Luận văn: Giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt

Nhận thấy được sự quan trọng của môi trường đối với cuộc sống ngày nay. Tác giả đã lựa chọn Luận văn: Giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt làm bài Luận văn Thạc sĩ của mình. Hiện nay, tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh chóng ở Việt Nam và đã đang kéo theo một loạt các vấn đề về môi trường và vấn đề ô nhiễm môi trường tác động đến đời sống kinh tế xã hội, đặc biệt là lượng rác thải phát sinh tại các đô thị và các vùng nông thôn ngày càng trở nên nghiêm trọng gây ảnh hưởng không nhỏ tới sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người dân được trình bày chi tiết tại Đề tài: Nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn sinh hoạt thành phố phủ lý –tỉnh hà nam đến năm 2030.

3.1. Đề xuất mô hình phân loại CTRSH tại nguồn.

3.1.1. Đề xuất mô hình phân loại CTR tại nguồn trên địa bàn TP Phủ Lý

Trong công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt, vấn đề phân loại chất thải rắn tại nguồn là một vấn đề quản trọng, phải do chính đối tượng làm phát sinh ra rác thải thực hiện mới đem lại hiệu quả cao và tiết kiệm chi phí. Trong luật BVMT 2005 đã nêu rõ : “muốn tái chế tái xử dụng CTR thông thường thành sản phẩm hữu ích phục vụ nhu cầu con người thì trước hết chất thải phải được phân loại tại nguồn”.

Theo quy định của Luật bảo vệ môi trường năm 2014, chất thải rắn thông thường được phân thành 2 nhóm chính chất thải rắn có thể dùng để tái chế tái sử dụng và chất thải rắn phải tiêu hủy hoặc chôn lấp.

Kết hợp từ kinh nghiệm các nước đang phát triển và thực trạng của thành phố Phủ Lý tác giả đề xuất phân loại CTRSH tại nguồn của thành phố thành 3 loại như sau:

Chất thải rắn hữu cơ dễ phân hủy: để sản xuất phân vi sinh bao gồm các lạo rau, củ quả, trái cây thức ăn thừa, …, đựng bằng túi nilon màu xanh, thể tích túi trên 10 lit (chứa từ 3,5 – 4 kg). Các chất thải loại này sẽ đc chuyển đến nhà mày chế biến phân hữu cơ.

Chất thải rắn sinh hoạt khó phân hủy có thể tái sử dụng, tái chế: bao gồm giấy, nhựa, kim loại, thủy tinh… sử dụng túi nilon màu tối. Sau khi qua phân tách cụ thể tại điểm chung chuyển, chất thải tái chế từng loại sẽ được tiếp tục chuyển tới các cơ sở tái chế. Chất thải rắn sinh hoạt khó phân hủy không tái chế: bao gồm túi nilon, đố gốm sứ thủy tinh, đồ da, … đựng bằng các túi nilon màu vàng. Các chất thải này sẽ được xử lý bằng phương pháp chôn lấp hợp vệ sinh.

Phương pháp phân loại chất thải rắn như trên sẽ giảm tốc độ phân hủy chất hữu cơ, tận dụng chất thải hữu cơ được tách riêng biệt phục vụ sản xuất phân vi sinh… Điều này sẽ góp phần tăng giá trị của rác thải, giảm bớt diện tích bãi chôn lấp, giảm bớt chi phí xử lý CTRSH.

Phân loại rác thải sinh hoạt có thể được thực hiện tại: Nguồn phát sinh là các hộ gia đình, cơ quan, trường học, siêu thị, chợ, các công trình công cộng,khu thương mại dịch vụ… và phân loại CTRSH tại trạm trung chuyển thành phố hoặc tại nhà máy xử lý. ( Luận văn: Giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt )

Trong nghiêm cứu này, tác giả chỉ đặt vấn đề nghiên cứu phân loại CTRSH tại nguồn phát sinh:

• Phân loại CTRSH tại nguồn đối với các khu nhà ở thấp tầng, xóm ngõ:

Các hộ gia đình cần có 3 thùng chứa rác thay cho 1 thùng như hiện nay. Túi đựng rác cần được chế tạo từ vật liệu không thấm nước, có quy ước màu phân biệt sao cho hợp với màu thùng chứa, cụ thể là: túi màu xanh – chất thải hữu cơ dễ phân hủy,túi màu tối – là chất thải khó phân hủy có thể tái chế tái sử dụng, túi màu vàng – là chất thải khó phân hủy không thể tái sử dụng.

• Phân loại CTRSH tại nguồn đối với các cơ quan, doanh nghiệp và khu thương mại dịch vụ:

Ở hầu hết các cơ quan, trường học và các khu thương mại – dịch vụ, CTRSH được tích lũy, phân loại tại các đơn vị đó và tập trung từng loại chất thải vào thùng chứa có bánh xe và nắp đậy. Khi đầy các thùng này mang đi bằng máy nâng đến đổ vào các thiết bị như: các thùng chứa lớn hơn, máy ép kết hợp với thùng chứa, máy ép cố định ép chất thải thành bánh hoặc ép chất thải trong các thùng chứa thiết kế đặc biệt, các thiết bị xử lý khác. Tuy nhiên trong thực tế, có nhiều công sở khu thương mại – dịch vụ cũ nên không được thiết kế nơi lưu trữ chất thải và vật liệu tái sinh hợp lý, nên các thiết bị lưu trữ hiện tại đang sử dụng thường không phù hợp vì không đủ diện tích, dẫn tới khó khăn cho công tác quản lý CTRSH.

Ở các khu vực này, vật liệu được phân loại, tái sử dụng, tái chế nhiều nhất là giấy và kim loại. Tuy nhiên hiện tại vẫn đang áp dụng các hình thức thủ công, mang tính cục bộ như bán trực tiếp cho một số cơ sở tư nhân tái chế, người thu gom đồng nát. Đề xuất áp dụng thiết bị, thùng chứa các loại CTR như trên. Ở những khu thương mại lớn, giấy được đem đi đóng kiện và lon nhôm chất thải kim loại được nghiền để giảm thể tích.

Phân loại CTRSH tại nguồn đối với các khu nhà ở cao tầng và khu chung cư CTRSH được phân loại từ nguồn (các hộ gia đình). Tại mỗi tầng có cửa thu rác dẫn vào 2 đường ống dẫn rác (1cho rác hữu cơ và 1 cho rác thải còn lại cần xử lý)xuống hai thùng rác tại hầm riêng của tòa nhà. Riêng đối với rác thải có khả năng tái chế (không kể phần rác có thành phần hữu cơ) thì không vận chuyển theo đường ống mà sẽ được tạm chứa tại các hộ gia đình để trực tiếp bán hoặc vận chuyển nơi tập kết rác theo thời gian quy định của Ban quản lý các khu nhà ở cao tầng và chung cư đó.

3.1.2. Ưu, nhược điểm của mô hình phân loại CTRSH tại nguồn đề xuất

• Ưu điểm

Việc phân loại, sử dụng các túi đựng rác chuyên dụng sẽ giảm thiểu ô nhiễm môi trường do thời gian phân hủy các loại túi này ngắn hơn rất nhiều so với các túi nilon đang sử dụng hiện nay.

Các túi đựng rác được buộc kín sẽ làm giảm thiểu khả năng gây ô nhiễm môi trường, tránh được tình trạng rác vương vãi trong hầm chứa gây ô nhiễm moi trường tại các tầng hầm chứa rác của các khu nhà chung cư, nhà cao tâng như hiện nay, làm giảm mùi hôi thối của các chất hữu cơ dễ bị phân hủy­ là nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường cho các hộ gia đình và môi trường xung quanh.

Dễ dàng thu gom, làm vệ sinh hàng ngày với các hầm chứa rác.

Không phải vận chuyển chồng chéo, trùng lặp do chất thải được phân loại rõ ràng tại nguồn, góp phần giảm thời gian, nhiên liệu và kinh phí đầu tư cho quá trình vận chuyển và xử lý rác thải. ( Luận văn: Giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt )

Rác thải hữu cơ do được phân loại ngay tại nguồn nên thuận lợi trong công tác sản xuất và nâng cao chất lượng hữu cơ được sản xuất từ nguồn rác thải sinh hoạt.

Việc phân loại và tác riêng các chất thải rắn nguy hại trong lượng rác thải sinh hoạt tại nguồn sẽ làm giảm thiểu tác động trong quá trình chôn lấp chất thải rắn sinh hoạt và sản xuất phân vi sinh. Bên cạnh đó việc phân loại CTR nguy hại tại nguồn cũng thúc đẩy phát triển và áp dụng các công nghệ tái chế chất thải rắn nguy hại thành các sản phẩm thân thiện với môi trường.

• Nhược điểm

Phát sinh chi phí mua sắm túi và thùng đựng rác tại các hộ gia đình phục vụ cho công tác phân loại tại nguồn.

Phát sinh chi phí mua sắm các thiết bị và phương tiện thu gom phục vụ rác đã phân loại.

Việc bố trí các thùng rác phân loại các khu dân cư sẽ làm mất diện tích đường giao thông và các khu dân vui chơi do không được quy hoạch ngay từ đầu.

Có thể bạn quan tâm:

→BẢNG GIÁ DỊCH VỤ VIẾT THUÊ LUẬN VĂN THẠC SĨ

3.2. Đề xuất mô hình xã hội hóa trong công tác quản lý thu gom, vận chuyển và xử lý CTR cho TP Phủ Lý.

3.2.1. Đề xuất mô hình quản lý CTRSH theo hướng xã hội hóa cho TP Phủ Lý ( Luận văn: Giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt )

• Căn cứ đề xuất mô hình quản lý

Chiến lược quốc gia về quản lý tổng hợp CTR đến năm 2025 và tầm nhìn 2050 tại quyết định số 2149/2009/QĐ­TTg ngày 17/12/2009 của Thủ tướng Chính phủ.

Điều kiện kinh tế hiện nay của các hộ gia đình trong các khu dân cư trên địa bàn đã được cải thiện nhiều trong một vài năm trở lại đây nhưng nhìn chung vẫn còn khó khăn.

Nhận thức của người dân về CTRSH và quản lý CTRSH, và tính cấp thiết của việc nâng cao ý thức người dân trong công tác quản lý CTRSH nhằm thực hiện tốt mục tiêu bảo vệ môi trường.

Hệ thống trang thiết bị thu gom, vận chuyển và xử lý CTRSH hiện đang hoạt động trên địa bàn TP. Nhìn chung trừ một số khu vực dang áp dụng thí điểm dự án quản lý CTRSH từ nguồn vốn tài trợ, các trang thiết bị này hiện đã lạc hậu, xuống cấp, thiếu về số lượng, không đảm bảo chất lượng, khó đáp ứng được yêu cầu công tác quản lý CTRSH theo mô hình của các nước phát triển.

Tiết kiệm nhân lực và kinh tế trong công tác phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý CTRSH.

Giảm thiểu các tác động có hại đến môi trường trong công tác quản lý CTRSH.

• Mô hình đề xuất.

Mô hình quản lý CTRSH theo hướng xã hội hóa áp dụng trên địa bàn TP Phủ Lý được đề xuất trên cơ sở các hoạt động 3R (Reduce ­ Tiết giảm; Reuse ­ Tái sử dụng; và Recycle ­ Tái chế) và sự tham gia của các thành phần kinh tế khác trong công tác thu gom, vận chuyển và xử lý CTRSH. (Xem hình 3.2) Trong đó xã hội hóa được thực hiện tại các khâu: phân loại CTRSH tại nguồn, thu gom, vận chuyển và xử lý.

• Giảm thiểu chất thải và tận dùng nguồn vật liệu:

Về lâu dài, thành phố Phủ Lý xây dựng chiến lược chung cho việc ngăn ngừa ô nhiễm do CTRSH gây ra cụ thể như sau:

Ưu tiên giảm thiểu lượng CTRSH tại nguồn thải;

Tiếp tục tái chế và tái sử dụng CTRSH trước khi thải bỏ.

Chiến lược ngăn ngừa và giảm thiểu CTRSH nhằm mục tiêu sử dụng ít hơn tài nguyên và nguyên vật liệu trong quá trình sinh hoạt, sản xuất, góp phần giảm chi phí xử lý chất thải cần thiết. Điều này không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn giải quyết triệt để hơn các vấn đề gây ô nhiễm môi trường. Giảm thiểu CTRSH là giảm chất thải cần phải xử lý, chất gây nguy hại, ( Luận văn: Giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt )

chất ô nhiễm đi vào dòng chất thải, nhằm giảm bớt chi phí xử lý, giảm mối nguy hiểm không chỉ về số lượng mà còn cả đặc tính ô nhiễm của chúng đối với sức khỏe cộng đồng và môi trường trước khi tái sinh, xử lý hoặc thải bỏ.

Để thực hiện chiến lược này tại thành phố Phủ Lý, một số nguyên tắc dược tác giả đề xuất áp dụng như sau:

Tiết kiệm nguyên vật liệu: Sử dụng cẩn thận và đúng mức tất cả các loại nguyên liệu, vật dùng chế biến thức ăn trong gia đình;

Thao tác đúng theo hướng dẫn sử dụng dổi với các sản phẩm tiêu dùng.

Tận dụng tối đa các chức năng của máy móc, vật dụng có sẵn trong gia dinh. Tận dụng tối đa các loại máy móc thiết bị, đồ dùng sinh hoạt, trang trí nội thất và các vật liệu khác. Sử dụng một loại sản phẩm vào nhiều công dụng khác nhau, tùy theo tình trạng chất lượng. Tránh thải bỏ vật dụng gia đình khi chưa cần thiết, chuyển sản phẩm không cần nữa đến người có nhu cầu (tái sử dụng).

Tận dụng, tái sinh những chất thải có trong gia đình: đối với các hộ gia đình ở các xã , nên tận dụng các loại rác hữu cơ như cỏ, rác, rơm rạ, lá cây, phân súc vật, … làm thức ăn gia súc, ủ phân bón, ủ sinh khí đốt (biogas) thay vì thải bỏ.

Tận dụng, hay còn gọi là tái sinh, tái sử dụng, tái chế hoặc phục hồi là giải pháp được ưu tiên sau giảm thiểu lượng chất thải tại nguồn. Tái sinh có phạm vi ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực. Đối với những chất thải có nguồn gốc kim loại, nhựa, giấy, việc thu hồi và tái chế là hoàn toàn thông dụng. Tái chế cũng bao gồm cả quá trình sản xuất phân bón từ những chất thải có nguồn gốc hữu cơ trong sinh hoạt gia đình. Các sản phẩm này đã cung cấp một lượng lớn chất dinh dưỡng cho đất, làm tăng hiệu quả sử dụng đất và giảm dần việc sử dụng phân hóa học, thuốc trừ sâu sử dụng, hỗ trợ cho việc xử lý ô nhiễm.

• Xử lý sơ bộ CTRSH tại nguồn

Quá trình xử lý CTRSH tại nguồn được áp dụng nhằm giảm thể tích, thu hồi vật liệu có thể tái sử dụng, tái chế, hoặc nhằm thay đổi hình dạng vật lý của chất thải.

Đối với các hộ gia đình: tiến hành phân loại chất thải, ép, đốt. Tuy nhiên, phương pháp tự đốt chất thải trong sân nhà để giảm thể tích không được phép sử dụng ở các khu đô thị, khu dân cư đông đúc mà chỉ được áp dụng tại các vùng ngoại thành, làng xã.

Đối với các cơ quan, doanh nghiệp, các khu thương mại ­ dịch vụ: CTRSH về cơ bản được xử lý sơ bộ tương tự đối với chất thải của khu dân cư. Tuy nhiên phương pháp ép được áp dụng phổ biến trong việc xử lý sơ bộ chất thải tại các khu thương mại. ( Luận văn: Giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt )

Phương pháp ép: đóng kiện carton thải bỏ ở các chợ và các khuthương mại.Các kiện này có kích thước đặc trưng là 91 cm x 122 cm x 152 cm. Carton đóng kiện được chế biến thảnh vật liệu đóng góỉ hoặc xuất khẩu để sản xuất thành các sản phẩm khác.

Phương pháp nghiền: Nghiền chất thải là phương pháp được sử dụng độc lập hoặc kết hợp với những phương pháp xử lý trước đó để giảm thể tích chất thải. Phương pháp nghiền được sử dụng trong ởcác khu thương mại và các cơ quan nhà nước để hủy các tài liệu không còn giá trị.

• Lưu trữ tạm thời CTRSH tại nguồn.

Loại thùng chứa: loại và dung tích thùng chứa sử dụng phụ thuộc vào đặc tính và loại chất thải thu gom, loại hệ thống thu gom, chu kỳ thu gom và diện tích sẵn có để đặt thùng chứa. Phạm vi ứng dụng và hạn chế của các loại thùng chứa chất thải tại nguồn được nêu trong phụ lục 2

Vị trí đặt thùng chứa: phụ thuộc vào đặc điểm các khu dân cư, các khu nhà cao tầng, khu thương mại, …; không gian sẵn có và đường vào để thu gom

Nhà ở khu dân cư: thùng chứa được dùng cho khu dân cư nhà thấp tầng thường đặt ở bên hông hoặc ỏ gần nhà; đặt cách quãng tại các khu phố; đầu ngõ; bên trong hoặc gần nhà để xe; hoặc những nơi có đủ diện tích và được thiết kế để đặt thùng chứa. Đối với các tòa nhà trung bình hoặc cao tầng, thùng chứa thường được đặt tại tầng hầm hoặc bên ngoài cửa.

Khu thương mại ­ dịch vụ, cơ quan: Vị trí đặt thủng chửa chất thải phụ thuộc vào cả không gian sẵn có và những điều kiện đường vào thu gom rác, được lựachọn trên cơ sở phù hợp với yêu cầu sử dụng của nơi phát sinh chất thải và thuận tiện cho công tác thu gom.

• Thu gom CTRSH tùy theo đặc điểm của địa bàn

Lịch trình vả các khu vực thu gom sẽ do Công ty cổ phần môi trường và công trình đô thị Hà Nam chịu trách nhiệm chính, trên cơ sở phối hợp với các tổ chức như Hợp tác xã VSMT, Tổ công tác, các Doanh nghiệp tư nhân cùng tham gia vào công tác thu gom, vận chuyển rác thải trên địa bàn thành phố. Công nhân và xe đẩy tay tiến hành công tác thu gom CTRSH của các hộ gia đình theo thời gian đã thỏa thuận và được thống nhất trên toàn địa bàn thành phố. ( Luận văn: Giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt )

Thu gom CTRSH của các nhà thấp tầng và trung bình ở lề đường: Các hộ gia đình thực hiện phân loại rác tại gia đình, sau đó mang chất thải hữu cơ và vô cơ đến đổ ở những thùng chứa (đã được quy định vị trí) cổ thể tích phù hợp với từng loại rác thải mỗi ngày. Đối với rác thải vô cơ có thể tái chế, tái sử dụng, các hộ gia đình sẽ lưu trữ tại nhà khi đến lịch thu gom của Công ty môi trường đô thị TP Phủ Lý. Nhân viên tổ thu gom có trách nhiệm chuyển các thùng chứa đến lề đường nơi thu gom chất thải.

Thu gom CTRSH của các nhà cao tầng:

Phương pháp chung nhất dùng để quản lý thu gom CTRSH bao gồm một trong nhiều phương pháp sau: Nhân viên tổ thu gom rác có trách nhiệm mang CTRSH từ các tầng về tập trung tại tầng hầm hoặc khu vực tập kết quy định; Các hộ gia đình có trách nhiệm mang CTRSH đến bỏ vào các đường ống kỹ thuật theo quy định; Các hộ gia đình có trách nhiệm mang CTRSH về tập trung tại tầng hầm hoặc khu vực tập kết rác quy định.

Đối với rác thải có thể tái sử dụng, tái chế, các hộ gia đình sẽ mang đến khu vực quy định tại mỗi tầng hoặc đặt trên đường thu gom. Các chất thải có kích thước lớn, cồng kềnh thường được các hộ gia đình hoặc nhân viên thu gom mang thẳng đến khu vực tập kết rác quy định. Các phương án đặc trưng thu gom CTRSH tại khu dân cư nhà thấp tầng, trung bình và cao tầng được thể hiện trong Phụ lục 3.

Thu gom CTRSH ở khu vực các xã thuộc địa bàn TP Phủ Lý:

Ở mỗi xã sẽ thành lập hình thức Tổ thu gom hoặc đội thu gom rác riêng biệt. Các đơn vị này có trách nhiệm thu gom rác từ các hộ gia đình theo thời gian quy định trong ngày, sau đỏ chuyển đến vị trí tập kết để chuyển lên xe chuyên dụng. Phương tiện vận chuyển chủ yếu là các xe thô sơ dùng trong sản xuất nông nghiệp trước đây như xe kéo, xe ba bánh, … Thùng xe được thiết kế thích hợp cho từng loại rác, có thể dùng miếng ván phân chia thùng xe thành các khoang, …

Nguồn kinh phí hỗ trợ hoạt động ban đầu của các Tổ, đội thu gom sẽ được hỗ trợ một phần từ nguồn ngân sách của Tỉnh/Thành phố, đến khi phát triển ổn định sẽ sử dụng kinh phí do các hộ gia đình trong xã đóng góp theo quy định. Mô hình thu gom đề xuất áp dụng cho khu vực các xã thuộc địa bàn TP Phủ Lý thể hiện tại Hình 3.3

• Vận chuyển và xử lý CTRSH

Để có thể thực hiện việc chuyên chở rác triệt để vả giảm kinh phí thì thành phố Phủ Lý cần phải tiến hành xây dựng ngay các trạm trung chuyển rác tại các địa điểmphù hợp theo quy hoạch của thành phố và Quy hoạch quản lý vùng Tp. Phủ Lý đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 dã được phê duyệt.

Đối với rác thải hữu cơ thì vận chuyển thẳng đến khu xử lý rác thải để làm phân vi sinh và viên nhiên liệu.

Đối với rác có thể tái sử dụng, tái chế được chuyển đến trạm trung chuyển để phân loại và ép thành khối, sau đó sẽ được chuyển đến các cơ sở tái chế, tái sử dụng.

Đối với chất thải đem chôn lấp, công ty môi trường đô thị sẽ có trách nhiệm chở thẳng đến Bãi chôn lấp.

3.2.2. Mở rộng dịch vụ thu gom, vận chuyên CTRSH phủ kín địa bàn thành phố với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế. ( Luận văn: Giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt )

Tại thành phố Phủ Lý hiện nay, công ty môi trường đô thị TP Phủ Lý là đơn vị đảm trách phần lớn việc thu gom, vận chuyển và xử lý CTR. Đây là loại hình doanh nghiệp nhà nước, vốn hoạt động là từ nguồn vốn ngân sách của thành phố nén hiệu quả kinh tế và chất lượng công tác quản lý CTRSH đem lại chưa cao. Đề xuất thành phố Phủ Lý tiến hành khuyến khích, thu hút lự tham gia củacác thành phần kinh tế khác nhau vào tiến trình xã hội hóa công tác thu gom, vận chuyển và xử lý CTRSH của thành phố. Tác giả đề xuất các hình thức tổ chức tham gia như sau:

• Đối với công ty cổ phần môi trường và công trình đô thị Hà Nam:

Khẳng định vai trò chủ chốt của công ty trong công tác vệ sinh môi trường trên địa bàn TP Phủ Lý, đặc biệt là trong hoạt động thu gom và vận chuyển rác thải sinh hoạt. Việc sắp xếp, tổ chức lại Công ty cần chú trọng dến việc nâng cao năng lực để có thể thực hiện công tác thu gomvận chuyển rác cho từng địa bàn TP, đảm bảo phối hợp nhịp nhàng, chặt chẽ với các tổ chức khác thực hiện thu gom và vận chuyển rác thải sinh hoạt trong một quy trinh thống nhất.

• Hình thức Tổ hợp tác thu gom rác:

Trên cơ sở hỉnh thức Đội vệ sinh môi trường đã được thành lập tại một số phường, khu phố phát triển thành Tổ hợp tác làm công tác thu gom rác thải sinh hoạt, thực hiện công tác thu gom, vận chuyển rác thải đến đơn vị, công ty tái chế hoặc đến các trạm trung chuyển, tập kết rác mang đến bãi chôn lấp.

Tổ hợp tác được hỉnh thành trên cơ sở hợp đồng hợp tác có chứng thực của Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn, có từ ba cá nhân trở lên, cùng đóng góp tài sản, công sức để thực hiện những công việc nhất định, cùng hưởng lợi và cùng chịu trách nhiệm. Theo quy định của Nghị định 151/2007/NĐ­CP ngày 10/10/2007 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của tổ hợp tác và thông tư 04/2008/TT­ BKH ngày 09/7/2008 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư hướng dẫn thực hiện, hình thức Tổ hợp tác có các ưu điểm rõ rệt như sau:

Tổ hợp tác được hình thành trên cơ sở tự nguyện, tự thành lập, hợp đồng hợp tác có chứng thực của ủy ban nhân dân xã, phường có từ ba cá nhân trở lên, cùng đóng góp tài sản, công sức để thực hiện những công việc nhất định, cùng hưởng lợi và cùng chịu trách nhiệm.

Tổ hợp tác không bị giới hạn phạm vi hoạt động, một người có thể tham gia nhiều tổ hợp tác.

Tổ hợp tác được tự chủ tài chính, tự trang trải các chi phí hoạt động và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của tổ và các tổ viên.

Tổ hợp tác được mở tài khoản ở ngân hàng và được ký kết các hợp đồng dân sự theo cơ chế người đại diện.

Tổ hợp tác hoạt động theo cơ chế người đại diện nên có khả năng tiếp nhận các hỗ trợ từ phía chính quyền trong việc đầu tư đối mới phương tiện cũng như thực hiện các chế độ chính sách khác được thuận lợi hơn …

Các thành viên của Tổ hợp tác có thể tự thỏa thuận sắp xếp, trao đổi các đường rác cho nhau đảm bảo việc thu gom rác thuận tiện, nâng cao hiệu quả hoạt động. ( Luận văn: Giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt )

Theo quy định của Nghị định 151, Tổ hợp tác không có tư cách pháp nhân, nhưng các hợp đồng của Tổ hợp tác phải được chứng thực cùa UBND phường, xã, như vậy sẽ là một điều kiện để nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc giám sát hoạt động thu gom rác thải sinh hoạt nói riêng và công tác vệ sinh môi trường nói chung trên địa bàn thành phố Phủ Lý.

• Tổ chức Hợp tác xã vệ sinh môi trường:

Hình thức Hợp tác xã vệ sinh môi trường được chứng minh là một trong những tổ chức tham gia công tác thu gom, vận chuyển rác thải thành công ở nhiều đô thị trong nước ta. Tác giả đề xuất tổ chức hoạt động các Hợp tác xã vệ sinh môi trường theo các quy định của Luật Hợp tác xã 2003 và cần chú ý đảm bảo các yêu cầu sau:

Về bộ máy quản lý, điều hành: Ban quản trị Hợp tác xã lànhững người có đủ năng lực điều hành chung, quản lý dược địa bàn và hoạt động của người thu gom rác; Khuyến khích các Hợp tác xã tổ chức hoạt động theo mô hình quản lý tập trung.

Về các hình thức góp vốn của xã viên: vốn góp có thể bằng tiền Việt nam ngoại tệ, tài sản, quyển sử dụng dất, quyền sở hữu trí tuệ và các loại giấy tờ có giá khác; Đối với hoạt động thu gom rác, có thể cho phép xã viên góp vốn bằng quyền khai thác đường dây rác mà họ dang nắm giữ.

Về việc trích nộp các quỹ theoquy định: Các Hợp tác xã phải bảo đảm việctrích nộp các quĩ bắt buộc theo quy định của pháp luật (quỹ phát triển sản xuất và quỹ dự phòng).

Đảm bảo thực hiện đủ phúc lợi chung của HTX, các chế độ chính sách đối với người lao động.

Thành lập các tồ chức chính trị ­ xã hội trong Hợp tác xã.

• Doanh nghiệp tư nhân thamgia thu gom, vận chuyển và xử lý CTRSH:

Khuyến khích các thành phẩn kinh tế có vốn ngoài ngân sách thành lập các công ty TNHH hoạt động trong lĩnh vực thu gom và xử lý CTR như mô hình tại Quảng Ninh, Lạng Sơn, Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Thái Bình, Buôn Ma Thuột, Đà Năng, Hải Phòng và nhiều đô thị khác đã tiến hành khá thành công.

• Công tác đấu thầu:

Tổ chức đấu thầu công khai rộng rãi công tác thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt TP Phủ Lý, thu hút có sự tham gia của các công ty TNHH và công ty cổ phần hoạt động trong lĩnh vực này.

3.2.3. Tổ chức các hình thức vận động, tuyên truyền, tập huấn nâng cao nhận thức cộng đồng đối với quá trình sử dụng, công tác thu gom, phân loại và góp phần tham gia vào công tác quản lý CTRSH. ( Luận văn: Giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt )

Thành phố Phủ Lý cần tích cực tham gia thực hiện các chiến dịch tuyên truyền về bảo vệ môi trường nói chung và quản lý chất thải rắn nói riêng do Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng như Sở Tài nguyên và Môi trường phát động hàng năm. Ngoài ra, thành phố cũng cần phải chủ động tổ chức các đợt tuyền truyềnvận động khác theo điều kiện thực tếcủa địa phương. Mục tiêu của các chiến dịch tuyên truyền, vận động nhằm nâng cao nhận thức cũng như trách nhiệm của các nhà lãnh đạo, các cán bộ quản lý có liên quan đến lĩnh vực môi trường và quản lý chất thải, quan trọng hơn nữa là nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các tầng lớp nhân dân sống và làm việc trên địa bàn thành phố. Các đề xuất thực hiện cụ thể như sau:

Về hình thức tuyên truyền, sẽ sử dụng hình thức phát thanh hàng tuần, tranh ảnh cổ động, tổ chức các chiến dịch vệ sinh môi trường (quét dọn rác, khai thông cống rãnh…), tổ chức giải quyết các tranh chấp vè môi trường thông qua các buồi họp dân trong phường, tổ dân phố,…

Tổ chức phong trào toàn dân tham gia quản lý CTRSH, đưa việc làm tốt công tác quản lý CTRSH thành một tiêu chí bắt buộc khu tiến hành đánh giá, bình xét thi đua cho các cá nhân, cơ quan, doanh nghiệp, cụm dân cư, …

Từng hộ gia đình ký cam kết thi đua với tổ dân phố và phường, xã sở tại theo các nội dung: không vứt rác bừa bãi, đổ rác đúng giờ, phân loại rác tại nhà, sử dụng thùng chứa rác hoặc túi đựng rác đúng theo quy định của công ty môi trường đô thị.

Hàng năm, tiến hành triển khai các hoạt động môi trường mang tính sự kiện nhằm gia tăng mối quan tâm và nâng cao nhận thức cộng đồng về hoạt động Tiết giảm, Tái sử dụng và Tái chế chất thải (3R), từ đó hướng đến thay đổi hành vi của người dân trong việc bảo vệ môi trường, đưa 3R trở thành thói quen hàng ngày trong cuộc sống của người dân Thành phổ như Ngày hội tái chế chất thải (hình thức này đã được tổ chức khá thành công tại TP Hồ Chí Minh), …

Để có thể áp dụng hình thức Ngày hội chất thải tại thành phố Phủ Lý cần phải xem xét lại mối quan hệ và vai trò của các nhóm liên đới chịu trách nhiệm đối với công tác tổ chức và thực hiện chương trình trong cả 2 giai đoạn (xem Hình 3.4), bao gồm: (1) Các hoạt động trước ngày hội như phát động các cuộc thi liên quan đến hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý CTR đến các đối tượng học sinh, sinh viên; tuyên truyền đến mọi người dân về các hoạt động 3R và Ngày hội TCCT thông qua báo, đài và các kênh thông tin khác; phối hợp với Đoàn thành niên và Hội phụ nữ thu gom chất thải nguy hại tại các khu vực thuộc địa bàn thành phố, (2) Các hoạt động trong ngày hội như tổ chức và quản lý các gian hàng liên quan đến hoạt động này, các hoạt động văn nghệ, và (3) Các hoạt động sau ngày hội gồm có khảo sát ý kiến cộng đồng người dân về Ngày hội nhằm đánh giá hiệu quả của Ngày hội đối với nhận thức của người dân cũng như ý kiến của cộng đồng về các hoạt động liên quan đến 3R nhằm đềxuất các chương trình có thể triển khai trong thực tế, vàthống kê lượng chất thải nguy hại thu gom được vi phối hợp với Công ty môi trường đô thị xử lý lượng chất thải nguy hại này.

Ủy ban nhân dân Tỉnh/ thành phố Phủ Lý: là nơi dưa ra các quyết định thông qua các chương trình, kế hoạch do UBND thảnh phố về các Sở, ngành có liên quan đệ trình. ( Luận văn: Giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt )

Thành lập Quỹ Tái chế chất thải (Quỹ): là đơn vị chịu trách nhiệm chính cho việc tổ chức Ngày hội. Có trách nhiệm khởi xướng các hoạt động về 3R tại TP Phủ Lý nói riêng và toàn tỉnh Phủ Lý. Có trách nhiệm kết nối vận động các nhóm cơ quan khác nhau( nhà nước,doanh nghiệp,đoàn thể các tổ chức phi chính phủ, học sinh,sinh viên,..) tham gia vào ngày hội.

Sở Tài chính: là cơ quan duyệt kinh phí thực hiện Chương trình, trong đócác hạng mục hoạt động phải dựa trên các quy dịnh cho phép của Chỉnh phủ.

Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch: Là đơn vị duyệt nội dung và thời gian các chương trình thông tin tuyên truyền của NHTCCT tại các nơi công cộng.

Sở Giáo dục và đào tạo: là đơn vị hỗ trợ triển khai một số hoạt động của Ngày hội đến các trường học trong Thành phố.

Các Doanh nghiệp: các doanh nghiệp khi tham gia Ngày hội sẽ có 2 vai trò là tài trợ tổ chức Ngày hội và triển lãm, giúp người dân hiểu rõ hơn về hoạt động tái chế, xử lý chất thải trong thực tế và cũng là cơ hội quảng bá cho hoạt động và sản phẩm của doanh nghiệp.

Các đoàn thể: như Đoàn thành niên, Hội phụ nữ, Nhóm tình nguyện, … chính là những thành viên tích cực tham gia tuyên truyền, vận động người dân tham gia Ngày hội.

Báo đài: giữ vai trò quan trọng trong công tác tuyên truyền, quản bá cho Ngày hội và góp phần không nhỏ trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng về các hoạt động có liên quan.

Mời bạn tham khảo thêm:

→  Danh mục tài liệu Luận văn Thạc Sĩ

3.3. Đề xuất các hoạt động đào tạo, nâng cao năng lực quản lý cho các đơn vị thực hiện công tác vận chuyển, thu gom, xử lý CTRSH. ( Luận văn: Giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt )

Công tác quản lý chất thải rắn trên địa bàn TP Phủ Lý ngày càng đòi hỏi các đơn vị quản lý phải có những kiến thức cơ bản về quy trình quản lý hợp lý và hạn chế các tác động đến môi trường. Do thành phần rác thải sinh hoạt ngày càng phức tạp, nên việc quản lý rác như thời gian qua thật sự đã ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng môi trường của thành phố. Một trong những nguyên nhân dẫn đến hiện trạng trên là do thiếu thốn về các cơ sở vật chất và đặc biệt là hạn chế nguồn nhân lực có kiến thức về quản lý CTRSH. Chính vì thế, việc nâng cao năng lực đội ngũ kỹ thuật quản lý chất thải cấp thành phố, phường, các khu dân cư sẽ tạo cho thành phố một đội ngũ nhân lực làm công tác quản lý CTRSH có những kiến thức cơ bản về thành phần rác thải, cách phân loại, tái sử dụng, tái chế, và quản lý chất thải một cách bền vững.

Về đơn vị tổ chức đào tạo, nâng cao năng lực QLCTRSH: Sở Tài nguyên và Môi trường sẽ nghiên cứu, triển khai một số khóa tập huấn ngắn hạn hoặc dài hạn về quản lý chất thải rắn sinh hoạt.

Phương pháp đào tạo: truyền đạt lý thuyết, thảo luận nhóm, tham quan thực địa tại một số bãi rác và khu vực tái chế, xử lý rác đã và dang hoạt động có hiệu quả tại các Tỉnh/ Thành phố khác, hoặc tại các nước bạn phát triển mạnh về lĩnh vực này.

Nội dung đào tạo: Nghiên cứu xây dựng tài liệu tập huấn và tổ chức tập huấn nhằm nâng cao năng lực của đội ngũ quản lý chất thải rán tại địa phương. Thông qua lớp tập huấn, các học viên sẽ được trang bị các kiến thức cơ bản về: Tổng quan về CTRSH; Thành phần và phân loại chất thải rắn; Hệ thống quản lý tổng hợp CTRSH; Các công cụ trong quản lý CTRSH; Công cụ kinh tế trong quản lý CTRSH; Những nguyên lý cơ bản của kinh tế chất thải; Hệ thống kỹ thuật trong quản lý chất thải rắn; Giáo dục cộng đồng trong quản lý chất thải rắn; Ủ phân compost; Giới thiệu phương pháp tư duy trong giải quyết vấn đề; Các phương pháp thảo luận tư duy…

Về đối tượng được đào tạo: các cán bộ được lựa chọn tham gia các lớp tập huấn phải có khả năng tiếp nhận những kiến thức về quản lý chất thải rắn, đồng thời, đang hoặc được quy hoạch đảm nhiệm công tác này, cụ thể là: Cán bộ quản lý thuộc UBND thành phố Phủ Lý (phòng tài nguyên môi trường, phòng quản lý đô thị, …) và UBND các phường; Đại diện cán bộ phụ trách các tổ dân phố; Cán bộ tuyên truyền thuộc các tổ chức Đoàn thanh niên và Hội phụ nữ trên địa bàn thành phố; Ban công trình công cộng và đại diện các tổ chức thu gom rác khác trên địa bàn thành phố được triển khai thí điểm chương trình…

3.4. Đề xuất bổ sung, hoàn thiện cơ chế chính sách trong lĩnh vực quản lý CTRSH trên địa bàn TP Phủ Lý.

3.4.1. Khuyến khích giảm thiểu CTRSH tại nguồn.

Chính quyền thành phố Phủ Lý cần có chính sách khen thưởng đối với các tập thể và cá nhân thực hiện tốt việc giảm thiểu CTRSH ngay tại nguồn bằng các giải pháp như sử dụng tối ưu nguyên liệu, thay đổi công thức sản phẩm, giảm các vật liệu bao bì và đóng gói sản phẩm, thay đổi thói quen trong tiêu dùng, tuyên truyền, áp dụng công thức 3R trong từng hộ gia đình, cơ quan, doanh nghiệp.

3.4.2. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách cho phân loại CTRSH tại nguồn ( Luận văn: Giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt )

Việc ban hành quy định tổ chức và phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn trên địa bàn thành phố làm cơ sở pháp lý đế tổ chức thực hiện hiệu quà hơn nữa chương trình phân loại CTRSH tại nguồn trong thời gian tới đối với TP Phủ Lý là rất cần thiết. Học tập từ các kinh nghiệm quốc tế và trong nước về công tác phân loại CTRSH tại nguồn, tác giả luận văn dề xuất nội dung quy định về phân loại CTRSH tại nguồn áp dụng triển khai cho thành phố Phủ Lý như sau:

• Các yêu cầu với chất thải rắn sinh hoạt:

Yêu cầu kỹ thuật đối với công tác phân loại CTRSH tại nguồn: Chất thải rắn sinh hoạt phải được phân loại tại nguồn tối thiểu thành hai loại, gồm chất thải rắn hữu cơ dễ phân hủy (thường là thực phẩm dư thừa) và chất thải rắn còn lại. Đối với các chất thải rắn có kích thước lớn (tủ, bàn, ghế, giường, nệm vỏ xe, thùng sơn, két nước, tivi, tủ lạnh, đồ điện tử gia dụng khác…), chủ nguồn thải phải tự thu xếp vị trí lưu giữ thích hợp và thông báo cho đơn vị thu gom trước khi chuyển giao cho đơn vị thu gom chất thải rắn. Tại các khu vực công cộng, chất thải rắn hữu cơ dễ phân hủy sinh học phải được phân loại và chứa trong thùng màu xanh lá cây, chất thải rắn còn lại sẽ được phân loại và chứa trong thùng màu xám.

• Thu gom, vận chuyển và xử lý CTRSH sau khi phân loại tại nguồn:

CTRSH sau khi phân loại tại nguồn phải được các đơn vị thu gom tại nguồnchuyển đến điểm hẹn, trạm trung chuyển, các khu vực tái sử dụng tái chế hoặc xử lý bằng các phương tiện thu gom, vận chuyển riêng biệt tương ứng với các loại chất thải rắn đã phân loại như đã quy định.

Tùy thực tế từng khu vực mà UBND các cấp sẽ quản lý hoạt động thu gom riêng biệt các loại CTRSH sau phân loại theo hai phương án. Phương án thứ nhất, chất thải rắn hữu cơ dễ phân hủy sẽ được thu gom các ngày trong tuần, chất thải rắn còn lại sẽ thu gom vào các ngày thứ Hai, Tư, Sáu hoặc thứ Ba, Năm, Bảy. Phương án hai, tổ chức phương tiện để thu gom cùng lúc hai loại chất thải rắn hữu cơ dễ phân hủy và chất thải rắn còn lại bằng cách sử dụng phương tiện thu gom hai ngăn, sử dụng vách ngăn kỹ thuật cho các phương tiện thu gom hiện có đế thu gom với tần suất mỗi ngày như hiện nay.

CTRSH đã phân loại tại nguồn được thu gom và tập kết đến điểm hẹn, trạm trung chuyên phải được các đan vị vận chuyển đến dơn vị xử tý (có thể là các nhà máy tái chế hoặc bãi chôn lấp, …). Sở Tài nguyên và Môi trường sẽ là cơ quan hướng dẫn và quản lý việc tổ chức điều phối khối lượng chất thải rắn sau phân loại về các đơn vị xử lý.

• Các chính sách hỗ trợ:

Các hộ gia đỉnh thuộc diện xóa đói giảm nghèo (theo khảo sát diều tra kinh tế xã hội của thành phố) sẽ được hỗ trợ theo các hỉnh thức khác nhau, có thể sẽ được cung cấp miễn phí thùng đựng chất thải rắn có in logo của chương trình phân loại CTRSH tại nguồn. Các chủ nguồn thải tham gia chương trình phân loại CTRSH tại nguồn cũng sẽ được xem xét và có lộ trình cụ thể để giảm mức phí vệ sinh.

Song song dó, UBND TP cũng sẽ tạo điểu kiện thuận lợi hoặc ưu tiên cho các công ty hoặc tư nhân thực hiện thu gom chất thải rắn trên địa bàn khi các công ty hoặc đối tượng tư nhân này hỗ trợ đầu tư cung cấp dụng cụ lưu chứa cho các chủ nguồn thải để thực hiện PLCTR tại nguồn. UBND TP cũng có chương trình hỗ trợ các đơn vị thu gom tại nguồn vay vốn (không lãi suất) để chuyển đổi phương tiệnhoặc đầu tư thêm phương tiện thu gom nhằm phục vụ chương trình PLCTR tại nguồn.

Ngoài ra, động viên đoàn viên, hội viên của các tổ chức hội, đoàn thể tham gia lực lượng quản lý thu gom chất thải rắn trên địa bàn. C hí hoạt động trích từ nguồn kinh phí sự nghiệp của TP.

3.4.3. Xây dựng và hoàn thiện cơ chế chính sách huy động sự tham gia của cộng đồng trong việc thu gom, vận chuyển và xử lý CTRSH. ( Luận văn: Giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt )

• Về cơ chế quản lý:

Cần có sự chỉ đạo thống nhất từ cấp chính quyền TP, phường xã trong việc quản lý chất thải rắn nói chung, trong đó qui định cụ thể đối với việc quản lý hoạt động thu gom rác sinh hoạt, đặc biệt là tổ chức quản lý lực lượng rác dân lập trên địa bàn. Cụ thể, xây dựng và sớm ban hành quy chế quản lý hoạt động thu gom rác thải sinh hoạt, trong qui chế cần quy định rõ các nội dung sau:

Phân cấp cho UBND phường là đơn vị trực tiếp quản lý nhà nước hoạt động thu gom rác thải sinh hoạt trên địa bàn.

Quy định các loại hình tổ chức thu gom rác sinh hoại được phép hoạt động (công ty, doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác…).

Tiêu chuẩn phương tiện thu gom rác (đáp ứng yêu cầu về vệ sinh, mỹ quan phù hợp với công nghệ vận chuyển, yêu cầu phân loại rác tại nguồn…)

Các quy định bảo đảm vệ sinh trong quá trình thu gom rác (không để rơi vãi, chảy nước dơ, bốc mùi hôi…)

Các quy định về xử lý vi phạm về vệ sinh môi trường đối với người dân và các tổ chức cung ứng dịch vụ vệ sinh.

Quy định cơ quan chức năng kiểm tra giám sát và xử lý vi phạm về vệ sinh môi trường.

Cơ chế phối hợp giữa các đơn vị thực hiện thu gom rác, phối hợp gữa khâu thu gom và vận chuyển…

Quy định việc thu phí và mức thu phí thu gom rác thải sinh hoạt…

• Chính sách hỗ trợ người lao động chuyển đổi phương tiện thu gom rác:

Đề nghị UBND thành phố dành nguồn kinh phí dự phòng hỗ trợ cho người lao động thu gom rác thuộc diện KT1, KT2, KT3 được vay không thế chấp với lãi suất ưu đãi, mức vay tối đa đủ để mua 01 phương tiện thay thế đúng tiêu chuẩn quy định. Điều kiện được hỗ trợ: phải tham gia trong các tổ chức thu gom rác theo quy định.

• Về chính sách đào tạo nhân lực quản lý các tổ chức thu gom rác: Để hoạt động của các tổ chức thu gom rác có hiệu quả đòi hỏi người quản lý phải có đủ trình độ, năng lực quản lý, điều hành. Vì vậy Nhà nước cần có chính sách cụ thể trong việc đào tạo đội ngũ quản lý các tổ chức thu gom rác.
• Về chính sách thuế: ( Luận văn: Giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt )

Do hoạt động thu gom rác thải sinh hoạt là dịch vụ công ích, nguồn thu hạn chế, lực lượng lao động chủ yếu là người nghèo, để tạo điều kiện cho các tổ chức thu gom rác hoạt động và khuyến khích lực lượng Rác dân lập tham gia các tổ chức này, kiến nghị miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các tổ chức chỉ hoạt động trong lĩnh vực vệ sinh môi trường hoặc giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các tổ chức vệ sinh môi trường nhưng có các hoạt động kinh doanh khác. Nguồn miễn giảm này được coi là phần hỗ trợ của Nhà nước để các tổ chức có điều kiện tích lũy tái đầu tư, mở rộng hoạt động.

Khuyến khích, hỗ trợ kinh phi cho các cơ quan, doanh nghiệp, khu thương mại đầu tư các thiết bị hiện đại phục vụ thu gom, lưu trữ tạm thời.

• Thực hiện các chế độ đối với người lao động thu gom rác: Điều kiện hoạt động của người lao động thu gom rác hiện nay gặp rất nhiều khó khăn. Mặc dù làm việc trong điều kiện độc hại nhưng phần lớn những người hoạt động tự do và cả những người đã tham gia các tổ chức thu gom không được hưởng các chế độ như bảo hiểm tai nạn, bảo hiếm y tế, không được trang bị bảo hộ lao động… Vì vậy, các tổ chức thu gom rác phải đảm bảo thực hiện các chế độ cho người lao động như bảo hộ lao động, bảo hiểm tai nạn và bảo hiềm y tế, thực hiện khám sức khỏe định kỳ cho người lao động. Khi hoạt động của các tổ chức đi vào ổn định, phải thực hiện đóng bảo hiểm xă hội cho người lao động theo đúng quy định của pháp luật. Các trường hợp vi phạm phải được xử lý theo pháp luật.
• Giám sát hoạt động thu gom rác sinh hoạt trên địa bàn và xử lý vi phạm: Thông qua Tổ dân phố để tiếp nhận các phản ánh của người dân về các vi phạm hợp đồng thu gom rác, vi phạm về vệ sinh môi trường của lực lượng thu gom rác.
• Chính sách khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân tổ chức nghiên cứu, đầu tư, áp dụng công nghệ xử lý chất thải rắn xanh, hiện đại, phù hợp với đặc điểm kinh tế ­ xã hội của tỉnh/ thành phố Phủ Lý. Hiện nay có một số công nghệ xử lý chất thải rắn sinh hoạt do các doanh nghiệp trong nước nghiên cứu và áp dụng, thích hợp với TP Phủ Lý như xử lý CTR theo công nghệ Serafin, An sinh­ASC, MBT­CD08.

3.4.4. Hoàn thiện và ban hành quy định về phí thu gom, xử lý CTRSH trên địa bàn thành phố.

Để đảm bảo việc thi hành các chính sách kinh tế, xã hội một cách công bằng, từ năm 2002 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 57/2002/NĐ­CP ngày 03/6/2002 quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh phí và lệ phí, trong dó có phí vệ sinh và phí bảo vệ môi trường đối với chất thải rắn vì đây chính là dịch vụ được Nhà nước đầu tư và do Nhà nước trực tiếp quản lý. Từ đó đến nay, Nhà nước đã ban hành rất nhiều văn bản liên quan đến việc thu phí vệ sinh và phí bảo vệ môi hường (Thông tư số 97/2006/TT­BTC ngày 16/10/2006, Nghị định số 174/2007/NĐ­CP ngày

29/11/2007, Nghị định 59/2007/NĐ­CP ngày 09/4/2007, Thông tư số 39/2008/TT­ BTC ngày 19/5/2008…).

UBND Tỉnh Hà Nam đã ban hành Quyết định số 1672/2007/QĐ­UBND ngày 22/08/2007 về việc điều chỉnh, bổ sung mức thu, nộp, quản lý và sử dụng phí vệ sinh trên địa bàn thành phố Phủ Lý, thị trấn các huyện thuộc tỉnh Hà Nam. Quyết định này đã có quy định cụ thể về việc thu phí vệ sinh và phí bảo vệ môi trường đối với chất thải rắn thông thường, tuy nhiên đến thời điểm này cần phải tiến hành điều chỉnh, bổ sung mức phí vệ sinh nhằm đáp ứng được tốc độ phát triển nhanh như hiện nay của TP Phủ Lý nói riêng và toàn tỉnh Hà Nam. ( Luận văn: Giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt )

Để từng bước thực hiện nguyên tắc bình đẳng giữa các đối tượng trong việc thu phí những dịch vụ về môi trường, nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền” và đảm bảo phù hợp với khả năng đóng góp của từng khu vực, đối với phí thu gom rác sinh hoạt của các hộ gia đình chỉ nên quy định mức giá trần, còn giá cụ thể là giá thỏa thuận giữa tổ chức làm dịch vụ thu gom rác và chủ nguồn thải. Đối với các nguồn thải là văn phòng cơ quan, xí nghiệp, trường học và các hộ kinh doanh dịch vụ có thể quy định mức giá trần theo khối lượng rác thải, tùy theo đặc điểm của các loại hình kinh doanh.

• Đề xuất công tác quản lý việc đóng tiền và thải rác của các nguồn thải trên địa bản.

UBND phường xã phối hợp với Tổ dân phố tổ chức vận động, tuyên truyền ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường, pháp luật (các hình thức xử lý vi phạm) cho người dân.

UBND phường xã phối hợp với tổ dân phố và lực lượng thu gom rác rà soát danh sách các hộ gia đình đã đóng tiền rác, phát hiện các hộ chưa đóng tiền, gửi thông báo yêu cầu chấp hành việc đóng tiền rác theo quy định.

Kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp thải rác không đúng nơi quy định.

UBND phường giao cho các tổ dân phố thực hiện cơ chế giám sát tình hình đóng tiền và thải rác của các hộ gia đình, kịp thời nhắc nhở các trường hợp không đóng tiền hoặc thải rác không đúng nơi quy định. Trường hợp vẫn tiếp tục tái phạm, tổ dân phố gửi danh sách cho UBND phường để xử lý theo pháp luật.

3.5. Đề xuất lộ trình thực hiện công tác quản lý CTRSH theo hướng xã hội hóa trên địa bàn thành phố Phủ Lý.

Lộ trình thực hiện Quy hoạch quản lý CTR đến năm 2030 trong nội dung đồ án Quy hoạch chung thành phố Phủ Lý đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được UBND Tỉnh Hà Nam phê duyệt tháng 11/2011. Dựa trên nội dung đó, tác giả luận văn lồng ghép đề xuất lộ trình thực hiện xã hội hóa trong công tác quản lý CTR sinh hoạt trên địa bàn thánh phố Phủ Lý tại Bảng 3.1.

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1. KẾT LUẬN ( Luận văn: Giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt )

Để xây dựng đô thị trở thành một đô thị phát triển bền vững một trong những yếu tố quan trọng là công tác quản lý CTR phải được sư quan tâm của chính quyền địa phương và người dân. Trên địa bàn thành phố có nhiều khu dân cư đã được xây dựng từ lâu, khu dân cư nằm trong làng xã chuyển đổi thành phường nằm xen kẽ các khu đô thị hiện đại như khu đô thị Châu Sơn, khu đô thị Bắc Châu Giang, khu đô thị Quang Trung,..

Để góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý CTRSH trên địa bàn thành phố Phủ Lý, luận văn đã đưa ra một số đề xuất:

–    Đề xuất mô hình xã hội hóa trong công tác quản lý CTRSH : (i) Mô hình phân loại CTRSH tại nguồn; (ii) Mô hình quản lý công tác thu gom, vận chuyển và xử lý CTRSH; (iii) Mở rộng dịch vụ thu gom, vận chuyển CTRSH phủ kín địa bàn thành phổ với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế; và

• Tổ chức các hình thức vận động, tuyên truyền, tập huấn nâng cao nhận thức cộng đông đối với quá trình sử dụng, công tác thu gom, phân loại và góp phần tham gia vào công tác quản lý
• Đề xuất bổ sung, hoàn thiện cơ chế chính sách trong lĩnh vực quản lý CTRSH trên địa bàn TP Phủ Lý gồm có: (i) Xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách cho phân loại CTR tại nguồn; (ii) Xây dựng và hoàn thiện cơ chế chính sách huy động sự tham gia của cộng đồng trong việc thu gom và xử lý CTR sinh hoạt và (iii) Đề xuất hoàn thiện và ban hành quy định về phí thu gom, xử lý chất thải sinh hoạt trên địa bàn thành phố.
• Luận văn đề xuất tiếp tục cũng cố, duy trì hoạt động của Công ty cổ phần môi trường và công trình đô thị Hà Nam, là đơn vị đầu mối, chịu trách nhiệm chinh trong công tác thu gom, vận chuyển và xử lý CTRSH trên địa bàn thành phố. Ngoài ra cần có các biện pháp tổ chúc lại lực lượng Rác dâ lập còn hoạt động­ do vào các tổ chức gom rác, đề xuất ba hình thức tổ chức thu gom rác sinh hoạt có thể phát triển trong thời gian tới là: (i) Doanh nghiệp tư nhân vệ sinh môi trường (hoạt động theo luật doanh nghiệp); (ii) Hợp tác xã vệ sinh môi trường (hoạt động theo Luật Hợp tác xã 2003; và (iii) Tổ hợp tác thu gom (hoạt động theo nghị định 151/2007/NĐ­CP)

2. KIẾN NGHỊ

Để thực hiện tốt xã hội hóa công tác thu gom, vận chuyển và xử lý CTR sinh hoạt trên địa bàn thành phố Phủ Lý, tác giả luận văn đưa ra một sổ kiến nghị như sau:

Đối với các cấp ngành Trung ương:

• Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về CTR, đặc biệt là các tiêu chuẩn, quy phạm về CTR nói chung và CTR sinh hoạt nói riêng;
• Có chính sách nhằm tiếp tục đổi mới có hiệu quả doanh nghiệp tư nhân, các đơn vị hoạt động công ích trong lĩnh vực thu gom, vận chuyển và xử lý CTR;
• Hoàn thiện chính sách để đẩy mạnh xã hội hoá, khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý CTR; tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng với các đơn vị khác theo cơ chế hợp đồng cung cấp dịch vụ hoặc đấu thầu thực hiện sản phẩm dịch vụ công ích theo quy định của pháp luật;
• Ưu tiên phân bổ hợp lý nguồn vốn ngân sách Trung ương, vốn ODA hoặc các nguồn vay dài hạn với lãi suất ưu đãi cho các đô thị để đầu tư trang thiết bị và xây dựng các khu xử lý CTR;
• Triển khai các đề tài nghiên cứu, áp dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến, đổi mới công nghệ, lựa chọn công nghệ phù hợp với việc thu gom, vận chuyển, xử lý ( Luận văn: Giải pháp nâng cao quản lý chất thải rắn sinh hoạt )

Đối với UBND Tỉnh/ Thành phố Phủ Lý:

• Hoàn thiện, bổ sung và ban hành các văn bản pháp quy về quản lý CTRSH trên địa bàn thành phố để đáp ứng được điều kiện thực tế hiện
• UBND TP giao trách nhiệm cho Sở Tài nguyên và Môi trường làm đầu mối, phối hợp với các sở, ngành liên quan xây dựng Qui chê quản lý hoạt động thu gom chất thải sinh hoạt. Trong đổ phân cấp quản lý hoạt động thu gom rác thải sinh hoạt cho UBND cấp phường xã.
• UBND TP giao trách nhiệm cho Sở Tài nguyên và Môi trường làm đầu mối phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu đề xuất mẫu mã xe thu gom rác phù với đặc điểm hoạt động của từng địa bàn và phù hợp với khả năng về vốn đầu tư.
• Kiến nghị UBND TP giao trách nhiệm cho Sở văn hóa, các cơ quan thông tấn báo chí, phát thanh, truyền hình TP và UBND các phường, xã có kế hoạch tuyên truyền vận động người dân về ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường, tuyên truyền các hình thức xử lý vi phạm về vệ sinh môi trường.
• Nâng cao vai trò của chính quyền cấp phường xã trong việc quản lý vệ sinh môi trường trên địa bàn thành phố.
• Nâng cao vai trò giám sát của các tổ dân phố trong hoạt động vệ sinh môi trường.
• Tăng cường công tác tuyên truyền ý thức vệ sinh môi trường, kiểm tra, xử lý thật nghiêm các trường hợp vi phạm về vệ sinh môi trường theo qui định của pháp luật.
• Lập cơ chế khuyến khích thu hút đầu tư nguồn lực xã hội vào công tác quản lý CTRSH, trong đó cần làm rõ cơ chế quản lý, chế độ khen thưởng và chế tài xử lý các vi phạm. Thành phố cần chú trọng công tác đào tạo nguồn nhân lực để phục vụ cho công tác quản lý.

Bên cạnh đó cần có các chính sách hỗ trợ cho các tể chức thu gom rác hoạt động như

• Quy định mức thu phí, đảm bảo đủ bù đắp chi phí cho hoạt động thu gom rác.
• Miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho các tổ chức thu gom rác.

Hỗ trợ vốn đầu tư đổi mới phương tiện thu gom rác.

Các bạn có thể tham khảo thêm:

→ Luận văn: Nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn sinh hoạt