Luận văn: Giải pháp nâng cao vai trò kinh tế của Nhà nước

Vai trò kinh tế của nhà nước là một trong những chủ đề hot, Luận văn: Giải pháp nâng cao vai trò kinh tế của Nhà nước nhằm hướng tới mục tiêu chung, làm cho dân giàu, nước mạnh, tăng trưởng ổn định và công bằng xã hội. Sự định hướng nền kinh tế của nhà nước được thực hiện thông qua việc nhà nước xây dựng quy hoạch, chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Dưới đây là Đề tài Vai trò kinh tế của nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay, mời các bạn đọc giả đón đọc.

5.1 Mục tiêu và các giải pháp đổi mới nâng cao vai trò kinh tế của nhà nước ta.

5.1.1 Mục tiêu.

Xu hướng vận động nền kinh tế các quốc gia trên thế giới cho thấy không một đất nước nào có nền kinh tế phát triển lại không nhấn mạnh vai trò kinh tế của nhà nước. ở các nước đang phát triển trong suốt nhiều thập kỷ qua người ta vẫn nhận thấy có một xu hướng đó là cùng với qúa trình tự do hoá giá cả và các hoạt động sản xuất kinh doanh thì vai trò quản lý của nhà nước vẫn được tăng cường. Tuy nhiên sự quản lý của nhà nước không phải lúc nào cũng có lợi vì vậy nhà nước nên thận trọng tránh các can thiệp trực tiếp, chỉ can thiệp trực tiếp trong những trường hợp thật sự cần thiết. Đối các nước khác nhau thì vai trò của nhà nước được thể hiện khác nhau nhưng về nguyên tắc nhà nước có thể và cần phải can thiệp vào thị trường. Trên thế giới không có mô hình nào chung áp dụng cho tất cả các nước mà phải căn cứ vào điều kiện hoàn cảnh lịch sử cụ thể, các nước phải tìm ra cho mình một vị trí tiếp cận với nền kinh tế, một cách thức riêng của mình để can thiệp vào thị trường định hướng nền kinh tế đến các mục tiêu mong muốn trên cơ sở tôn trọng các quy luật khách quan của thị trường.

Xuất phát từ lí luận chung đó, Việt Nam cũng không nằm ngoài ngoại lệ. Đặc điểm của nhà nước quản lý nền kinh tế thị trường theo định hướg XHCN ở nước ta là nhà nước pháp quyền XHCN, là nhà nước của dân do dân vì dân, nhà nước công nông đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam. Chính vì vậy đảm bảo giữ vững định hướng XHCN trong việc phát triển nền kinh tế thị trường hiện đại ở nước ta. Sự khác biệt về bản chất nhà nước là một nội dung và là điều kiện, tiền đề cho sự khác biệt mô hình kinh tế thị trường ở nước ta so với các nước khác.

Bằng việc định hướng sự phát triển của nền kinh tế, nhà nước quản lý và can thiệp vào nền kinh tế với mục tiêu làm giàu cho đất nước thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế quốc dân. Mục tiêu của nhà nước là thống nhất các lợi ích khác nhau, quy tụ các lợi ích khác nhau về một lợi ích sao cho trong khi mỗi cá nhân theo đuổi lợi ích riêng thì gián tiếp đóng góp vào lợi ích chung.

5.1.2. Mục tiêu của Nhà nước quản lý kinh tế ( Luận văn: Giải pháp nâng cao vai trò kinh tế của Nhà nước. )

• Phát triển thị trường trong nước và quốc tế, mở rộng giao lưu hàng hoá trên tất cả các vùng đẩy mạnh xuất khẩu nhằm đáp úng nhu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá. Thông qua việc tổ chức tốt thị trường và lưu thông hàng hoá làm cho thương nghiệp thực sự là đòn bẩy thúc đẩy sản xuất, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phân công lại lao động xã hội, ổn định giá cả kiềm chế lạm phát, hàng hoá phân phối và phân phối lại thu nhập quốc dân một cách hợp lý, tăng tích luỹ cho ngân sách nhà nước , cải thiện đời sống nhân dân.
• Hoạt động của các doanh nghiệp thiệt là doanh nghiệp nhà nước phải hướng vào phục vụ các mục tiêu kinh tế – xã hội của đất nước, coi trọng hiệu quả kinh tế và xã hội.
• Xây dựng nền kinh tế phát triển lành mạnh trong trật tự kỷ cương, kinh doanh theo đúng pháp luật, thực hiện các văn minh kinh tế từng bước tiến dến hiện đại theo định hướng XHCN hội nhập với thị trường khu vuực và thế giới .
• Mục tiêu của nhà nước là phát huy và sử dụng tốt khả năng tích cực của các thành phần kinh tế, mở rộng thị trường ngoài nước gắn với việc phát triển ổn định thị trường trong nước lấy thị trường trong nước làm cơ sở.
• Mục tiêu tiếp theo là nhà nước quản lý kinh tế nhằm phát huy mặt tích cực hạn chế mặt tiêu cực của cơ chế thị trường đảm bảo tăng trưởng kinh tế đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội.

Có thể bạn quan tâm:

→ DỊCH VỤ VIẾT THUÊ LUẬN VĂN THẠC SĨ – BẢNG GIÁ

5.2. Các giải pháp đổi mới nâng cao vai trò kinh tế của nhà nước.

Từ thực trạng nền kinh tế nước ta trong giai đoạn hiện nay còn nhiều hạn chế chưa phát huy hết các nguồn lực hiện có. Để cho nền kinh tế nước ta vươn lên phát triển sánh cùng với sự phát triển của các nước trong khu vực và trên thế giới thì nhà nước ta cần thiết phải tìm mọi cách để nâng cao vai trò kinh tế của mình hơn nữa trong việc quản lý điều hành, điều tiết nền kinh tế ở tầm vĩ mô.

5.2.1. Nhà nước tiếp tục đa dạng hoá các loại hình sở hữu, đổi mới phương thức hoạt động của các doanh nghiệp đặc biệt là doanh nghiệp nhà nước cho phù hợp với cơ chế thị trường. ( Luận văn: Giải pháp nâng cao vai trò kinh tế của Nhà nước. )

Ở nước ta hiện nay đang tồn tại 3 loại hình sở hữu chính là sở hữu nhà nước, sở hữu tư nhân và sở hữu tư bản nhà nước. Các loại hình thức này có mối quan hệ vừa cạnh tranh vừa hợp tác lẫn nhau tạo nên cơ sở của kinh tế thị trường trong sự vận động của cơ chế thị trường. Song cả 3 loại hình thức sở hữu này chưa có sự cân đối. Sở hữu tư nhân còn quá hạn chế trong khi đó sở hữu nhà nước lại quá nhiều thậm chí trong một số ngành, lĩnh vực cần thiết. Vì vậy cần thu hẹp sở hữu nhà nước ở những ngành kinh tế không cần thiết và đẩy mạnh phát triển hình thức sở hữu tư nhân và tư bản nhà nước. Nhà nước cần có chính sách thiết thực nhằm thúc đẩy sở hữu tư nhân phát triển vì đâylà động lực cho sự phát triển của xã hội vì nó cho phép mọi người dân có điều kiện đầu tư phát huy tối đa nguồn lực hướng tới sự phát triển. Mặt khác nhà nước cũng cần phải xoá bỏ tư tưởng e ngại sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân sẽ lấn át khu vực kinh tế quốc doanh.

Về phương thức hoạt động của các doanh nghiệp chưa thực sự phù hợp với cơ chế thị trường , chưa có sự thống nhất từ trên xuống dưới, cơ chế quản lý cồng kềnh kém hiệu quả dẫn đến nhiều xí nghiệp làm ăn thua lỗ, nhà nước ta cần có chính sách để tự do các doanh nghiệp hoạt động nhưng phải có chế độ kiểm soát chặt chẽ trong lĩnh vực tài chính phải có những chính sách buộc công bố công khai kết quả kinh doanh. Hơn nữa trong các doanh nghiệp nhà nước không nhất thiết nhà nước phải bỏ vốn 100% mà có thể hình thành dưới dạng cổ phần để nâng cao tinh thần trách nhiệm của các doanh nhân đối với doanh nghiệp và huy động nguồn vốn tiết kiệm nhàn rỗi không nhỏ chưa được khai thác trong tầng lớp dân cư.

Nhà nước nên có những chủ trương sắp xếp lại các đơn vị thương nghiệp nhà nước trên từng địa bàn xác lập các cân đối vĩ mô để tiếp tục hình thành các tổng công ty, các tập đoàn kinh tế nhằm tăng nhanh khả năng tích tụ và tập trung vốn để đổi mới thiết bị và công nghệ, mở rộng thị trường và nâng cao hiệu quả kinh tế.

5.2.2 Nhà nước tăng cường công tác kiểm kê kiểm soát đối với hoạt đồng của các doanh nghiệp .

Hiện nay công tác này còn quá lỏng lẻo và sơ hở thiếu sự chặt chẽ thống nhất và đồng bộ từ cấp trung ương đến địa phương . Đây là nguyên nhân cho các hoạt động sản xuất kinh doanh phi pháp, trốn thuế, cho các hoạt động cạnh tranh thiếu lành mạnh có điều kiện phát triển. Để hạn chế những mặt đó nhà nước cần phải:

• Tạo hành lang pháp lý cho các doanh nghiệp tự do kinh doanh trên cơ sở pháp luật cho phép
• Thành lập các công ty kiểm toán tư nhân và nhà nước đặt dưới sự quản lý của nhà nước
• Thực hiện chế độ nghiêm ngặt trong hệ thống kế toán.
• Nhà nước tăng cường công tác kế hoạch hoá xây dựng các chiến lược phát triển lâu dài. Vai trò chủ yếu của kế hoạch hoá ở tầm vĩ mô là thúc đẩy sự hình thành cơ cấu hợp lý thông qua các chỉ tiêu. Kế hoạch hướng dẫn các hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp đi theo hướng có lợi, hướng dẫn sự phát triển kinh tế.

Trong công tác kế hoạch hoá thương mại trong nền kinh tế thị trường nhà nước phải thực hiện tốt những nhiệm vụ sau:

• Nhà nước phải xây dựng chiến lược thị trường và quy hoạch sự phát triển thương mại đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế hàng hoá.
• Nhà nước phải xác định các cân đối trên thị trường: cân đối giữa cung – cầu, cân đối giữa tiền và hàng….
• Nhà nước phải xây dựng chiến lược phát triển kinh tế xã hội chung cho các ngành, vùng, lĩnh vực. Định hướng cho các ngành các cấp đơn vị xác định phương hướng phát triển phương hướng đầu tư một cách lâu dài.
• Đổi mới phương pháp xây dựng kế hoạch 5 năm, 10 năm các kế hoạch ngắn hạn hay dài hạn đảm bảo tính thống nhất trong cân đối các nguồn lực xã hội.

5.2.3. Nhà nước phải thường xuyên đổi mới cơ chế hoạt động của nền kinh tế, sử dụng các chính sách kinh tế một cách đồng bộ theo yêu cầu của cơ chế thị trường. ( Luận văn: Giải pháp nâng cao vai trò kinh tế của Nhà nước. )

Không phải trong giai đoạn nào thời kỳ nào nền kinh tế thị trường cũng có những ưu điểm và khuyết tật giống nhau. Tuỳ vào từng thời kỳ từng giai đoạn phát triển khác nhau của nền kinh tế, những khuyết tật của nền kinh tế thị trường sẽ biểu hiện khác nhau và không phải lúc nào cũng thuận lợi. thị trường luôn luôn vận động và không chịu áp đặt theo xu hướng vận động nào vì vậy để cho nền kinh tế không bị tụt hậu, phát triển theo sự phát triển của cơ chế thị trường thì nhà nước phải thường xuyên đổi mới cơ chế hoạt động của nền kinh tế. Thông qua việc tự do hoá giá cả trên thị trường, tự do cạnh tranh…

nhà nước cần phải hướng thị trường vốn thị trường đầu tư, thị trường hàng hoá theo sự phát triển ổn định.

Nhà nước phải thường xuyên đổi mới và hoàn thiện các công cụ tài chính tiền tệ tín dụng để đều tiết thị trường và định hướng các hoạt động của doanh nghiệp. Hoạt động kinh tế của nhà nước phải thông qua chính sách tiền tệ để khống chế sao cho khối lượng cung ứng tiền tệ cân đối với số lượng hàng hoá trên thị trường. Đồng thời tăng cường hiện đại hoá hệ thống ngân hàng.

Ngân hàng trung ương phải đưa ra các giải pháp duy trì sự cân đối cung cầu. Mặt khác phải thường xuyên theo dõi giám dát các hoạt động kinh tế, biến động về giá cả và tỷ giá hối đoái trên thị trường nhằm điều chỉnh kịp thời việc cung ứng tiền tệ. Thông qua chính sách tín dụng, NHTW phải tính tới hoạt động sao cho khống chế được lạm phát và nới lỏng điều kiện cho vay nhưng vẫn đảm bảo công tác kiểm soát chặt chẽ tạo điều kiện cho cá nhà sản xuất vay vốn đầu tư sản xuất như giảm nhẹ lãi suất, điều chỉnh và ổn định tỷ giá hối đoái của đồng tiền trong nước. Nhà nước phải tăng cường vai trò cho các ngân hàng nhà nước. Mọi hoạt động của ngân hàng cần thiết phải đổi mới cho phù hợp với cơ chế tránh rườm rà trong việc kịp thời chi trả đầy đủ theo yêu cầu của khách hàng của tổ chức tín dụng. Tổ chức đổi mới lại hệ thống ngân hàng tạo nên sự thống nhất từ ngân hàng TW đến ngân hàng địa phương…..

Nhà nước tiếp tục cải cách hệ thóng thuế khoá chặt chẽ hơn tránh thất thu. Nhà nước ban hành những luật thuế sao cho phù hợp . Nhà nước đổi mới công nghệ thanh toán hoàn thiện cơ chế bình ổn giá, sử dụng quỹ bình ổn giá, quản lý tốt dự trữ quốc gia và sử dụng tốt nguồn dự trữ này.

Nhà nước tăng cường công tác đối ngoại mở rộng ngoại giao hợp tác buôn bán vơí nhà nước trên hướng mở rộng thị trường cạnh tranh. Tăng cường công tác quản lý các hoạt động xuất nhập khẩu, về hoạt động tiếp nhận viện trợ hay vay vốn từ nước ngoài, chuyển giao công nghệ quốc tế.

Mời bạn tham khảo thêm:

→  Danh mục tài liệu Luận văn Thạc Sĩ

5.2.4. Một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao vai trò kinh tế của nhà nước ta là đổi mới quản lý kinh tế vĩ mô.

Thứ nhất, công cụ để quản lý kinh tế hiệu quả nhất đó chính là hệ thống pháp luật. Hệ thống pháp luật nước ta hiện nay còn rất nhiều điều cần nói tới. Đó chính là sự thiếu đồng bộ còn nhiều thiếu sót. Theo cơ chế thị trường nền kinh tế đang vận động phát triển đi lên nảy sinh nhiều hiện tượng cần được pháp luật bảo vệ nhưng trên thực tế hệ thống pháp luật của ta còn thiếu trầm trọng . Vì vậy nhà nước cần phải.

• Đổi mới và hoàn thiện hệ thống luật pháp mà đặc biệt là luật kinh tế.
• Tăng cường hiệu lực pháp luật hơn nữa đối với hoạt động của các doanh nghiệp.
• Trong pháp luật kinh tế phải quy định đầy đủ các quan hệ nảy sinh trong nền kinh tế thị trường như cạnh tranh chống độc quyền, phá sản, quyền sở hữu, bảo hiểm xã hội… sửa đổi kịp thời những quy định không phù hợp đã kìm hãm sự phát triển kinh tế trước đây.
• Bên cạnh việc đổi mới hoàn thiện luật kinh tế thì việc đổi mới hoàn thiện luật doanh nghiệp luật lao động luật dân sự… là hết sức cần thiết.

Thứ hai, để cho việc quản lý nhà nước đạt được hiệu quả cao phải nói tới đội ngũ cán bộ quản lý đội ngũ cán bộ quản lý của nước ta hiện nay đang là vấn đề nan giải. Một số không nhỏ cán bộ quản lý thiếu trình độ năng lực quản lý, một số khác thoái hoá biến chất dẫn đến việc quản lý kinh tế, quản lý doanh nghiệp kém hiệu quả, không biết đối phó với những khó khăn dẫn đến việc thua lỗ, quản lý lỏng lẻo. Bên cạnh đó là tệ quan liêu tham nhũng đang có chiều hướng gia tăng. Vì vậy cần phải:

• Đào tạo đội ngũ chuyên gia thực sự có năng lực có phẩm chất chính trị, hình thức chức năng chuyên môn hoá trong lĩnh vực hoạch định chiến lược phát triển kinh tế xã hội tầm vĩ mô. Kinh nghiệm lịch sử cho thấy xác định đúng chiến lược phát triển kinh tế xã hội cho từng giai đoạn sẽ giúp các quốc gia tìm được con đường tiếp cận mục tiêu
• Đào tạo đội ngũ cán bộ Khoa học – kỹ thuật có năng lực sáng tạo và trình độ thực hành cao nhạy bén trong việc tiếp thu những thành tựu cách mạng khoa học công nghệ tiên tiến trên thế giới áp dụng việc khai thác thế mạnh kinh tế vốn có ở Việt Nam. Mặt khác nếu không có đội ngũ chuyên gia kỹ thuật giỏi sẽ không thể tạo ra những sản phẩm có chất lượng đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
• Đào tạo mới và đào tạo lại đội ngũ cán bộ quản lý tạo cho họ những nhận thức mới trong cơ chế thị trường.
• Sa thải những cán bộ thoái hoá biến chất, không còn năng lực.

Thứ 3, là nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước. Quản lý chặt chẽ các doanh nghiệp tạo điều kiện cho cá doanh nghiệp phát triển, mở rộng cổ phần doanh nghiệp. Đình chỉ các doanh nghiệp hoạt động thua lỗ, củng cố vai trò kinh tế của nhà nước đảm bảo chức năng chủ đạo trong nền kinh tế nhiều thành phần. ( Luận văn: Giải pháp nâng cao vai trò kinh tế của Nhà nước. )

• Ngoài một số biện pháp trên, Đảng và nhà nước ta cần có thêm những chính sách xã hội như chính sách đổi mới chế độ tiền lương. Nếu cứ để chế độ tiền lương như hiện nay thì không thể siết chặt kỷ luật kỷ cương và thực hiện chống tham nhũng có hiệu quả, không thể xây dựng được một cách làm ăn mới . Vì vậy cần thiết phải đổi mới tiền lương theo đúng nguyên tắc phân phối XHCN. Đồng thời tiền lương được đổi mới sẽ khuyến khích người lao động làm việc năng suất hơn thúc đẩy cho quá trình cống hiến và tài năng sáng tạo.

Ngoài ra nhà nước có thể thông qua các hoạt động xã hội của mình như xây dựng lại cơ sở hạ tầng, mở rộng và khuyến khích người nước ngoài đầu tư vào Việt Nam bằng cách giảm thuế, cắt bỏ những thủ tục hành chính rườm rà không cần thiết.

Nói tóm lại, đổi mới nâng cao vai trò quản lý kinh tế ở nước ta hiện nay là hết sức cần thiết. Nhà nước ta phải nhanh chóng đổi mới cơ chế đổi mới phương thức hoạt động quản ý thì mới có thể đưa nền kinh tế nước ta tiến kịp với các nước trong khu vực.

KẾT LUẬN

Đối với Việt nam ta từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến lên XHCN, từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp sang nền KTTT định hướng XHCN thì vai trò nhà nước là vô cùng quan trọng. Thông qua vai trò quản lý điều hành nền kinh tế của nhà nước sẽ tạo ra cho nền kinh tế nước ta một trình độ phát triển mới tránh nguy cơ tụt hậu xa hơn so với các nước trong khu vực và trên thế giới, đồng thời cải thiện nâng cao đời sống vật chất đời sống tinh thần của nhân dân.

Hơn 10 năm đổi mới chuyển đổi từ nền kinh tế đã đem lại cho Việt Nam những thành tựu to lớn cực kỳ quan trọng. Đó chính là mốc mới trong sự phát triển tư tưởng của Đảng. Từ đại hội 6 năm 1986 Đảng ta đã khởi xướng quá trình chuyển đổi nền kinh tế theo KTTT định hướng XHCN phải có sự quản lý của nhà nước. Tư tưởng đại hội 7 (1991) lại một lần nữa nhấn mạnh quá trình chuyển đổi là cần thiết và vai trò kinh tế của Nhà nước là yếu tố quyết định tới sự phát triển nền kinh tế. Vì vậy Đảng và Nhà nước ta cần có những chính sách giải pháp nhằm phát huy nâng cao hơn nữa những mặt tích cực của nền kinh tế thị trường và hạn chế tối đa mặt tiêu cực. Đồng thời nhà nước phải nâng cao hơn nữa hiệu lực và vai trò kinh tế trong việc quản lý điều tiết ở tầm vĩ mô nền kinh tế. Phát triển kinh tế gắn liền với phát triển xã hội nhằm làm cho “mọi người có cuộc sống ấm no hạnh phúc có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân đảm bảo công bằng dân chủ”.

Các bạn có thể tham khảo thêm:

→ Luận văn: Vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường XHCN