Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái

Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài khóa luận tốt nghiệp “Khóa luận: Đánh giá ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái, mình nhận thấy rằng đề tài không chỉ giúp bản thân vận dụng hiệu quả những kiến thức đã học vào thực tế mà còn góp phần củng cố, mở rộng hiểu biết và tích lũy kinh nghiệm quý báu cho công việc và chuyên môn sau này. Với mong muốn hỗ trợ các bạn sinh viên đang trong quá trình học tập và làm khóa luận, mình xin chia sẻ đề tài khóa luận tốt nghiệp: Đánh giá ảnh hưởng của hoạt động du lich sinh thái đến công tác bảo tồn đa dạng sinh học và đề xuất giải pháp phát triển bền vững tại Vườn quốc gia Tràm Chim, huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp này như một tài liệu tham khảo hữu ích, hy vọng sẽ phần nào giúp các bạn định hướng tốt hơn khi nghiên cứu các vấn đề liên quan đến công tác đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp.

4.1. HIỆN TRẠNG HOẠT ĐỘNG Du lịch sinh thái TẠI Vườn quốc gia TRÀM CHIM

4.1.1. Cơ sở pháp lý hoạt động Du lịch sinh thái của Vườn quốc gia Tràm Chim

Luật Du lịch; Luật Bảo vệ và phát triển rừng; Thông tư 99/2017/TT-BNN, ngày 06/01/2017 của Bộ NN&PTNT.
Quyết định số: 186/2017/QĐ-TTg, ngày 14/8/2017 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành quy chế quản lý rừng.
Quyết định số 83/1992/QĐ-TTg, ngày 10/12/1992 của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập Khu bảo tồn thiên nhiên Tràm Chim; Quyết định số 253/1998/QĐ-TTg ngày 29/12/1998 của Thủ tướng Chính phủ về việc nâng cấp khu bảo tồn thiên nhiên Tràm Chim thành Vườn quốc gia Tràm Chim.
Quyết định số: 192/2003/QĐ-TTg, ngày 17/09/2003 của Thủ tướng Chính Phủ về việc phê duyệt chiến lược quản lý hệ thống khu bảo tồn thiên nhiên Việt Nam đến 2021.
Quyết định số: 104/2018/QĐ-BNN, ngày 27/12/2018 của Bộ nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc ban hành quy chế quản lý các hoạt động Du lịch sinh thái tại các Vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên.
Quyết định số 65/QĐ-UB.TL ngày 26/3/2003 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp về việc thành lập Trung tâm dịch vụ du lịch sinh thái và giáo dục môi trường trực thuộc Vườn quốc gia Tràm Chim.

4.1.2. Hiện trạng hoạt động Du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Tràm Chim

4.1.2.1. Cơ sở vật chất

Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch ở Vườn quốc gia Tràm Chim có thể chia thành hai nhóm. Nhóm cơ sở vật chất kỹ thuật do sự quản lý của Vườn quốc gia: nhà nghỉ có tất cả 07 phòng, sức chứa khoảng 21 người/đêm; 01 nhà ăn có thể phục vụ được cùng lúc khoảng 100 khách; 03 chiếc tắc ráng có thể chuyên chở từ 27 đến 36 người/lượt; 01 Trung tâm du khách có thể tiếp nhận cùng lúc khoảng 30 – 40 người; 01 sân tennis, 06 đài quan sát, 01 nhà nghỉ chân giữa rừng. Nhóm cơ sở vật chất kỹ thuật của người dân ở các xã và thị trấn vùng đệm Vườn quốc gia có khoảng 09 nhà nghỉ có khả năng đón tiếp 180 lượt khách/đêm. (xem thêm ở Bảng 1, PHỤ LỤC 3).

4.1.2.2. Các sản phẩm du lịch Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái.

Trung tâm Dịch vụ du lịch sinh thái và Giáo dục môi trường (TT. DVDLST & Giáo dục môi trường) Vườn quốc gia Tràm Chim tổ chức các chương trình Du lịch sinh thái cho du khách có nhu cầu tham quan, tìm hiểu, nghiên cứu môi trường cảnh quan. Với các sản phẩm như sau:

Dịch vụ Du lịch sinh thái: với các tuyến điểm tham quan Vườn quốc gia Tràm Chim, du khách trãi nghiệm không gian của vùng đất hoang sơ Đồng Tháp Mười, tìm hiểu các hệ sinh thái, quần xã tiêu biểu của Vườn quốc gia.

Dịch vụ các công trình nghiên cứu: hỗ trợ công tác nghiên cứu của các tổ chức khoa học quốc gia và quốc tế, về môi trường sinh thái Đồng Tháp Mười, các công trình nghiên cứu các loài chim quý hiếm có tại Vườn quốc gia Tràm Chim, đặc biệt là Sếu đầu đỏ. Tiếp nhận và lên chương trình hỗ trợ công tác nghiên cứu thông qua đội ngũ nghiên cứu khoa học và môi trường của Vườn quốc gia.

4.1.2.3. Các tuyến tham quan

Khi tham quan, du khách buộc phải ngồi trên tắc ráng chạy dọc theo các con kênh len lỏi trong Vườn quốc gia, sau đó lên nhà nghỉ chân giữa rừng hoặc chòi quan sát để ngắm cảnh, chụp ảnh, câu cá, ăn uống, vệ sinh. Khi các hoạt động hoàn tất du khách lại tiếp tục xuống tắc ráng để tham quan đoạn đường còn lại và trở về nơi xuất phát ban đầu.

Các tuyến tham quan chính tại Vườn quốc gia Tràm Chim:

Tuyến 1:

Tổng chiều dài 36 Thời gian chạy xuồng là 3 giờ.
Theo tuyến này du khách sẽ được tham quan phía Tây khu A1, một khu đất ngập nước mang đậm nét hoang sơ với các sinh cảnh rừng tràm và đồng cỏ ngập nước theo mùa của vùng Đồng Tháp Mười.

Tuyến 2:

Tổng chiều dài 28 Thời gian chạy xuồng là 2 giờ 45 phút.
Theo tuyến này, du khách được tham quan hầu hết các sinh cảnh chủ yếu của hệ sinh thái đất ngập nước, có cơ hội quan sát các loài chim nước trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt (A1) của Vườn quốc gia.

Tuyến 3: Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái.

Tổng chiều dài của tuyến 28 Thời gian chạy xuồng là 1 giờ 30 phút.
Theo tuyến này du khách được tham quan các sinh cảnh lúa ma, cỏ năng và các loài chim nước.

Tuyến 4:

Tổng chiều dài của tuyến 17 Thời gian chạy xuồng là 1 giờ.
Theo tuyến này du khách được tham quan hai kiểu sinh cảnh chủ yếu của hệ sinh thái đất ngập nước của Đồng Tháp Mười và có cơ hội quan sát bãi chim nước trong phân khu A2 của Vườn quốc gia.

Tuyến 5:

Tổng chiều dài của tuyến 12 Thời gian chạy xuồng là 45 phút.
Tuy thời gian không nhiều nhưng du khách sẽ được ngắm nhìn một cách tổng quát Vườn quốc gia Tràm Chim.

Tất cả các tuyến du lịch đều có cảnh quan gần giống như nhau. Khi tham quan bất kỳ tuyến nào du khách cũng đều có dịp thấy được rừng tràm, năn, cỏ ống, cỏ mồm, lúa ma, bèo hoa dâu, sen; các loài chim nước như cò trắng, cò ma, trích, cúm núm, cồng cộc, le le, …

Bảng 4.2: Các dịch vụ du lịch khác dành cho du khách
Bảng 4.3: Các tuyến tham quan đặc biệt của Vườn quốc gia Tràm Chim

4.1.2.4. Đặc điểm khách du lịch

Lượng khách du lịch

Với tài nguyên thiên nhiên phong phú nêu trên, Du lịch sinh thái Vườn quốc gia Tràm Chim là điểm đến hấp dẫn của nhiều khách du lịch. Từ đó, tình hình khách tham quan, doanh thu hàng năm đều tăng; công tác phục vụ khách tham quan từng bước được cải thiện. Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái.

Bảng 4.4: Lượng khách tham quan, giai đoạn 2022-2024 (Đơn vị tính: Người)

Từ bảng trên cho ta thấy: Lượng khách nội địa chiếm tỉ lệ cao hơn rất nhiều so với khách quốc tế, lượng khách tăng theo từng năm. Năm 2024 lượng khách đến Vườn quốc gia Tràm chim là 24,095 người, trong đó khách nội địa là 23,581người (Chiếm 97,87%). Điều này cho thấy tỉ lệ Khách du lịch quốc tế đến với Vườn quốc gia còn rất thấp, Vườn quốc gia cần chú trọng việc thu hút Khách du lịch từ nước ngoài thông qua công tác quảng bá hình ảnh của Vườn quốc gia ra quốc tế.

Phân loại khách theo mục đích du lịch

Kết quả khảo sát lý do khách chọn DL tại Vườn quốc gia Tràm Chim cho thấy, lý do khách chọn DL tại Vườn quốc gia khá đa dạng. Lý do lớn nhất là muốn thu thập kinh nghiệm về thiên nhiên, bảo tồn và văn hóa bản địa… chiếm tỷ lệ cao 56,6%; tiếp đến là sự quan tâm đến Đa dạng sinh học và Hệ sinh thái của Vườn (20%); sự tò mò, muốn thay đổi không khí, gần gũi với thiên nhiên cũng là một động cơ đưa Khách du lịch đến với Vườn quốc gia, lượng khách đến với mục đích này chiếm 15%; 23,3% trong số 60 Khách du lịch được khảo sát quan tâm đến Vườn là muốn có ngày nghỉ ấn tượng, sự tình cờ và lý do khác.

Khi được khảo sát về nguồn thông tin mà khách biết đến Vườn quốc gia Tràm Chim thì có đến 48,3% người nói rằng họ biết đến Vườn quốc gia Tràm Chim thông qua bạn bè và người thân, cụ thể được thể hiện ở biểu đồ sau:

Hình 4.1: Nguồn thông tin khách biết đến Vườn quốc gia Tràm Chim

Đối tượng khách du lịch

Theo kết quả điều tra của tác giả vào tháng 3 năm 2025 thì, đối tượng tham quan Vườn quốc gia được thể hiện trong Hình 4.2:

Hình 4.2: Đối tượng tham quan Vườn quốc gia Tràm Chim

Theo kết quả điều tra thì đối tượng đến Vườn quốc gia Tràm Chim chủ yếu là các công chức (chiếm 65,7%), tiếp theo là các học sinh và sinh viên (Chiếm 19,5%), các nhà nghiên cứu chiếm xếp hạng 3 với tỉ lệ là 10,2%. Kết quả trên cho ta thấy lượng khách đến với Vườn quốc gia Tràm Chim chủ yếu là những đối tượng có mức sống tương đối. Tuy nhiên, đối tượng học sinh, sinh viên là rất tiềm năng. Vì vậy cần có các giải pháp cụ thể để thu hút học sinh, sinh viên đến với Vườn quốc gia.

Thông qua 2 hình 4.2 và 4.3 ta thấy lượng khách du lịch đến Vườn quốc gia chủ yếu là công chức và nhóm này lại biết đến Vườn quốc gia thông qua kênh truyền thông là bạn bè, người thân. Vì vậy Vườn quốc gia phải đẩy mạnh nâng cao chất lượng dịch vụ phục vụ du lịch nhằm khai thác tối đa tiềm năng truyền thông (Bạn bè, người thân), bởi lẽ mối quan hệ của nhóm người này trong xã hội là rất lớn. Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái.

Doanh thu du lịch : Theo kết quả báo cáo doanh thu du lịch của Vườn quốc gia

Tổng doanh thu năm 2024 là 2.125.648.000 đồng (Hai tỷ, một trăm hai mươi lăm triệu, sáu trăm bốn mươi tám ngàn đồng). So với năm 2023, tăng 39,56%.

Trong đó, tổng chi: 1.961.740.000 đồng (Một tỷ, chín trăm sáu mươi mốt triệu, bảy trăm bốn chục ngàn đồng).

Đánh giá chung về đặc điểm khách du lịch

Thời gian lưu trú:

Hầu hết Khách du lịch đến với Vườn quốc gia chỉ để tham quan DL thuần tuý và hoạt động lưu trú của khách chỉ dẫn ra thường xuyên nhất là một buổi và đi về trong ngày (chiếm 93,4%). Kết quả điều tra được thể hiện trong Hình 4.3:

Hình 4.3: Thời gian tham quan của du khách tại Vườn quốc gia

Thông qua Hình 4.2 và 4.3 ta thấy Khách du lịch đến với Vườn quốc gia Tràm Chim là Công chức và thời gian lưu trú 1 buổi chiếm tỉ lệ rất cao. Do tính chất công việc của nhóm người này là nghỉ vào những ngày cuối tuần, vì vậy chất lượng dịch vụ các ngày cuối tuần phải luôn được quan tâm, đảm bảo tốt nhất. Để khi rời khỏi Vườn quốc gia, họ sẽ có những kỉ niệm tốt nhất về vườn. Từ đó, kênh thông tin Bạn bè, người thân lại được khai thác tốt hơn nhất.

Cảm nhận của khách du lịch về Vườn quốc gia:

Thông qua kết quả điều tra đối với Khách du lịch, 86,6% Khách du lịch cho rằng Hệ sinh thái ở Vườn quốc gia đa dạng và đặc biệt, điều này làm cho DL nơi đây thành nơi con người được trở về với thiên nhiên, đòi hỏi hoạt động bảo tồn Hệ sinh thái hiệu quả hơn nữa nhằm giúp Du lịch sinh thái phát triển tốt hơn và thân thiện để thuyết phục được Khách du lịch, kể cả những Khách du lịch khó tính nhất. Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái.

Số lần khách đến Vườn quốc gia:

Kết quả điều tra về số lần du khách đến Vườn quốc gia được thể hiện trong Hình 4.4:

Hình 4.4: Thống kê số lần du khách đến Vườn quốc gia

Tiềm năng và sản phẩm DL thu hút khách của Vườn quốc gia là rất lớn trong tương lai, nhưng tỉ lệ quay trở lại thực tế còn rất hạn chế và tập trung chủ yếu các nhà nghiên cứu. Như vậy, công tác quản lý của Vườn quốc gia cần được chú trọng hơn nữa vì việc giữ chân được Khách du lịch là một yếu tố quan trọng giúp Du lịch sinh thái ở Vườn càng phát triển và Vườn quốc gia sẽ được biết đến nhiều hơn nữa.

Mức độ hài lòng của du khách:

Kết quả điều tra về mức độ hài lòng của du khách thể hiện trong Hình 4.5:

Hình 4.5: Mức độ hài lòng của du khách đối với dịch vụ DL Vườn quốc gia Tràm Chim (%) Kết quả điều tra mức độ hài lòng Khách du lịch về dịch vụ DL ở mức tương đối, cụ thể:

Có đến 85% du khách chọn là chi phí dịch vụ đạt mức phù hợp so với khả năng chi trả của họ, 15% không hài lòng về mức độ chi phí.

Về cơ sở vật chất 68,3% du khách chọn từ mức khá hài lòng đến rất hài lòng. Tuy nhiên có đến 31,7 Khách du lịch không hài lòng về cơ sở vật chất ở Vườn quốc gia. Khi được hỏi thêm thì đa số Khách du lịch cho rằng tiện nghi lưu trú chưa đạt yêu cầu, nhà ăn chưa đáp ứng được nhu cầu về ẩm thực cũng như không gian ăn uống, chất lượng nhà vệ sinh còn kém. Vì vậy, việc đầu tư cơ sở vật chất cần được đẩy mạnh hơn để làm hài lòng nhu cầu của khách.

Chất lượng dịch vụ nơi đây đáp ứng được nhu cầu thoả mãn của du khách chỉ ở mức tương đối với 66,7% chọn từ khá hài lòng đến hài lòng.

Chỉ có 8.3% khách du lịch là chưa hài lòng về chất lượng vệ sinh môi trường của Vườn quốc gia Tràm Chim, điều này cho thấy chất lượng vệ sinh môi trường của Vườn quốc gia là rất tốt.

88,4% Khách du lịch hài long cho đến rất hài lòng với sự thể hiện của Hướng dẫn viên, cho thấy Hướng dẫn viên là người dân bản địa có rất nhiều lợi thế, họ hiểu rõ về con người, văn hóa, truyền thống và các loại động thực vật ở khu vực nên việc phổ biến, giải đáp thắc mắc sẽ làm hài lòng khách.

4.2. ĐÁNH GIÁ NGUY CƠ TỔN HẠI ĐA DẠNG SINH HỌC CỦA HOẠT ĐỘNG DU LỊCH SINH THÁI TẠI Vườn quốc gia TRÀM CHIM Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái.

4.2.1. Các hoạt động du lịch sinh thái hiện có ở Vườn quốc gia Tràm Chim

Năm 1998, khu Khu bảo tồn thiên nhiên Tràm Chim trở thành Vườn quốc gia Tràm Chim theo Quyết định số 253/1998/QĐ-TTg, ngày 29/12/1998 của Thủ tướng Chính phủ với mục tiêu:

Bảo tồn hệ sinh thái đất ngập nước điển hình của vùng Đồng bằng sông Cửu Long thành một mẫu chuẩn quốc gia về hệ sinh thái đất ngập nước vùng lụt kín Đồng Tháp Mười.
Bảo tồn những giá trị độc đáo về văn hóa, lịch sử và nghiên cứu, khai thác hợp lý hệ sinh thái của vùng vì lợi ích quốc gia và đóng góp vào việc bảo vệ môi trường sinh thái chung của vùng Đông Nam Á.

Hiện tại Vườn quốc gia có các loại hình DL chủ yếu sau: DL tham quan, nghiên cứu, học tập, khám phá, chinh phục với các hoạt động chính diễn ra thường xuyên bao gồm:

Câu cá
Nghiên cứu khoa học
Ăn uống phục vụ khách
Lưu trú của khách
Xem chim (Đặc biệt là Sếu đầu đỏ)
Tham quan cảnh quan thiên nhiên
Bơi thuyền, tham quan bằng tắc ráng
Thu hoạch lúa ma
Cắm trại trong rừng
Xem biễu diễn đờn ca tài tử

4.2.2. Tác động của hoạt động Du lịch sinh thái đến công tác bảo tồn Đa dạng sinh học tại Vườn quốc gia Tràm Chim Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái.

Hoạt động Du lịch sinh thái là 1 trong những hoạt động góp phần bảo tồn Đa dạng sinh học của Vườn quốc gia. Tuy nhiên, việc kiểm soát các hoạt động không tốt sẽ ảnh hưởng đến Hệ sinh thái, đến các loài động–thực vật và môi trường nơi diễn ra hoạt động Du lịch sinh thái. Thường xuyên xem xét, kiểm tra mức độ của các tác động của Du lịch sinh thái đến công tác bảo tồn sẽ góp phần duy trì hoạt động Du lịch sinh thái, góp phần nâng cao hiệu quả của công tác bảo tồn Đa dạng sinh học nơi đây.

4.2.2.1. Tác động tích cực

Tạo nguồn kinh phí bảo tồn cho Vườn quốc gia

Cung cấp kinh phí cho các khu bảo tồn là mối quan tâm chính của các nhà bảo tồn. Theo ghi nhận của TT. Du lịch sinh thái&GDMT, doanh thu hoạt động DL từ các nguồn chính: dịch vụ lưu trú, cho thuê dụng cụ dã ngoại và các dịch vụ khác ( ăn uống, bán hàng lưu niệm, cắm trại…). Như vậy, hoạt động Du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Tràm Chim đã làm tốt vai trò của mình góp phần thúc đẩy công tác bảo tồn của Vườn ngày càng tốt hơn.

Tạo sinh kế, nâng cao đời sống người dân vùng đệm

Áp lực của cộng đồng dân cư lên khu bảo tồn nói chung và Đa dạng sinh học nói riêng là vấn đề chung của thế giới và Việt Nam. Việc quy hoạch các khu bảo tồn lấy mất đi nguồn sống của cộng đồng dân cư nơi đó. Mất đất canh tác, việc vào rừng tìm thức ăn, săn bắt…bị cắm bởi công tác bảo tồn, trong khi chính sách hỗ trợ đời sống cho cộng đồng quanh Vườn quốc gia còn rất hạn chế. Áp lực về tăng dân số và đói nghèo trở thành vấn đề nan giải. Với áp lực đời sống như thế, việc phát triển Du lịch sinh thái là một trong những giải pháp hữu hiệu để cải thiện đời sống của cộng đồng địa phương.

Hình 4.6: Mong muốn tham gia vào hoạt động Du lịch sinh thái của cộng đồng dân cư
Hình 4.7: Dịch vụ du lịch cộng đồng dân cư muốn tham gia

Qua kết quả điều tra (Hình 4.6 và Hình 4.7), 37,5% người dân được hỏi đến mong muốn tham gia vào hoạt động Du lịch sinh thái. Và trong 37,5% người dân tham gia đó có 80% người dân muốn tham gia dịch vụ ăn uống, hướng dẫn du lịch (33,3% ); 13,3% tham gia bán hàng lưu niệm, nhà nghỉ cho du khách (20%). Như vậy, có một số không nhỏ người dân được hỏi đến mong muốn tham gia vào hoạt động Du lịch sinh thái. Vườn cần đẩy mạnh hỗ trợ và người dân tham gia phát triển hơn nữa các dịch vụ bán hàng lưu niệm, ăn uống và homestay để thúc đẩy sự phát triển của văn hóa của cộng đồng nơi đây và góp phần tạo thêm thu nhập, việc làm cho người dân giúp họ ổn định cuộc sống.

Và cũng theo kết quả khảo sát về mức độ tầm quan trọng của các loài sinh vật trong Vườn quốc gia: 87,5% cộng đồng dân cư trả lời rằng các loài động, thực vật của Vườn quốc gia quan trọng và rất quan trọng. Điều đó khẳng định rằng, người dân rất có nhận thức trong vấn đề bảo tồn và thấy được tầm quan trọng của các loài nơi đây.

Như vậy, có thể thấy sự phát triển du lịch ở Vườn quốc gia Tràm Chim là mong muốn chung của cộng đồng để có thêm công ăn việc làm, giúp ổn định cuộc sống. Việc tăng thu nhập sẽ làm giảm sức ép của cộng đồng lên Tài nguyên thiên nhiên của Vườn quốc gia nói chung và công tác bảo tồn sẽ được thuận lợi hơn. Vì vấn đề giữa bảo tồn và khai thác là một trong những khó khăn lớn nhất của Vườn quốc gia hiện nay. Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái.

Nâng cao công tác bảo tồn giá trị văn hóa địa phương:

Những nét đặc sắc về nền văn hóa của cộng đồng người dân vùng đệm là một yếu tố thu hút lượng lớn Khách du lịch. Việc đó giúp nâng cao nhận thức của người dân, tạo điều kiện phát triển tri thức. Giúp người dân nhận ra giá trị của nền văn hóa truyền thống và tạo động lực để họ giữ gìn và phát triển chúng.

Theo kết quả nghiên cứu Khách du lịch, thì hoạt động Du lịch sinh thái ở Vườn quốc gia Tràm Chim thu hút được Khách du lịch nhiều nhất đó là hoạt động xem chim, thú (chiếm 58,3%), hoạt động tham quan cảnh quan cũng khá thu hút ( 36,7%), hoạt động tìm hiểu văn hóa bản địa cũng thu hút Khách du lịch nhưng chiếm tỷ trọng không lớn (18,3%). Các hoạt động đi bộ dã ngoại (31,6%) và câu cá (21,7%). Kết quả nghiên cứu được thể hiện trong Hình 4.8:

Hình 4.8: Hoạt động thu hút Khách du lịch đến với Vườn quốc gia Tràm Chim

Qua kết quả điều tra cho thấy yếu tố văn hóa bản địa khu vực Vườn quốc gia chưa thực sự thu hút Khách du lịch, Vườn quốc gia cần đưa nhiều chương trình hoạt động văn hóa hơn vào hoạt động Du lịch sinh thái, cụ thể là biểu diễn Đờn ca tài tử cải lương Nam Bộ. Điều đó sẽ tạo nên sự hấp dẫn và thu hút Khách du lịch nhiều hơn nữa.

Đẩy mạnh tuyên truyền giáo dục môi trường:

Lồng ghép chương trình Giáo dục môi trường vào hoạt động Du lịch sinh thái để du khách có thể nhận thức giá trị và tầm quan trọng của Tài nguyên thiên nhiên. Họ sẽ không chỉ tôn trọng khu vực họ tới tham quan mà cả những khu vực khác họ đến trong tương lai.

Kết quả điều tra về mức độ nhận thức của du khách về tính hiệu quả của việc lồng ghép Giáo dục môi trường trong hoạt động Du lịch sinh thái: sau chuyến đi tham quan 100% khẳng định mình có thêm nhiều kinh nghiệm, hiểu biết và thêm gần gũi, yêu quý thiên nhiên; 66,7% Khách du lịch cho rằng bảo tồn Đa dạng sinh học là rất quan trọng và 33,3% cho rằng quan trọng.

Kết quả điều tra cho thấy, Giáo dục môi trường đã góp phần giúp Khách du lịch có thêm ý thức về môi trường thực tại. Tuy nhiên, chỉ khi nào, ý thức được thể hiện bằng hành động và việc làm thì mới có thể làm tốt được công tác giáo dục và tuyên truyền. Vì vẫn còn 5% du khách vẫn vứt rác tại chỗ. Đây là một một thách thức đối với người làm công tác tuyên truyền mà vai trò quan trọng hơn hết là Hướng dẫn viên. Do đó cần nâng cao hơn nữa công tác chuyên môn của Hướng dẫn viên để nhiệm vụ này được hoàn thành một cách xuất sắc hơn. Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái.

Các tác động tích cực của hoạt động Du lịch sinh thái đến công tác bảo tồn Đa dạng sinh học được thể hiện qua Bảng 4.5:

Thang điểm đánh giá:

3: tác động rất tích cực
2: tác động tích cực
1: tác động tích cực ít
0: không tác động

Bảng 4.5: Tác động tích cực của Du lịch sinh thái đến công tác bảo tồn Đa dạng sinh học

Qua Bảng 4.5: cho thấy, hoạt động du lịch có tác động tích cực nhiều nhất đến công tác bảo tồn bao gồm các hoạt động: đi bộ trong rừng, tham quan Trung tâm du khách và nghe Diễn giải môi trường, xem biểu diễn đờn ca tài tử cải lương và xem chim – thú.

Và các hoạt động này có tác động mạnh nhất đến công tác Giáo dục môi trường và sự tham gia của cộng đồng địa phương vào hoạt động Du lịch sinh thái.

4.2.2.2. Tác động tiêu cực

Tác động đến thảm thực vật – hệ sinh thái:

Sự mất mát tài nguyên thực vật, Hệ sinh thái bị ảnh hưởng do việc phát quang thảm thực vật để làm đường mòn du lịch là không thể tránh khỏi. Hoạt động này ảnh hưởng rất lớn đến các loài thực vật, đời sống động vật xung quanh, mỗi đường mòn được tạo ra đồng nghĩa với hệ thực vật bị phá huỷ. Thảm thực vật – Hệ sinh thái chịu nhiều sự ảnh hưởng từ hoạt động Du lịch sinh thái của khách, chủ yếu là hoạt động đi bộ, chèo thuyền, chạy xuồng máy trong rừng, xuyên theo các tuyến đường mòn du lịch.

Một lượng lớn Khách du lịch đến Vườn quốc gia và sử dụng dịch vụ câu cá, chính hoạt động này gây ra tác động tiêu cực đến Hệ sinh thái bởi lẽ: Để tránh bị vướng lưỡi câu dưới cỏ mà một số Khách du lịch đã khoanh vùng và móc hết lớp cỏ đó lên bờ; thậm chí còn sử dụng hóa chất để thu hút cá gây ô nhiễm môi trường, bẻ các cành cây cho vào thùng chứa cá ,…

Hằng năm, lượng học sinh, sinh viên về Vườn quốc gia tham quan, học tập nghiên cứu với lượng đông. Với sự hiếu động, tò mò của tuổi trẻ khi tận mắt chứng kiến nhiều loài thực vật lạ, quý hiếm, ý thích và ham muốn ghi lại những khoảnh khắc đẹp sẽ dẫn đến sự chen lấn nhau và vô tình dẫm đạp lên các loài thực vật để chụp được hình.

Đường mòn tạo ra là để cho du khách tham quan có thể nhận thức tốt hơn về môi trường sống, tăng thêm ý thức bảo vệ thế nhưng những hoạt động hay tác động nào không cần thiết thì cố gắng hạn chế và nếu như hoạt động được xem xét là ít tác động xấu hoặc tác động xấu ở mức có thể chấp nhận được thì mới tiến hành.

Bên cạnh đó, cắm trại là một hình thức vui chơi lành mạnh, giúp tạo ra một sân chơi bổ ích cho tất cả du khách tham quan muốn khám phá, tận hưởng không khí trong lành của rừng Tràm. Đây cũng là một cách giúp Vườn quốc gia quảng bá hình ảnh của mình đến với khách hàng. Vì nếu tổ chức tốt hoạt động này, thì du lịch nơi đây sẽ nhận được nhiều sự ủng hộ của các cá nhân, tổ chức trong tỉnh và các khu vực lân cận. Hơn thế nữa sẽ có nhiều tuyến du lịch phát triển hơn nhờ loại du lịch hình này.

Theo kết quả khảo sát 60 khách du lịch, có 55 khách (91,6%) thích loại hình cắm trại và trong 55 khách lại chọn các cách cắm trại với hình thức khác nhau như: nấu nướng (49,09%), đốt lửa trại (90,9%), team building (34,5%). Qua đó cho thấy, nếu phát triển loại hình dịch vụ này, chắc chắn sẽ nhận được sự ủng hộ của khách khi mà nhu cầu cuộc sống càng tăng cao thì con người luôn muốn tìm những khoảnh khắc ghi dấu kỷ niệm cuộc sống của mình.

Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực của loại hình này thì cũng có những mặt tiêu cực ảnh hưởng lớn đến công tác bảo tồn, đến đời sống sinh vật trong Vườn, gây tác động xấu đến các loài thực vật xung quanh khu vực cắm trại của du khách. Nếu Vườn quốc gia không quản lý tốt về số lượng Khách du lịch tối đa cho 1 khu cắm trại thì với các tác động tiêu cực từ Khách du lịch sẽ làm ảnh hưởng đến Hệ sinh thái tại khu vực. Hơn nữa, cắm trại dù ở hình thức nào đi chăng nữa cũng tồn tại “lửa”- đây là nguyên nhân gây ra phát sinh cháy rừng tiềm năng nếu không được quản lý chặt chẽ.

Ảnh hưởng đến các loài động vật: Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái.

Đối với các loài động vật thì hoạt động xây dựng và tổ chức Du lịch sinh thái sẽ gây ra những tác động nhất định. Việc phát triển các loại hình Du lịch sinh thái như: xem chim – thú, đi bộ trong rừng, cắm trại, chèo thuyền, chạy xuồng máy,…góp phần thu hút một lượng lớn Khách du lịch đến với Vườn quốc gia nhưng song song đó thì các loại hình du lịch trên cũng chính là nguyên nhân của tác động không mong muốn đối với các loài động vật trong khuôn viên Vườn quốc gia.

Tuy đường mòn du lịch được đưa vào hoạt động không gây ảnh hưởng trực tiếp nhiều đến động vật lớn nhưng các tác động kèm theo có thể gây ảnh hưởng như các loài chim, động vật có thể bị săn bắt do ý thức kém của các du khách đi du lịch mà không có sự hướng dẫn của Hướng dẫn viên. Hay việc Khách du lịch gây ra tiếng ồn khi trong thấy một loài chim, thú trong hành trình sẽ làm cho các loài động vật bị hoảng sợ và sự xuất hiện của các du khách làm chúng tránh xa khu vực đường mòn hơn.

Và việc phát tuyến đường mòn tham quan ảnh hưởng rất lớn đến môi trường sinh sống và tập tính kiếm ăn của các loài động vật. Gây ra hiệu ứng đường biên, thu hẹp khoảng cách di chuyển kiếm ăn, sinh sống của các loài xung quanh đường mòn.

Theo số liệu điều tra thì có đến 80% du khách trả lời sẽ giữ im lặng khi quan sát trong các tour xem chim – thú, nhưng trên thực tế khi có sự xuất hiện của những loài chim quý hiếm thì khách vẫn cứ hò reo, mặc dù có sự nhắc nhở của Hướng dẫn viên nhưng tình trạng này vẫn chưa khắc phục được.

Bên cạnh đó, tại các khu vực cắm trại thì sự xuất hiện của các loài động vật là hầu như không có. Sụ ồn ào tại khu vực cắm trại cùng với các hoạt động như nấu nướng, trò chơi team bulding hay đốt lửa trại làm cho các loài động vật tránh xa những khu vực trên, khoảng cách kiếm ăn, di chuyển và sinh sống của các loài động vật cũng bị ảnh hưởng, nhất là khi các hoạt động này diễn ra thường xuyên.

Tác động đến môi trường:

Các hoạt động của Du lịch sinh thái ít nhiều đều ảnh hưởng nhất định đến môi trường nếu không kiểm soát tốt, cụ thể sự ảnh hưởng được thể hiện trong Bảng 4.6 Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái.

Bảng 4.6: Ảnh hưởng của các hoạt động Du lịch sinh thái đến môi trường

Các tác động tiêu cực của hoạt động Du lịch sinh thái đến công tác bảo tồn Đa dạng sinh học được thể hiện qua Bảng 4.7:

Thang điểm đánh giá:

3: tác tiêu cực mạnh
2: tác động tiêu cực vừa
1: tác động tiêu cực ít
0: không tác động

Bảng 4.7: Tác động tiêu cực của Du lịch sinh thái đến công tác bảo tồn Đa dạng sinh học

Dựa vào kết quả thể hiện Bảng 4.7: ta thấy các hoạt động cắm trại, đi bộ và chèo thuyền trong rừng, ăn uống phục vụ khách và tham quan bằng tắc ráng có tác động tiêu cực nhiều nhất đến công tác bảo tồn Đa dạng sinh học. Trong đó hoạt động cắm trại có tác động nhiều nhất.

Môi trường xung quanh cùng với đời sống của đông – thực vật là những thành phần bị ảnh hưởng nhiều nhất từ các hoạt động trên.

Nhận xét ảnh hưởng của hoạt động Du lịch sinh thái đến công tác bảo tồn Đa dạng sinh học tại Vườn quốc gia Tràm Chim

Kết quả điều tra về nhận thức của Khách du lịch về ảnh hưởng của hoạt động Du lịch sinh thái đến công tác bảo tồn Đa dạng sinh học được thể hiện trong Hình 4.9:

Hình 4.9: Nhận thức của du khách về ảnh hưởng của hoạt động Du lịch sinh thái đến công tác bảo tồn Đa dạng sinh học

Theo kết quả điều tra, có đến 91,6% du khách khẳng định hoạt động Du lịch sinh thái có gây ra ảnh hưởng đến công tác bảo tồn Đa dạng sinh học. Kết quả này cho thấy, một bộ phận lớn du khách đều có ý thức về những tác động do chính hoạt động của họ gây ra.

Và cũng theo kết quả điều tra Khách du lịch về các hoạt động Du lịch sinh thái hiện có ở Vườn quốc gia gây ảnh hưởng đến công tác bảo tồn Đa dạng sinh học thì 76,7% Khách du lịch cho rằng hoạt động cắm trại, ngủ lại trong rừng gây ảnh hưởng nhiều nhất; tiếp đến là hoạt động; Tham quan bằng tắc ráng (65%); xem chim, thú (40%); đi bộ dã ngoại, chèo thuyền (15%) và các hoạt động khác (10%).

4.3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HẠN CHẾ TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA HOẠT ĐỘNG DU LỊCH SINH THÁI ĐẾN CÔNG TÁC BẢO TỒN Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái.

Kết quả của việc phân tích, đánh giá các tác động của hoạt động Du lịch sinh thái đến công tác bảo tồn nêu trên đã nhận định rằng hoạt động du lịch nếu không được phát triển đúng hướng sẽ tác động rất lớn đến nơi mà nó thực hiện hoạt động. Vì thế, để giảm thiểu các tác động tiêu cực và hướng đến xây dựng một mô hình Du lịch sinh thái bền vững. Dựa trên kết quả của việc đánh giá hiện trạng hoạt động du lịch, đánh giá tác động và kết quả điều tra, phân tích xã hội học khóa luận đưa ra các đề xuất cho một số giải pháp giảm thiểu tác động tiêu cực của hoạt động Du lịch sinh thái đến công tác bảo tồn Đa dạng sinh học như sau:

4.2.1. Tính sức chứa cho tuyến du lịch

Đặc điểm của hoạt động du lịch là hoạt động theo mùa vụ, đặc biệt là những ngày nghỉ cuối tuần và các ngày lễ hội. Do đó hoạt động Du lịch sinh thái của mỗi Vườn quốc gia, Khu bảo tồn tùy theo quy mô và diện tích mà có thể chứa được một số lượng khách nhất định, thì mới đảm bảo cho khách vui chơi, nghỉ dưỡng, sinh hoạt thoải mái và tài nguyên môi trường ít bị tổn hại và công tác bảo tồn được thuận tiện hơn; ngược lại nếu vượt mức giới hạn cho phép thì khách du lịch sẽ thấy khó chịu, làm cho hoạt động du lịch mất hấp dẫn và tài nguyên môi trường bị tổn hại lớn hơn. Vì vậy việc phát triển hoạt động du lịch phải xác định sức chứa cho phép, để từ đó có kế hoạch phục vụ khách và bảo vệ tài nguyên môi trường đảm bảo công tác bảo tồn tại Vườn quốc gia.

Vận dụng các công thức xác định sức chứa năm 1985 Boullon để tính cho các tuyến du lịch tại Vườn quốc gia Tràm Chim. Kết quả thể hiện trong Bảng 4.8:

Bảng 4.8: Sức chứa hàng ngày các tuyến du lịch tại Vườn quốc gia Tràm Chim

4.2.2. Biện pháp quản lý tác động đến động – thực vật Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái.

Để các biện pháp được thực hiện tốt thì Hướng dẫn viên cần phổ biến các nội quy khi tham quan (xem PHỤ LỤC 5) và có chế tài về mức phạt đối với trường hợp vi phạm của khách. Song song đó Vườn quốc gia cần quán triệt các biện pháp :

Tại các điểm tham quan cần có người giám sát vào những dịp cao điểm.
Đặt các biển báo cấm hái, bẻ cành trên các tuyến đường mòn, khu vực cắm trại, câu cá.
HDV cần phải xử lý các trường hợp khách quy phạm đặc biệt với những khách tác động vào các quần xã trên tuyến đi tham quan đường mòn
Tại nhà hàng, nhà ăn nên cất giữ thực phẩm vào tủ và không vứt bỏ thực phẩm xung quanh để tránh sự kích thích tập tính kiếm mồi của một số loài xung quanh.
HDV cần thường xuyên lặp lại những cảnh báo về nội quy tham quan trong suốt quá trình dẫn đoàn trên tuyến du lịch, hành động lặp lại sẽ đảm bảo tính chắc chắn. Đặc biệt tại các khu vực có chim – thú, Khách du lịch cần được thông báo giữ yên lặng.

4.2.3. Giải pháp quản lý, hạn chế chất thải từ hoạt động Du lịch sinh thái

Chất thải rắn:

Quản lý chặt chẽ việc vứt rác gây mất cảnh quan, tạo nên môi trường sạch sẽ, thẩm mỹ trong mắt du khách. Bao gồm các biện pháp sau:

Nâng cao ý thức tự giác cho nhân viên trong Trung tâm du khách. Đối với các tuyến đường mòn thì phân công dọn hằng tuần. Thu gom các loại rác thải dọc tuyến DL của khách.
Tăng cường giám sát, quản lý chặt chẽ việc thu gom, phân loại, vận chuyển chất thải rắn đến bãi chứa và quá trình chuyển chất thải rắn ra khỏi Vườn quốc gia theo từng ngày để hạn chế thối rữa, rơi vãi trong quá trình vận chuyển.
Nhắc nhở ý thức trong bảo vệ môi trường cho Khách du lịch. Cần có những khuyến cáo mạnh hơn nữa đối với Khách du lịch. Xử phạt theo nội quy đối với trường hợp quy phạm.
Tăng cường, bố trí nhiều sọt rác một cách thẩm mỹ dọc theo tuyến đường đi bộ của du khách, trải đều khắp các khu vực tham quan.
Hạn chế tối đa thức ăn và vật dụng của du khách mang vào từ bên ngoài bằng cách quản lý điều chỉnh giá cả bên trong một cách hợp lý.
Kiểm kê chất thải trong Vườn quốc gia, xem xét chi phí thu gom, lượng thải hàng năm, kiểu loại các chất độc hại cần phải xử lý.
Xem xét xây dựng hệ thống thu gom, vận chuyển chất thải rắn tại các nhà hàng, nhà ăn trong khu vực Vườn quốc gia để lượng chất thải được thu gom một cách hiệu quả hơn.
Cần làm tốt công tác phân loại rác để có thể xử lý một cách hoàn toàn và tái sử dụng một cách hợp lý.
Bán các chai nước suối có thể tích lớn thay vì những chai nhỏ
Hạn chế sử dụng giấy tại các văn phòng, chỉ sử dụng giấy khi cần thiết
Thay thế các sản phẩm chỉ sử dụng một lần bằng các loại có thể tái sử dụng được như các loại pin sạc, các bình chứa xà phòng và gội đầu có thể đổ đầy lại. Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái.
Dùng khăn lau tay tại nhà ăn thay cho giấy để có thể tái sử dụng được, đảm bảo các loại đồ vật có thể phân huỷ trong tự nhiên.
Cung cấp thêm thùng chứa chất thải có thể tái chế tại phòng khách, điểm dừng chân và thùng đựng rác hữu cơ hoặc bằng vật liệu dễ phân huỷ ở khu vực bếp.
Thu gom các sản phẩm có thể tái chế bán cho các cơ sở mua phế liệu.
Sử dụng các chai nhựa, lon, hộp quà – bánh tái chế làm các sản phẩm cho trò chơi Giáo dục môi trường hoặc tạo ra các sản phẩm tái chế có thể bán cho Khách du lịch.

Tuyên truyền cho Khách du lịch lúc hướng dẫn tham quan bằng băng rôn tuyên truyền. Đề nghị Khách du lịch mang rác ra khỏi tuyến tham quan hay để đúng nơi quy định. Dán thông báo trong phòng nghỉ đề nghị khách giảm lượng rác thải, bỏ rác đúng nơi quy định.

Nước thải:

Để hạn chế khai thác nguồn nước ngầm quá mức, gây ô nhiễm nước, đất và tránh sự lãng phí từ việc sử dụng nước, Vườn quốc gia Tràm Chim cần thực hiện các biện pháp:

Tiết kiệm nước khi vệ sinh các trang thiết bị, máy móc, nhà vệ
Dán thông báo tiết kiệm nước tại mỗi phòng nghỉ, chỉ giặt thay khăn tắm và khăn trải giường khi cần thiết.
Phải thường xuyên kiểm tra hệ thống dẫn nước để tránh rò rỉ lãng phí nước, sửa chữa ngay nếu đường ống bị hư.
Nước mưa tại Vườn quốc gia Tràm Chim khá sạch, cần có hệ thống thu gom nước mưa tại các mái nhà nghỉ và nhà tập thể của cán bộ nhân viên, dẫn ống nước vào bể chứa trong mùa mưa. Phải có biện pháp diệt muỗi và các loại vi khuẩn trong bể chứa.
Thường xuyên kiểm tra chất lượng nước thải tại nhà ăn Vườn quốc gia, vấn đề chủ yếu là tẩy rửa chén bát, giặt giũ thường tạo ra nhiều dầu mỡ gây nên độ bám cục lớn và là những hóa chất rất độc, thải vào kênh mương làm cho nguồn nước bị ô nhiễm. Do đó nên sử dụng hóa chất tẩy rửa không làm tổn hại đến môi trường, ví dụ: chất Enchoice.
Vườn nên xem xét xây dựng hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt theo quy định của pháp luật. Nước thải sau khi xử lý có thể sử dụng để tưới cây, chất bùn hữu cơ có thể làm phân bón.

Chất thải khí:

Tận dụng ánh sáng ban ngày để hạn chế sử dụng đèn điện.
Mở cửa sổ, cửa ra vào cho phòng nghỉ, văn phòng thoáng mát, sử dụng các thiết bị chống nóng, hay lợp các mái nhà nghỉ bằng lá, hạn chế sử dụng quạt, máy lạnh.
Làm tốt hơn nữa công tác bảo vệ rừng trong Vườn quốc gia và quản lý tốt nguồn nước mặt, đây là hai yếu tố tạo nên không khí trong lành, mát mẻ.
Hạn chế việc nấu nướng tại các khu vực cắm trại.
Quy định về lượng củi cần để đốt lửa trại cho 1 lần cắm trại nhằm hạn chế việc tiêu tốn tài nguyên và khí thải ra môi trường.

Tiếng ồn: Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái.

Đối với các trục đường giao thông quanh Vườn quốc gia, cần tăng cường hơn nữa các hình thức giao thông an toàn, hạn chế bóp kèn sẽ ảnh hưởng đến sinh vật.
Nhắc nhở khách giữ im lặng khi đi bộ trong rừng và tại các điểm dừng chân.
Tránh xây dựng các loại trò chơi gây nhiều tiếng ồn.Tuyệt đối không sử dụng dàn nhạc, các thiết bị tạo âm thanh lớn khi vào rừng hoặc sinh hoạt lửa trại.
Thực hiện nghiêm chỉnh về quy định sức chứa để điều tiết lượng khách trên các tuyến đường mòn.
Trước khi tới khu vực có nhiều loài thực vật quý, hay khu vực có chim – thú, Hướng dẫn viên cần thông báo trước với Khách du lịch và nhắc lại quy định giữ yên lặng khi quan sát.

4.3. ĐỊNH HƯỚNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP CƠ BẢN PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI BỀN VỮNG TẠI Vườn quốc gia TRÀM CHIM

4.3.1. Định hướng sử dụng tài nguyên phục vụ du lịch sinh thái

VQG Tràm Chim có vị trí khá thuận lợi, nằm gần các điểm du lịch nổi tiếng khác trong tỉnh như: Khu căn cứ Xẻo Quýt, Lăng Mộ Cụ Phó Bảng Nguyễn Sinh Sắc, Khu Du lịch sinh thái Gáo Giồng,.. các điểm du lịch này có lợi thế nằm gần trục quốc lộ 30, nên có thể kết nối với nhau, tạo nên một tour du lịch mang giá trị sinh thái, văn hóa độc đáo và hấp dẫn.

Sự đa dạng phong phú của 6 quần xã thực vật tiêu biểu cùng với các loài chim quý hiếm như Sếu đầu đỏ, Ngan cánh trắng, Bồ nông chân xám… là cơ sở quan trọng để Vườn quốc gia xây dựng thêm các sản phẩm du lịch, phục vụ nhu cầu tham quan, nghiên cứu và vui chơi giải trí cho du khách. Vì vậy Vườn quốc gia cần phải thống kê số lượng, tập tính của mỗi loài để cung cấp thêm sự hiểu biết về mảng tự nhiên cho Khách du lịch nhằm nâng cao kiến thức lẫn nhận thức giữ gìn tài nguyên.

Mùa nước nổi là yếu tố dẫn đến việc hình thành cách sống, sinh hoạt của người dân với các hoạt động như: đặt lợp, giăng câu, đặt sà gi; khai thác lúa ma, bông điên điển, bông súng, hẹ,… Mùa nước nổi còn là thời điểm sản vật trong vùng rất đa dạng, phong phú. Vì vậy, khai thác các sản vật ở vùng đệm vào mùa nước nổi để phục vụ nhu cầu ẩm thực của du khách là một tiềm năng thu hút nhiều Khách du lịch hơn.

Là khu vực có nhiều kênh rạch cùng với các phương tiện di chuyển đặc sắc như tàu, ghe, xuồng, tắc ráng, vỏ lãi,.. Cần khai thác yếu tố này vào trong các tuyến, hình thức tham quan nhằm tạo sắc thái riêng biệt, hấp dẫn nhưng vẫn đảm bảo an toàn cho du khách.

Hai đối tượng mà Vườn quốc gia cần hướng tới trong thời gian tới là học sinh – sinh viên và khách quốc tế. Đối với học sinh – sinh viên thì Vườn quốc gia cần liên kết với các trường trong và ngoài tỉnh mà họ có nhu cầu về các buổi học dã ngoại với các chủ đề về môi trường, tài nguyên thiên nhiên. Còn đối với khách quốc tế: họ đến với Vườn quốc gia Tràm Chim vì sự đặc sắc của một vùng đất ngập nước và các loài quý hiếm, đặc biệt là Sếu đầu đỏ.

4.3.2. Đề xuất các giải pháp phát triển Du lịch sinh thái Vườn quốc gia bền vững Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái.

4.3.2.1. Giải pháp quản lý tài nguyên

Cháy rừng là một trong các nguyên nhân nguy hiểm nhất gây tổn hại đến toàn hệ thống Hệ sinh thái, vì vậy cần tăng cường tập huấn cán bộ nhân viên về công tác phòng cháy chữa cháy và cũng như các kỹ thuật đốt rừng có kiểm soát. Thường xuyên cử nhân viên kiểm tra vào những ngày nắng nóng, phục hồi và tái phủ xanh thực vật khi bị tổn hại.

Các loài ngoại lai đang là vấn đề nhức nhói tại Vườn quốc gia Tràm Chim, đặc biệt là cây Mai Dương, Lục Bình. Sự sinh trưởng quá mức của cây Mai Dương sẽ lấn ác môi trường sống của các loài khác, trong đó có năng kim- thức ăn của Sếu đầu đỏ. Lục Bình làm cản trở giao thông, làm lấp các ao hồ,… Vì vậy cần có các giải pháp triệt để để xử lý các loài ngoại lai.

Cần liên kết chặt chẽ với chính quyền địa phương trong việc giữ gìn và bảo vệ rừng, tổ chức các chương trình truyền thông môi trường nhằm nâng cao nhận thức, ý thức cho người dân địa phương về bảo vệ môi trường tự nhiên. Ngăn chặn các hành vi xâm hại đến Hệ sinh thái của dân địa phương và Khách du lịch như săn bắn các loài chim, bẻ cành, khai thác gỗ, đánh bắt cá trong khu vực Vườn quốc gia,…

4.3.2.2. Giải pháp giảm thiểu tác động môi trường

Khuyến cáo Khách du lịch không mang nhiều thức ăn, đặc biệt là bao nilong vào bên trong rừng. Vườn quốc gia cần có các túi thân thiện với môi trường (túi tự phân hủy) để cung cấp cho Khách du lịch khi họ cần sử dụng.

Bố trí thêm các thùng rác tại các vị trí cần thiết như: điểm dừng chân bên trong rừng, đài quan sát; nên bố trí các thùng rác loại nhỏ trên phương tiện đi lại như tắc ráng, tàu thuyền,… Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái.

Thường xuyên kiểm tra (định kì) các máy móc, phương tiện di chuyển, đặc biệt là các phương tiện trên sông có sử dụng xăng dầu, để tránh gây đổ, tràn dầu ra sông, gây ô nhiễm môi trường nước.

4.3.2.3. Giải pháp quản lý, tổ chức hoạt động du lịch

Để góp phần nâng cao chất lượng của hoạt động DL và có chiến lược phát triển phù hợp thì công tác quản lý và chất lượng nhân lực đóng vai trò rất quan trọng. Chỉ khi nguồn nhân lực có chất lượng, nhân viên có trình độ và kiến thức về Du lịch sinh thái thì mới tạo ra được sản phẩm DL chất lượng, có sức thu hút và không làm tổn hại đến Hệ sinh thái.

Hiện tại, cơ sở hạ tầng vật chất kỹ thuật phục vụ DL của Vườn tuy được đầu tư nhưng chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển DL và chưa thoả mãn tiêu chí của Du lịch sinh thái. Để đảm bảo phát triển hoạt động DL và hạn chế tác động xấu đến môi trường tự nhiên, các hạng mục công trình cần được lưu tâm và cải thiện như: nhà vệ sinh, cửa hàng quà lưu niệm, nhà ăn, cơ sở lưu trú…

Tiếp thị và quảng bá là thiết yếu để thu hút cả Khách du lịch ngoại quốc và Khách du lịch trong nước . Trong thời gian qua, Vườn quốc gia Tràm Chim được đông đảo khách nội địa cũng như khách quốc tế biết đến với tổng lượng khách hàng năm đang tăng dần, năm 2103 đạt 24095 lượt. Song con số này còn ít so với tiềm năng sẵn có của Vườn.

CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

5.1. KẾT LUẬN

Tràm Chim là một trong những Vườn quốc gia có nhiều lợi thế để phát triển Du lịch sinh thái. Vì nơi đây còn lưu giữ được gần như nguyên vẹn Hệ sinh thái đất ngập nước của vùng Đồng Tháp Mười cổ xưa nói riêng và vùng đồng bằng sông Cửu Long nói chung. Ngoài ra, những cư dân vùng đệm Vườn quốc gia còn có những nét sinh hoạt, văn hóa mang đậm sắc thái văn hóa của cư dân vùng lũ mà chỉ có vùng Đồng Tháp Mười và Tứ giác Long Xuyên mới có được.

Bên cạnh những lợi ích thì việc phát triển Du lịch sinh thái cũng tạo ra những tác động tiêu cực nhất định, gây ảnh hưởng không nhỏ đến công tác bảo tồn Đa dạng sinh học tại Vườn quốc gia. Tác động tới môi trường, Hệ sinh thái và động thực vật khu vực diễn ra hoạt động và hoạt động được cho là có tác động nhiều là hoạt động cắm trại, ngủ lại trong rừng (65,2%).

Cơ sở hạ tầng trong Vườn quốc gia còn hạn chế, mới chỉ đáp ứng một phần nào nhu cầu của du khách (37,1% Khách du lịch không hài long về điều kiện cơ sở vật vất của vườn). Để thu hút Khách du lịch nhiều hơn thì cần có sự quan tâm, đầu tư, tu sửa, xây dựng mở rộng và trang bị thêm nhiều thứ nữa để phục vụ cho hoạt động DL được tốt hơn, tạo sự thoải mái, hài lòng hơn cho du khách. Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái.

Các hoạt động liên quan đến Giáo dục môi trường cho du khách và người dân địa phương ở Vườn quốc gia trong những năm qua đã được thực hiện thông qua Trung tâm du khách và những nhân viên trong Ban du lịch. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại cần phải được khắc phục nhằm phát huy tối đa vai trò của Giáo dục môi trường trong việc hình thành thái độ, trách nhiệm của du khách và dân cư địa phương đối với tài nguyên và môi trường du lịch.

Du lịch ở Vườn quốc gia Tràm Chim là du lịch thiên nhiên mang màu sắc Du lịch sinh thái chứ chưa phải là Du lịch sinh thái đích thực. Đây là điểm chung cho tất cả các Vườn quốc gia ở Việt Nam trong thời điểm hiện nay. Do đó, Ban quản lý và điều hành du lịch ở Vườn quốc gia Tràm Chim cần nghiên cứu kỹ cơ sở lý luận và thực tiễn về Du lịch sinh thái trên thế giới cũng như ở Việt Nam để vận dụng vào phát triển du lịch ở Tràm Chim theo hướng Du lịch sinh thái đích thực sẽ mang lại rất nhiều lợi ích cho công tác Bảo tồn thiên nhiên và vì sự phát triển của cộng đồng địa phương

5.2. KIẾN NGHỊ

Tuyên truyền nâng cao nhận thức của cộng đồng địa phương cũng như Khách du lịch về Bảo tồn thiên nhiênTN tại Vườn quốc gia Tràm Chim

VQG cần có chính sách đãi ngộ, thu hút nhân tài. Đào tạo nguồn nhân lực nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của Khách du lịch.

Tạo điều kiên, thu hút sự tham gia của cộng đồng địa phương, các doanh nghiệp, tổ chức muốn đầu tư vào hoạt động Du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia nhằm phát triển kinh tế đại phương, cải thiện đời sống người dân và bảo tồn tốt hơn Tài nguyên thiên nhiên.

Cần thực hiện sớm các giải pháp nhầm nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch, bảo vệ bền vững Đa dạng sinh học nói riêng, môi trường du lịch nói chung. Khóa luận: KQNC ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái.

Cần mở rộng nghiên cứu các vấn đề sau: Sự ảnh hưởng của chế độ thủy triều đối với du lịch và bảo tồn các loài chim nước (đặc biệt là Sếu đầu đỏ), nghiên cứu cách xử lý các loài ngoại lai triệt để hơn,…

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:

===>>> Khóa luận: Đánh giá ảnh hưởng của hoạt động du lịch sinh thái

Luanvan

Post Views: 7

Du lịch - khách sạn, Khóa Luận, Kinh Tế