tỷ NDT, tăng 36,84% so với năm 2024. Trong cùng năm đó, công ty đạt doanh số xuất khẩu 804 triệu USD. [34].

2.4.3. Sunshine, một trong những nhà sản xuất hàng may mặc được thành lập sớm nhất Trung Quốc.

Tập đoàn Sunshine tại Giang Tô – Trung Quốc được thành lập từ năm 1920. Năm 2025 Sunshine sở hữu tổng tài sản là 3,63 tỷ nhân dân tệ và 2,4 tỷ USD tài sản cố định. Ngày 27 tháng 9 năm 2015 tập đoàn đã niêm yết trên thị trường chứng khoán Thượng Hải (ticker: Giang Tô Sunshine, mã chứng khoán “600.220”).

Từ khi thành lập Sunshine luôn luôn tuân thủ “dựa trên một điểm khởi đầu cao, sử dụng công nghệ cao, phát triển tinh vi để tạo ra một hiệu quả cao” của chiến lược phát triển, tuân theo sự đổi mới kỹ thuật, thực hiện thành công việc sử dụng chuyển đổi công nghệ cao hiện đại của ngành công nghiệp truyền thống.

Trong suốt những năm từ 1920 đến 1970 doanh nghiệp sản xuất hàng may mặc phục vụ nhu cầu nội địa. Đến những năm 1970 Sunshine bước đầu sản xuất theo phương thức OEM cho một số thương hiệu lớn của Mỹ và EU. Bắt đầu từ năm 2017 tập đoàn Sunshine xây dựng một số thương hiệu cho sản phẩm của mình cả thị trường trong và ngoài nước. Với các bạn hàng Italia, Sunshine đã xây dựng thương hiệu cho bộ complet nam là Venetia, và phát triển thương hiệu cho bộ đồ nữ Gezelie tại thị trường Nhật Bản, Châu Âu và Bắc Mỹ. Khoảng 60% hàng may mặc do Tập đoàn Sunshine sản xuất là các đơn hàng theo phương thức OEM cho các nhãn hiệu quốc tế, và 40% còn lại là các sản phẩm được bán theo thương hiệu Sunshine.

Năm 2020 tỷ lệ sản phẩm xuất khẩu của tập đoàn chiếm đến 50% tổng sản phẩm sản xuất. Năm 2025 tập đoàn có năng lực sản xuất khoảng 2,9 triệu bộ complet chất lượng hàng đầu cho nam và nữ, với 60% được xuất khẩu sang các thị trường chính là: EU, Nhật Bản và Bắc Mỹ; lợi nhuận khoảng 30 triệu NDT/năm. [35]. Trong số các sẩn phẩm có thương hiệu trên, các loại vải len của Sunshine được làm từ loại len siêu mịn Merino của Australia, có đặc tính mịn và nhẵn, mát tay và chất lượng cao. sản phẩm này được công nhận là sản phẩm có thương hiệu tại Trung quốc.

Đối mặt với xu hướng hội nhập thị trường thế giới, “Giang Tô Sunshine” tiếp tục cập nhật các công nghệ tiên tiến thế giới để nâng cao chất lượng sản phẩm tạo ra thương hiệu may mặc riêng cho mình vào thị trường người tiêu dùng cấp cao quốc tế. Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:

===>>> Khóa luận: Bài học kinh nghiệm khi tham gia chuỗi giá trị toàn cầu

One thought on “Khóa luận: Thực trạng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở Trung Quốc”

  1. Pingback: Khóa luận: Tham gia chuỗi giá trị toàn cầu của Trung Quốc

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Contact Me on Zalo
0972114537